1942 жылдың жазында атқыштар ротасының командирі лейтенант Потапов Воронеж майданында ұрысқа түседі
Воронеж майданындағы ауыр жаз
1942 жылдың жазында атқыштар ротасының командирі лейтенант Потапов Воронеж майданында ұрысқа кірді. Бұл нағыз ауыр шайқастардың бірі еді. Біздің міндет — немістерді алдап, олардың күшін уақытша тежеп ұстау болатын. Ал қарсы жақ болса Сталинградқа, әрі қарай Орал тауларына қарай бет түзеді.
Біз фашистерге қайта күш жинауға мүмкіндік бермей, жаңа әскери бөлімдерді бірінен соң бірін ұрысқа енгізіп отырдық. Бұл оңай болған жоқ. Дегенмен әр жауынгердің санасында бір ғана мақсат тұрды: жауды Волгаға жібермеу. Сол күндері біздің әскерилердің батырлығы айқын көрінді.
Негізгі ой: Сталинград түбіне жау орныққан сайын, кеңес жауынгерлерінің жігері бұрынғыдан да күшейе түсті.
Сумаға жол: Битице түбіндегі түнгі шабуыл
1943 жылдың 1 қыркүйегінде Потапов қатысқан дивизия Сума қаласына таяп қалды. Қаланы алу үшін ең алдымен Битице селосына бекінген немістердің қорғанысын бұзу қажет еді. Олар бұл жерде адам күшін де, қару-жарақ пен техниканы да молынан шоғырландырып, өткел бермейтіндей етіп бекініп алған болатын.
Қараңғы түнде гвардияшылар өзеннен өтіп, ауылға жақындады. Потапов пистолетін көтеріп: «Отан үшін — гвардияшылар!» — деп жауынгерлерін алға бастады. Оның ротасы алғашқылардың бірі болып неміс окоптарына кіріп, гранатамен соққы беріп, бірқатар артиллериялық қару мен танкілерді жойды.
Нәтиже
- Осы түнде гвардия дивизиясы Сума қаласын алды.
- Көрсеткен ерлігі үшін Потапов «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды.
Днепрге дейінгі қуғын және шешуші өткел
Орлов–Курск доғасындағы шайқастардан кейін кеңес бөлімдері жауды өкшелей қуып, шамамен 700 шақырым жүріп, Днепр майданына жетті. 1-Украин майданының 1-гвардия армиясы құрамындағы Сума Қызыл жұлдыз дивизиясы Дарница ауданында өзеннің сол жағалауын тазалап, Киевке қарай жылжыды. Ал оң жағалауда немістер мықты бекініс құрып, әр метрден оқ жаудыруға дайын тұрды.
Қарсы жақтың ұстанымы
Неміс насихатшысы Геббельс Днепрді «орыстар үшін ешқашан алынбас шекара» деп сипаттаған. Алайда Кеңес армиясы үшін шешуші міндет айқын еді: Днепрден өтіп, шешуші шайқасқа шығу.
Қазан мейрамы жақындаған сайын, Киевті азат ету міндеті тіпті өзекті болды. Потапов дүрбімен жау қорғанысындағы әлсіз тұсты ұзақ бақылап, өтетін нүктені таңдауға тырысты. Ол пулемет-станокты ротаның командирі ретінде шабуылды алдымен өз бөлімшесі бастау керегін жақсы түсінді.
Өзеннен өтпес бұрын полк командирі Потаповқа нақты тапсырма берді: пулеметшілер алдымен алдыңғы траншеяны тазалап, сонда бекінуге тиіс; кейін жауды тоқтатып тұрып, қалған роталардың өзеннен өтуіне мүмкіндік жасау қажет.
Қазан түніндегі тұман, 13 шабуыл және үш жауынгердің айласы
Қазан айының сол түні Потаповтың жадында мәңгі қалды. Түнде қою суық тұман түсіп, өзеннен өтіп бара жатқан сарбаздар бір-бірін әрең таныды. Олардың ойындағы жалғыз нәрсе — жау сезіп қоймаса екен. Жағаға дейін небәрі 50 метр қалғанда, фашистер жақындағандарды байқап, оқ жаудырды. Солдаттар суға секіріп түсіп, жағаға ұмтылды.
Потаповтың қасында «Максим» пулеметін сүйреткен бес жауынгер жұбы болды. Олар жауға қарсы тұрып, кешке дейін немістің он үш шабуылын тойтарды. Шабуылдар бірінің артынан бірі жиілей түсті. Төрт есептоп жау оғына ұшырап, ерліктің үлгісін көрсетті.
Соңында қалғандар
Ұрыстың шешуші сәтінде тек үшеуі ғана қалды: Потапов, лейтенант Николай Давыдов және байланысшы жауынгер. Немістер бізді көп деп ойласын деген мақсатпен олар үш рет бағыттарын өзгертіп, оқ нүктелерін алмастырып отырды.
Он үшінші шабуыл тойтарылған кезде кеш те батты. Сол сәтте арттан полк бөлімдері де жетіп, плацдармды ұстап қалуға мүмкіндік туды.
Марапаттар және бейбіт өмірдегі еңбек
Киев азат етілгеннен кейін, Днепрден өту кезіндегі ерлігі үшін Потапов Александр Невский орденімен марапатталды. 1944 жылдың 10 қаңтарында «Правда» газетінде аға лейтенант Д. К. Потаповқа Кеңес Одағының Батыры атағын беру жөніндегі жарлық жарияланды.
1965 жылдан бастап Д. К. Потапов Павлодар қаласында тұрып, ДЭУ-35 ұйымында жол мастері болып еңбек етті. Ол Павлодардағы зиратта жерленген.