Галактиканы зерттеу үшін жұлдыздардың жаппай фотометриясы
Қазіргі астрофотометрияның жетістіктері
Қазіргі астрофотометрия айтарлықтай табыстарға жетті. Әртолқындық және көптүсті бақылаулардың тереңдігі 28-ші жұлдыздық шамаға дейін жетеді, ал өлшемдердің дәлдігі көп жағдайда 1 mmag деңгейіне дейін жоғарылады. Жоғары дәлдіктегі фотометриялық каталогтар жүз мыңдаған объектімен толықты, ал орташа дәлдіктегі каталогтардағы объектілер саны 109-ға дейін өсті.
Негізгі мақсаттар мен зерттеу бағыттары
Қазіргі астрономиялық фотометрияның негізгі мақсаттары бірнеше ірі бағытты қамтиды. Олардың әрқайсысы жұлдыздар мен галактикалардың қасиеттерін түсіндіруге, сондай-ақ бақылауларды кең ауқымда біріздендіруге мүмкіндік береді.
Галактика
Галактиканы зерттеу үшін жұлдыздардың жаппай фотометриясы.
Метагалактика
Метагалактиканы зерттеу үшін галактикалар мен квазарлардың жаппай интегралдық фотометриясы.
Классификация
Жұлдыздарды физикалық параметрлері бойынша жіктеуге арналған жаңа фотометриялық әдістерді әзірлеу.
Айнымалылық
Айнымалы және стационарлы емес жұлдыздардың фотометриясы.
Күн жүйесі
Күн жүйесіндегі денелердің фотометриясы.
Спектрофотометрия
Әртүрлі спектрлік интервалдардағы спектрофотометрия.
Жасанды объектілер
Жасанды объектілердің фотометриясы және басқа да қолданбалы міндеттер.
Бақылау инфрақұрылымы және жүйелердің әртүрлілігі
Қазіргі астрофотометрия жерүсті және ғарыштық обсерваторияларда жүргізіледі. Бақылаулар әртүрлі жолақ ені бар және оптикалық диапазонның әртүрлі спектрлік бөліктерін қамтитын фотометриялық жүйелерге сүйенеді. Бақыланатын объектілер қатарына сан алуан аспан денелері кіреді, әрі әр объект түріне сәйкес жеке аппаратура, бақылау тәсілдері, ықшамдау (деректерді өңдеу) және стандарттау әдістері қажет.
Трансформация және салыстырмалылық мәселесі
Әртүрлі аспаптар мен фотометриялық жүйелер қолданылған кезде алынған нәтижелерді өзара салыстыру және бір жүйеден екіншісіне келтіру қажеттілігі туындайды. Бұл — астрофотометриядағы өзекті проблемалардың бірі.
Трансформациялау проблемасын шешудің бір жолы — жұлдыздардың көмегімен таңдалған құбылыс моделінің параметрлерін анықтау және сол арқылы өлшемдерді бір жүйеден екіншісіне сенімді түрде көшіру.
Мәселенің орнықты шешімі фотометриялық жүйелер мен әдістерді стандарттау бағытында жатыр: жұлдыздық шамаларды трансформациялау әдістерін біріздендіру, фотометриялық жүйелерде стандартты жолақтарды қолдану бойынша нұсқаулықтар әзірлеу — аса маңызды міндет.
Стандартты көздер және деректердің ашықтығы
Физикалық параметрлер бойынша көпөлшемді фотометриялық классификация жасау, айнымалылықты зерттеу және Жер атмосферасының оптикалық қасиеттерін талдау үшін әртүрлі лабораториялық және аспандық стандартты көздер қажет екенін ескеру маңызды.
Салыстыруға жарамдылық үшін не керек?
- Астрофотометриялық деректерді өлшеу және ықшамдау процедураларын егжей-тегжейлі баяндау.
- Барлық жұлдыз-стандарттардың жеке өлшеулерін жариялау.
- Әртүрлі авторлардың нәтижелерін бірдей критериймен салыстыруға мүмкіндік беретін ашық метадеректер.
Жариялау шектеулері және интернеттегі шешім
Дегенмен фотометристердің алдында жариялау тұрғысынан тек ғылыми емес, ұйымдастырушылық қиындықтар да бар: қазіргі журналдарда мұндай көлемді әрі техникалық деректерді толық жариялауға мүмкіндік әрдайым бола бермейді. Сондықтан осындай мәліметтерді интернетте арнайы сайтқа жинақтап, ашық түрде орналастыру орынды.
Халықаралық үйлестіру қажеттілігі
Фотометриялық бақылауларды және оларды ықшамдау әдістерін біріздендіру үшін ХАО-ның (Халықаралық астрономиялық одақ) арнайы комиссиялары тұрақты түрде ұсыныстар әзірлеп, қауымдастыққа бағыт-бағдар беріп отыруы қажет.
Қорытынды
Астрофотометрияның әлеуеті каталогтардың ауқымымен ғана емес, әртүрлі фотометриялық жүйелер арасындағы өлшемдерді дұрыс трансформациялау, стандарттау, және деректерді ашық жариялау мәдениетімен өлшенеді. Осы бағыттар күшейген сайын, жұлдыздар мен галактикалар туралы нәтижелердің салыстырмалылығы артып, көпобсерваториялық зерттеулердің сапасы жаңа деңгейге көтеріледі.