Қазіргі ғылым (педагогика, психология) былай дейді
Қазіргі ғылымның көзқарасы: тұлға кәсіби іс-әрекетте ашылады
Қазіргі ғылым (педагогика, психология) тұлғаның толық ашылуы ең алдымен кәсіби іс-әрекет барысында жүзеге асады деп түсіндіреді. Дәл осы ортада адам өзінің тұлғалық және кәсіби қасиеттерін көрсетеді, өзін-өзі дамытуға қабілетті екенін дәлелдейді, қоғамда танылып, белсенділігін айқындайды. Бұл қағидада адамның өзін-өзі анықтауы мен өзін-өзі бекітуі айқын көрініс табады.
Өзін-өзі кәсіби анықтау дегеніміз не?
Өзін-өзі кәсіби анықтау — тұлғаның кәсіби әрекеттегі дамуы және өз қабілеттерін, психологиялық- тұлғалық мүмкіндіктерін толық іске асыру үдерісі. Бұл бір сәтте орындалатын құбылыс емес: ол адамның белсенді еңбек әрекеті барысында біртіндеп қалыптасып, нақтыланады.
Үдерістің сипаты
- Мақсаттар мен міндеттер жұмыс тәжірибесімен бірге қалыптасады.
- Үдеріс адамның өмірлік жолымен қатар жүріп, өмір бойы жалғасады.
- Өзін-өзі бекітудің берік негізі ретінде қызмет етеді.
Өзін-өзі кәсіби бекітудің құрамдас бөліктері
Өзін-өзі кәсіби бекіту кәсіби әлеуетті тұрақтандырып, тұлғаның мамандықтағы орны мен стилін айқындайды. Ол төмендегі қырлар арқылы көрінеді:
- кәсіби қабілет;
- кәсіби мотивация;
- кәсіби өзіндік сана;
- мінез-құлық пен тұлғалық қасиеттер.
Тұлғалық-кәсіби даму — үзілмейтін өсу
Мамандықты игеру жолында тұлғаның әрекет ету стилі қалыптасып, кәсібилігі нығаяды. Сондықтан тұлғалық-кәсіби даму — адам дамуының үздіксіз үдерісі.
Осы кезеңде адамның өзін-өзі басқаруы, қоғамдағы өзгерістерді байқауы, қоршаған ортамен өзара байланыс орнатуы және өмірдің көпқырлылығын қабылдауы оның өмірлік әрі кәсіби тәжірибесінде нақты көрінеді.