Қазақша рефераттар

Солтүстік Американың географиялық орны

Жоспар

Кіріспе

  • Кіріспе 3

1. Қысқаша физикалық-географиялық сипаттама

  • 1.1. Географиялық орны 5
  • 1.2. Табиғатының қалыптасу кезеңдері 6
  • 1.3. Жер бедері және пайдалы қазбалары 8
  • 1.4. Климаты және ішкі сулары 10

2. Физикалық-географиялық аудандастыру

  • 2.1. Гренландия және Канадалық Арктика архипелагы 13
  • 2.2. Орталық және Ұлы жазықтар 14
  • 2.3. Аппалач таулары және Ньюфаундленд аралы 16
  • 2.4. Жағалық ойпаттар (Мексика маңы және Атлант маңы) 17
  • 2.5. Кордильер 18
    • а) Аляскадағы Кордильер 18
    • ә) Канададағы Кордильер 20
    • б) Оңтүстіктегі Кордильер 21
    • в) Мексика таулы қыраты 22
  • Қорытынды 24
  • Пайдаланылған әдебиеттер

Бұл жұмыстың бағыты

Өзектілігі
Солтүстік Американың физикалық-географиялық аудандарын қарастыру, олардың өзіндік белгілерін анықтау және ұқсастықтары мен ерекшеліктерін талдау.
Мақсаты
Солтүстік Америкаға жалпы сипаттама беру, зерттелу тарихын ескере отырып, физикалық-географиялық аудандарының табиғат жағдайларын жүйелі түрде көрсету.
Міндеттері
  • Солтүстік Американың физикалық-географиялық жағдайын сипаттау.
  • Жер бедерінің табиғат жағдайларына әсерін анықтау.
  • Басқа аудандардан ерекшеліктерін көрсету.
Негізгі дереккөз
Т.В. Власова, М.А. Аршинова, Т.А. Ковалева еңбектеріндегі «Физическая география материков и океанов» оқулығы.
Көлемі
Курстық жұмыс: 26 бет.

Кіріспе

Солтүстік және Оңтүстік Америка, жақын орналасқан аралдарымен бірге, әдетте бір дүние бөлігі ретінде қарастырылады. Алайда екі құрлықтың табиғат жағдайлары бір-біріне толық ұқсамайды: бұл айырмашылық олардың географиялық орнына және табиғи дамуының тарихи ерекшеліктеріне байланысты.

Жалпы мәлімет

Солтүстік Америка жер көлемі бойынша Жер шарындағы үшінші құрлық. Аумағы түгелге жуық Солтүстік жарты шарда орналасып, поляр ендіктерінен экваторға дейінгі аралықты қамтиды.

Құрлықтың жалпы ауданы аралдарын қоса есептегенде 24 250 000 км².

Шеткі нүктелер

  • Солтүстігі: Мерчисон мүйісі
  • Оңтүстігі: Марьято мүйісі
  • Батысы: Принц Уэльс мүйісі
  • Шығысы: Сент-Чарль мүйісі

Құрлық солтүстіктен оңтүстікке қарай орта есеппен 7000 км созылады. Жағалау бойында көптеген аралдар мен архипелагтар орналасқан, бұл аумақтың табиғи әртүрлілігін айқындай түседі.

Аралдар мен архипелагтар

Солтүстігі

Әлемдегі ең үлкен арал — Гренландия, сондай-ақ Канада Арктикалық архипелагы.

Шығысы және оңтүстік-шығысы

Ньюфаундленд, Үлкен және Кіші Антиль, Багам аралдары.

Солтүстік-батысы және батысы

Алеут аралдары, Королева Шарлотта, Ванкувер, Кадьяк, Александр архипелагы және басқа да көптеген аралдар.

Құрлық аумағы, әсіресе 30°–70° солтүстік ендіктер аралығында, кең көлемді. Солтүстік және оңтүстік бөліктері айқын тілімделген: мұнда ірі шығанақтар мен түбектер көп.

Ірі шығанақтар

Гудзон және Мексика шығанақтары.

