Дүниежүзілік сауда ұйымының пайда болуы туралы қазақша реферат
Дүниежүзілік сауда ұйымының пайда болуы
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) — халықаралық сауда ережелерін либерализм қағидаттарына сәйкес реттейтін халықаралық экономикалық ұйым. Ұйым 1995 жылғы 1 қаңтардан бастап, Уругвай кезеңінің қорытындылары негізінде жұмысын бастады.
ДСҰ — екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қабылданған Тарифтер және сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАТТ) институционалдық жалғасы.
ГАТТ-тан ДСҰ-ға дейін
ГАТТ механизмдері сауда дамуының жаңа кезеңіне бейімделіп, жетілдіріліп және жаңартылды. Сонымен бірге, ГАТТ жүйесі іс жүзінде халықаралық ұйым ретінде жұмыс істегенімен, толыққанды заңды мәртебеге ие бола алмады. Ал ДСҰ Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесіндегі арнайы мекеме ретінде заңды мәртебеге ие болды.
Мүшелік және ауқым
Алғашқы кезеңде ДСҰ құрамына 77 мемлекет кірді. 2008 жылғы қазан айындағы деректер бойынша ұйымға 153 ел мүше болды. Бұрынғы кеңестік елдерден Литва, Латвия, Эстония, Грузия, Армения, Молдова, Қырғызстан және Украина (2008 жылғы 5 ақпанда қабылданды) ұйымға мүше болды.
Ұйымдардың ішіндегі орны
Мүше елдердің саны бойынша ДСҰ халықаралық ұйымдар арасында БҰҰ-дан кейінгі екінші орынды иеленеді.
Әлемдік саудадағы үлесі
ДСҰ-ға мүше елдердің үлесіне әлемдік тауар айналымының шамамен 95%-ы тиесілі (Ресейді қоспағанда).
Қазақстанды қоса алғанда, шамамен 30 ел ұйымға кіру ниетін білдіріп, бақылаушы мәртебесіне ие болды.
Қаржысы, штаб-пәтері және басқаруы
Соңғы мәліметтер бойынша ұйымның бюджеті 169 миллион швейцариялық франкқа (шамамен 90 миллион АҚШ доллары) жуық. Бас штаб-пәтері Швейцарияның Женева қаласында орналасқан. Ұйымда 500-ге жуық штаттық қызметкер еңбек етеді. ДСҰ-ны бас директор басқарады.