СЕН - СИМОН туралы қазақша реферат
Сен-Симон және прогресс туралы көзқарасы
Анри де Сен-Симон (1760–1825) — француз графы, ойшыл және әлеуметтанудың ерте өкілдерінің бірі. Оның түсінігінде прогресс — табиғаттың әмбебап заңы және ол адамдардың еркінен тыс түрде қоғамды басқарады. Сен-Симон қоғамдық дамудың қозғаушы күшін идеологиядан емес, ең алдымен ғылыми білім, техникалық жетістіктер және индустрия саласында еңбек ететін адамдардың ақыл-ойынан іздеді.
Қоғам дамуының тарихи ауысулары
Сен-Симонның пайымдауынша, қоғам прогрессивті даму барысында әскери түрден өнеркәсіптік түрге ауысады. Бұл — өндіріс, еңбек және білімнің қоғамдық құрылымдағы рөлінің күшеюін білдіреді.
Еңбек нысандарының эволюциясы
Қоғам тарихында еңбек қатынастары бірізді түрде өзгеріп отырады:
- 1 Құлдық
- 2 Басыбайлылық
- 3 Еркін еңбек
- 4 Қоғамдастық
Ғылымға негізделген жаңа қоғам және жаңа мораль
Сен-Симон ғылымға сүйенген жаңа қоғам мен жаңа моральдың іргетасы ретінде екі негізгі қағиданы атап көрсетеді: біріншісі — еңбек сүйгіштік, еңбектің міндеттілігі және әркімнің еңбек ету мүмкіндігі; екіншісі — бауырмалдық пен бір-біріне көмектесу.
«Жаңа христиандық» идеясы
Осы қағидаларды Сен-Симон «жаңа христиандық» деп аталатын моральдық бағдармен байланыстырады. Оның ойынша, бұл принциптер адамзат жақындап келе жатқан қоғамдық прогрестің ең жоғары шегіне бастайды. Сол себепті ол бұрын «алтын ғасыр» өтті деп келген түсінікке қарсы, «алтын ғасыр әлі алда» деген оптимистік болжам ұсынады.
Қоғам — кездейсоқ жиынтық емес, жүйе
Сен-Симон әлеуметтік заңдардың, соның ішінде прогресс заңының бар екеніне сенді. Осы сенім оның ғылыми және реформаторлық ізденістерінің негізгі қайнар көзі болды. Ол қоғамды талдауда әлеуметтік реализм рухын ұстанып, оны күрделі құрылымы бар тұтас жүйе ретінде қарастырды.
«Қоғам — әрекетінде ешқандай түпкі мақсат жоқ, себеп-салдары тек жекелеген адамдардың зорлық-зомбылығы ғана болып, нәтижесі өткінші әрі мардымсыз кездейсоқ оқиғалардан тұратын тіршілік иелерінің жай ғана шоғырлануы емес. Керісінше, қоғам — ең алдымен барлық бөлшектері тұтастың қозғалысына барынша жәрдемдесетін керемет қуатты машина».
Бұл ұстаным қоғамды организм ретінде түсіндіруге әкеледі: адамдардың бірігуі үлкен жүйені құрайды, ал оның күші мен әлсіздігі «органдарының» өз міндетін қаншалықты мінсіз орындауына байланысты.
Мектебі, ықпалы және соңғы жылдары
Сен-Симон мектебінде әлеуметтік қозғалыс, социализм және әлеуметтану ұғымдарының қалыптасуына ықпал еткен идеялар жинақталды. 1825 жылы оның негізгі еңбегі «Жаңа христиандық» жарық көрді.
Жарияланым және жоспар
Өмірінің соңғы жылдары ол пікірлестерімен бірге «Өндіруші» (Producer) журналының шығуын жоспарлады. Кейін бұл бастама сен-симонистік қозғалысқа айналды.
Шәкірттерінің еңбегі
Сен-Симонның шәкірттері оның идеяларын насихаттап, «Сен-Симон ілімі» (Doctrine de Saint-Simon) атауымен лекцияларын басып шығарды.
Өмірден өтуі
Анри де Сен-Симон 1825 жылдың 19 мамырында Париж қаласында қайтыс болды.