Таяқтарды қарға қою
Сырғанау адымының құрылымы
Сырғанау адымының әрбір фазасының өзіндік ерекшеліктері бар: орындалу уақыты, жылдамдығы, сырғанау ұзындығы және басқа да көрсеткіштер. Жалғыз сырғанау адымы екі кезеңге нақты бөлінеді: шаңғының сырғанауы (шаңғышы бір шаңғымен сырғанайды) және шаңғының қозғалыссыз тұруы (итеріліс алдында сырғанаудың соңында сол шаңғымен қысқа кідіріс жасалады).
Бұдан кейін екінші шаңғымен келесі сырғанау адымы орындалады. Осылайша, шаңғышы оң және сол аяқтарын алмастыра отырып сырғанау адымдарын жасайды. Ауыспалы адымда шаңғышы-жарысушы екі шаңғымен бір мезетте қатар жүрмейді.
Маңызды құрылым: сырғанау кезеңі 3 фазаға, ал итеріліс кезеңі 2 фазаға бөлінеді.
Сырғанау кезеңі (I–III фазалар)
I фаза — амортизациямен еркін сырғанау
Итерілістен кейін (мысалы, оң аяқпен итерілген соң) шаңғышы сол аяқпен сырғанайды. Оң жақтағы шаңғы және екі таяқ ауада болады, қарға тірелмейді — еркін сырғанау орындалады.
Бұл — шаңғышы жылдамдықты арттыра алмайтын жалғыз фаза.
Фазаның басталуы
Оң жақтағы шаңғының тіректен үзілуі
Фазаның аяқталуы
Оң жақтағы таяқтың қарға тірелуі
II фаза — тірек аяғын тік қою арқылы сырғанау
Бұл фазадағы қимыл тірек аяқ тік қойылған күйде басталып, тізе буыны бүгілгенге дейін жалғасады. Дәл осы сәт II фазаның соңы болып саналады.
Фаза барысында шаңғышы жылдамдықтың артық төмендеуіне жол бермеуге тырыса отырып, таяқпен белсенді итеріледі.
Таяқпен итерілу келесі екі фазада да жалғасады. Сондықтан II фаза негізгі қимылдың атауымен емес, айқын белгісімен — тірек аяғын тік қоюымен аталады.
III фаза — жартылай отырып сырғанау
Бұл — сырғанаудың соңғы фазасы. Ол сирақты түсіру сәтінен басталып, шаңғының тоқтауымен аяқталады.
Негізгі шекара (мәтіндегі белгі)
Қозғалыс тудыратын аяқтағы бәтеңке өкшесінің шаңғыдан ажырауы
Итеріліс кезеңі (IV–V фазалар)
IV фаза — жартылай отырып алға қарай ұмтылу
Бұл фаза жартылай отырыстан басталып, тізе буынында итерілетін аяқ толық тік қойылғанға дейін жалғасады. Осы аралықта тізе буынындағы жартылай отыру аяқталады.
Ортан жіліктің ұршық басы тұсындағы белсенді жазылу жоғары жылдамдықта орындалып, нәтижелі итерілісті қамтамасыз етеді.
Фазаның аяқталуы
Тізе буынында қимыл тудыратын аяқты тік қою
V фаза — аяқты жазу арқылы итеріліс
Бұл фаза жартылай отырыстың аяқталуынан бастап сол жақтағы шаңғының тіректен үзілуіне дейін созылады. Аяқпен алға ұмтылу қимылы фазаның соңында аяқталады.
Фазаның соңғы белгісі
Қимыл тудыратын шаңғының қардан ажырауы
Сырғанау адымы осы сәтте аяқталады да, келесі сырғанау адымы басталады — енді қозғалыс оң жақтағы шаңғыдан жалғасады.
Фазалар кестесі: кезеңдер және шекаралар
| Кезең | Фаза | Фазаның шекаралары (негізгі сәттер) |
|---|---|---|
| Сырғанау | I — амортизациямен еркін сырғанау | Қозғалыс тудыратын аяқтың қардан үзілуі → таяқтарды қарға қою |
| Сырғанау | II — тік аяқпен сырғанау | Тік қоюдан кейін тірек аяқты тізеде бүгуді бастау |
| Сырғанау | III — жартылай отырып сырғанау | Қозғалыс тудыратын аяқтағы бәтеңке өкшесінің шаңғыдан ажырауы |
| Итерілу | IV — тізе буынында аяқты бүге отырып алға ұмтылу | Тізе буынында қимыл тудыратын аяқты тік қою |
| Итерілу | V — аяқты тік қоя отырып итерілу | Қимыл тудыратын шаңғының қардан ажырауы |