Нарықты сегменттеудің пәні туралы қазақша реферат
Қоғамдағы өзгерістер және нарықтық қатынастардың маңызы
Бүгінгі таңда қоғам өмірінің барлық саласын қамтыған ауқымды өзгерістер жүріп жатыр. Осы жағдай қалыптасқан құрылымдарды жаңартуды, нарықты зерттеу мен сегменттеуді жүйелі түрде дамыту арқылы әлеуметтік және рухани дамуға жол ашатын демократиялық қоғам құруды талап етеді. Нарықтық қатынастарға көшу кезеңінде әр адам нарық заңдарын және мемлекеттің құқықтық актілерін негізге ала отырып, өз шешімін саналы түрде қабылдауы тиіс.
Адамдардың нәтижелі қызмет етуінің басты шарты — нарықтың қалай жұмыс істейтінін, оның механизмдері мен ұйымдастырылуын түсіну. Сондықтан нарықты зерттеу мен сегменттеудің мәнін ашпас бұрын, бұл ұғымдардың теориялық негізіне тоқталған дұрыс.
Тарихи негіз
«Экономия» терминін алғаш Ксенофонт қолданған; оның бастапқы мағынасы — «үй шаруашылығын жүргізу» (ойкос — үй, шаруашылық; номос — заң). Қандай да бір ғылым саласы кездейсоқ пайда болмайды: оның терең тарихи тамыры бар. Сондықтан зерттеуші өз саласының қалыптасу тарихын білуі маңызды.
Зерттеу және сегменттеудің мазмұны мен негізгі аксиомалары
Зерттеу және сегменттеу ғылым ретінде қоғам мен ұлт алдында тұрған маңызды проблемаларға жауап беруге тиіс. Оның негізгі қызметі — адамның өмір сүруі мен дамуына қажет материалдық игіліктерді өндіру. Адам қоғамының өмір сүру негізі — өндіріс.
1) Шексіз мұқтаждықтар
Адамдардың қажеттілігі үнемі кеңейіп отырады: олар белгілі бір пайдалылығы бар игіліктерді иеленуге және пайдалануға ұмтылады.
2) Шектеулі ресурстар
Мұқтаждықтарды қанағаттандыратын құралдар — игіліктер. Бір игіліктер мол болса, енді біреуі шектеулі; соңғылары экономикалық игіліктер деп аталады.
Өндірістің түпкі мақсаты — тұтыну. Қазіргі жағдайда зерттеу және сегменттеу әрбір адамның өмірін қамтамасыз ететін күрделі жүйе ретінде қарастырылады. Материалдық игіліктер үздіксіз қозғалыста болады және өндіріс → бөлу → айырбас → тұтыну тізбегі бойынша айналым жасайды.
Ресурстар, өндіріс факторлары және таңдау мәселесі
Игіліктерді өндіру үшін қоғамның әлеуметтік мүмкіндіктері — ресурстар пайдаланылады. Өндіріс үдерісінде ресурстар өндіріс факторларына айналады. Негізгі топтары: жер, еңбек, капитал, кәсіпкерлік.
Шектеулі ресурстар жағдайындағы 3 сұрақ
-
Не өндіру керек?
Қандай өнімдер мен қызмет түрлері қажет және олар қандай көлемде өндірілмек.
-
Қалай өндіру керек?
Қандай технология, қандай материалдық және адам ресурстары арқылы өндірілетіні.
-
Кім үшін өндіру керек?
Өнімдер мен қызметтер қалай бөлінеді және түптеп келгенде кімдердің тұтынуына түседі.
Бұл мәселелерді шешу барысында адам табиғатпен тығыз байланыста болады: жаратылыс байлықтары мен энергия ресурстарына сұраныс туындайды. Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану — жоғарыдағы таңдауларды ұтымды шешудің ажырамас бөлігі.
Ғылым ретіндегі құрылымы және тәсілдері
Зерттеу және сегменттеу бірнеше деңгейден тұратын жүйе ретінде қарастырылады: кіріспе, микро-, мезо-, макро- және мега-деңгейлер. Сондай-ақ ол талдаудың екі бағытын қамтиды: оң (дерекке сүйенген түсіндіру және болжам) және нормативті (бағалау пікірі мен ұстанымдар).
Жалпы әдістер
- Абстракция
- Талдау және синтез
- Индукция және дедукция
- Жорамал және эксперимент
- Жүйелі талдау
Жеке әдістер
- Экстраполяция
- Экономикалық-математикалық тәсілдер
- Графикалық талдау
- Баланстық тәсіл
- Функционалдық талдау
Экономикалық ғылымдар мазмұнына қарай жалпы, қолданбалы және біріктірілген болып бөлінеді. Нарықты зерттеу және сегменттеу — қазіргі зерттеу және сегменттеудің негізгі бөліктерінің бірі. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін нарықтық қатынастарды таңдап, осы бағыттағы білімді дербес пән ретінде дамыту қажеттілігі айқындалды.
Нарық ұғымы және анықтамалары
Нарық механизмі ғылым мен техника жетістіктерін, еңбек ресурстарын және еңбекті ұйымдастырудың жаңа әдістерін кеңінен пайдалануды көздейді. Дегенмен ұзақ уақыт пен көп қаржыны қажет ететін стратегиялық міндеттерді іске асыруда, өндірістегі терең құрылымдық өзгерістерді қамтамасыз етуде қосымша институционалдық шешімдер де талап етілуі мүмкін.
Нарық дегеніміз не?
- Өндіріс факторларын, нәтижелерін және шарттарын айырбастауға байланысты өндірістік қатынастардың белгілі бір бөлігі (немесе жүйесі).
- Сатушылар мен сатып алушылар арасындағы экономикалық қатынастардың белгілі бір жүйесімен сипатталатын тауар айырбасының саласы.
- Тауарларды сатып алу-сатуға байланысты туындайтын экономикалық қатынастар жиынтығы.
- Өткізуге байланысты айырбас саласында қалыптасатын экономикалық қатынастардың жиынтығы.
- Әртүрлі тауар өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы экономикалық байланыстар мен қатынастар жүйесі.
Қорытынды тұжырым
Нарықты зерттеу және сегменттеу — шектеулі ресурстар әлемінде өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну үдерісінде адамдар арасында қалыптасатын объективті экономикалық қатынастарды түсіндіретін әрі шешім қабылдауға бағыт беретін білім саласы.