Салық режимдері
Кіріспе
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев 2006 жылғы 1 наурыздағы Қазақстан халқына Жолдауында еліміздің әлеуметтік-экономикалық жаңару мен саяси демократияландырудың жаңа кезеңіне қадам басқанын атап өтіп, Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіру стратегиясын айқындады.
Сондай-ақ, Қазақстанның жаһандық экономикалық үрдістерге сәйкес дамитын, әлемдік озық тәжірибені бойына сіңірген, дүниежүзілік шаруашылық жүйесінде өз орны бар және жаңа экономикалық жағдайларға жылдам бейімделе алатын мемлекет болуы қажеттігі ерекше көрсетілді.
2004 жылғы 18 ақпандағы «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін» Жолдауында да қатаң бәсекеге дайын болу және оны ұлттық мүдде үшін тиімді пайдалану қажеттігі баса айтылды. Сонымен бірге Қазақстанның көпжақты халықаралық экономикалық жобаларға белсенді қатысуы жаһандық экономикаға кірігуге мүмкіндік беретін маңызды бағыт ретінде бағаланды.
Негізгі ой
Кәсіпкерлік — экономиканың икемділігін арттыратын, бәсекелестікті күшейтетін және жаңа жұмыс орындарын құратын жүйеқұраушы сектор.
Зерттеу бағыты
Шағын бизнестің дамуына ықпал ететін арнаулы салық режимдерінің қолданылу тетіктерін талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну.
Кәсіпкерліктің экономикадағы орны
Бүгінгі күні кәсіпкерлік қатынастардың қалыптасуы мен дамуы, кәсіпкерліктің ұйымдастырушылық-құқықтық нысандарының жетілдірілуі және кәсіпкерлік қызметке мемлекеттік-құқықтық бақылау әдістерінің жаңаруы Қазақстан экономикасының құрылымдық қайта құру бағытының тұрақтанғанын көрсетеді.
Кәсіпкерлікті қолдау деңгейі көбіне кәсіпкерлік бастаманың күшеюіне тәуелді. Бұл тек кәсіпкерлер үшін ғана емес, нарықтық экономиканың орнығуы үшін де маңызды. Әлемдік тәжірибе шағын кәсіпкерліктің өндіріс пен қызмет көлемін ұлғайтуға, әлеуметтік мәселелерді шешуге және жұмыспен қамтуды арттыруға елеулі әсер ететінін дәлелдейді.
Қазақстанда қабылданған заңдар мен нормативтік актілерде шағын кәсіпкерліктің дамуы бәсекелестікті арттыруға, тұтыну нарығын тауарлар мен қызметтерге толықтыруға, жаңа жұмыс орындарын құруға, кәсіпкерлер мен жеке меншік иелерінің санын көбейтуге ықпал ететін экономикалық реформалардың басым бағыттарының бірі ретінде белгіленген.
Шағын кәсіпкерліктің артықшылықтары
- Жергілікті шаруашылық жағдайларға жылдам бейімделу.
- Іс-әрекеттегі дербестіктің жоғары деңгейі.
- Шешім қабылдау мен орындаудағы жеделдік және икемділік.
- Шығындардың салыстырмалы түрде төмен болуы (әсіресе басқару шығындары).
- Жеке тұлғаның идеяларын іске асыруға және қабілетін көрсетуге кең мүмкіндік.
- Капиталға сұраныстың төмендігі және жергілікті нарық талаптарына сай өндіріс пен өнімді жедел өзгерту мүмкіндігі.
- Меншік капиталы айналымының жоғары қарқыны.
Шағын кәсіпкерліктің негізгі кемшіліктері
- Тәуекел деңгейінің жоғарылығына байланысты нарықтағы жағдайының тұрақсыздығы.
- Ірі компанияларға тәуелділік.
- Басқару тәжірибесінің жеткіліксіздігі.
- Жетекшілер біліктілігінің төмендігі.
- Шаруашылық жүргізу жағдайларының өзгеруіне жоғары сезімталдық.
- Қосымша қаржы тарту мен несие алудың қиындығы.
- Келісімшарт жасасу кезінде серіктестер тарапынан сенімсіздік пен сақтықтың басым болуы.
Қазақстандағы шағын бизнестің дамуына әсер ететін факторлар
Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қызметіндегі сәтсіздіктер мен қиындықтар ішкі және сыртқы себептерге байланысты. Дегенмен жалпы алғанда шағын компаниялар экономиканың икемділігін арттыратын маңызды фактор болып саналады. Мамандар шағын бизнестің даму деңгейі арқылы елдің өзгермелі экономикалық жағдайларға бейімделу қабілетін бағалайды.
Нарықтық қатынастардың алғашқы кезеңінде Қазақстан үшін шағын кәсіпкерлік секторы қоғамның әлеуметтік қайта құрылуының негізіне айналды. Ол мемлекеттің нарықтық экономикаға көшуін жеделдетіп, халықтың жаңа экономикалық қатынастарға бейімделуіне ықпал етті. Қиындықтарға қарамастан шағын кәсіпкерлік дамып, экономикалық және әлеуметтік, сондай-ақ ғылыми-техникалық мәселелерді шешуге үлес қосып келеді.
Дамуды тежейтін негізгі себептер
1) Экономикалық орта
Инфляция, өндірістің төмендеуі, шаруашылық байланыстардың үзілуі, төлем қабілетінің әлсіреуі, жоғары пайыз мөлшерлемелері және кәсіпкерлердің құқықтық қорғалуының жеткіліксіздігі.
2) Білім мен басқару мәдениеті
Құқықтық және ұйымдастырушылық-экономикалық білімнің төмен деңгейі, іскерлік этиканың әлсіздігі, мемлекеттік сектор мен шағын бизнестегі шаруашылық мәдениеттің жетілмеуі.
3) Қолдау тетіктері
Шағын кәсіпкерлікті қолдауға арналған мемлекеттік механизмдердің тиімділігінің төмен болуы.
Жұмыстың өзектілігі, мақсаты және міндеттері
Осы мәселелер жұмыстың өзектілігін айқындайды: Қазақстан Республикасында шағын бизнестің дамуына арнаулы салық жүйесінің ықпал ету механизмін жетілдіру жолдарын анықтау — негізгі мақсат.
Қойылған міндеттер
- Арнаулы салық жүйесінің жұмыс істеу механизмін қарастыру.
- Қазақстан Республикасы бюджетіне салықтың жекелеген түрлерін төлеу нысандарын зерделеу.
- Қазақстанда арнаулы салық жүйесінің қолданылуына талдау жүргізу.
Бөлімдерге қысқаша шолу
1-тарау
Кәсіпкерліктің методологиялық негіздері, кәсіпкер тұлғасының сипаттамасы, қызмет салаларының жіктелуі және Қазақстандағы даму үрдістері.
2-тарау
Қазіргі салық режимдері, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне арналған арнаулы режимдер, біржолғы талон және патент негізіндегі режимдерді таңдау ерекшеліктері.
3-тарау
Қазақстандағы кәсіпкерлік қызметте салық режимін таңдауды жетілдіру бағыттары және тиімді шешімдер.
Бұл мәтін курстық жұмыс құрылымын және кіріспе бөлігін мазмұндық тұрғыдан жүйелеп, негізгі ұғымдарды айқындайды: кәсіпкерліктің экономикалық рөлі, шағын бизнестің артықшылықтары мен шектеулері, сондай-ақ арнаулы салық режимдерін жетілдірудің маңыздылығы.