Негізгі түбектер

Лабрадор, Флорида, Мексика және Юкатан түбектері.

Орографиялық құрылым және кеңістіктік заңдылық

Солтүстік Американың негізгі орографиялық элементтері көбіне меридиан бағытымен созылып жатады. Бұл ерекшелік ауа массаларының солтүстіктен оңтүстікке қарай алмасуына жағдай жасап, мұхиттардың әсерін белгілі дәрежеде шектейді. Нәтижесінде құрлық табиғатының қалыптасуына айтарлықтай ықпал ететін кеңістіктік заңдылық пайда болады.

Батыстан шығысқа қарай негізгі белдеулер

Кордильер

Батыста Аляскадан Орталық Америкаға дейін Тынық мұхит жағалауы бойымен шамамен 7000 км созылатын тау жүйесі.

Жазықтар алабы

Екі тау жүйесінің арасында Солтүстік Мұзды мұхиттан Мексика шығанағына дейін созылатын кең жазық аймақ орналасқан.

Аппалач

Құрлықтың шығыс бөлігінде орналасқан тау жүйесі.

Мұхиттар, жағалау тілімделуі және қайраң аймақтары

Солтүстік Америка жағалауларын үш мұхиттың сулары шайып жатыр: Атлант, Солтүстік Мұзды және Тынық мұхиттары. Құрлықтың солтүстік, шығыс және оңтүстік жағалаулары күшті тілімделген, ал батыс жағалауы салыстырмалы түрде аз тілімделуімен ерекшеленеді.

Атлант мұхиты жағалауы

Атлант мұхиты жағалауында теңіздер мен шығанақтар көп. Олардың бір бөлігі қайраң аймағында кең жайылса, екінші бөлігі құрлыққа терең еніп, ойыстар мен шұңғымалар түрінде көрінеді.

Флорида түбегі мен Баффин Жері аралығында құрлықтық қайраң кең аумақты алып жатыр. Гудзон және Әулие Лаврентий шығанақтары негізінен осы қайраң шегінде орналасқан.

Терең бассейндер

Оңтүстік-шығыс жағалауда екі терең бассейн ерекшеленеді: Мексика шығанағы және Кариб теңізі.

Кариб теңізінде Атлант мұхитының ең терең нүктелерінің бірі — Пуэрто-Рико шұңғымасы (9 218 м) орналасқан.

Тынық мұхиты жағалауы

Тынық мұхиты жағалауы жалпы алғанда аз тілімделген, алайда батыстың солтүстік бөлігі салыстырмалы түрде көбірек тілімделеді.

Тынық мұхиты бойындағы құрлықтық қайраң көбіне енсіз, ал кейбір учаскелерде мүлде жоққа жақын. Қайраң солтүстікке қарай кеңейе түседі.

Толысу құбылысы

Құрлыққа терең енетін қойнауларда (әсіресе Атлант жағалауында) судың толысуы күшті байқалады. Мысалы, Фанди шығанағында толысу биіктігі жер шарындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып, 18 м-ге дейін жетеді.

Жылы ағыстар жүйесі және климатқа әсері

Солтүстік Американың оңтүстік-шығыс жағалауында дүниежүзіндегі ең ірі жылы ағыстар жүйелерінің бірі қалыптасады. Оның солтүстік тармағы Кариб теңізі мен Юкатан бұғазы арқылы Мексика шығанағына өтіп, шығанақтағы су деңгейін едәуір көтереді.

Гольфстримнің бағыты

  1. 1 Мексика шығанағынан шыққан ағыс Флорида бұғазы арқылы мұхитқа шығып, Гольфстрим деп аталады.
  2. 2 Жердің өз білігінен айналу әсерінен ағыс шығысқа қарай ауытқып, әрі қарай Солтүстік Атлант ағысы ретінде жалғасады.
  3. 3 Солтүстік Атлант ағысы Еуропа жағалауларына дейін жетіп, климаттық жағдайларға ықпал етеді.

Қорытынды әсер: Гольфстримнің жылы сулары Солтүстік Американың, әсіресе шығыс бөлігінің, климатын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.