Әлеуметтік қатынастарды зерттеу негізіне байланысқа түскен объективті қалыптасқан әлеуметтік байланыстар мен фактілер құрылымын зерттеу жатады
Әлеуметтік қатынастарды зерттеудің өзегі
Әлеуметтік қатынастарды зерттеудің негізінде адамдардың байланысқа түсуі нәтижесінде объективті түрде қалыптасатын әлеуметтік байланыстар мен фактілер құрылымын талдау жатады. Қоғамда сан алуан әлеуметтік жүйелер бар, ал сол жүйелер арасындағы байланыстар әртүрлі деңгейде көрінеді.
Әлеуметтік жүйелердің көптүрлілігі
Қоғамда әлеуметтік жүйелердің түрі шексіз көп. Бұл жүйелердің өзара әрекеттесуі тұрақты да, өзгермелі де болуы мүмкін. Осындай байланыстардың елеулі бөлігі уақытша және кезекті сипатқа ие болып, нақты жағдайлар мен қажеттіліктерге қарай пайда болып, кейін әлсіреуі немесе жойылуы ықтимал.
Тұрақты байланыстар
Институттар мен дәстүрлер арқылы бекіген, ұзақ уақыт сақталатын қатынастар.
Уақытша байланыстар
Жағдайға тәуелді, кезекті түрде пайда болып, кейін өзгеретін немесе тоқтайтын қатынастар.
Әлеуметтанудың ерекшелігі
Әлеуметтанудың ғылым ретіндегі ерекшелігі — әлеуметтік қатынастар мен байланыстарды әлеуметтік заңдар мен заңдылықтар деңгейінде зерттеуінде. Яғни зерттеу жекелеген оқиғаларға ғана емес, қоғам өмірінде қайта-қайта көрінетін жалпы үрдістер мен тұрақты тәуелділіктерге бағытталады.
Әлеуметтік заң ұғымы
Әлеуметтік заң — әлеуметтік құбылыстардың, ең алдымен адамдардың әлеуметтік әрекетінің өзара байланысын және сол әрекеттер арасындағы жалпы әрі қажетті байланыстарды айқындайтын заңдылық. Бұл ұғым қоғамдағы мінез-құлық үлгілері мен әрекет логикасының кездейсоқ емес, белгілі бір тәуелділіктерге бағынатынын көрсетеді.
Назар аударатын тұжырым
Әлеуметтік заңдар жеке адамның бір реттік әрекетінен емес, адамдардың үлкен топтарының жинақталған тәжірибесі мен қайталанатын әлеуметтік практикасынан айқындалады.
Неліктен статистикалық сипатқа ие?
Әлеуметтік заңдар тек үлкен адам бұқарасы қамтылған жағдайда айқынырақ көрінеді. Сондықтан олар көбіне статистикалық сипатқа ие болады: жеке жағдайлар әртүрлі болуы мүмкін, алайда көпшілік деңгейінде белгілі бір үрдіс тұрақты түрде байқалады.
Қорытынды
Әлеуметтік қатынастарды ғылыми тұрғыда түсіну үшін қоғамдағы объективті қалыптасқан байланыстарды, олардың тұрақты және уақытша қырларын, сондай-ақ әлеуметтік заңдар мен заңдылықтардың қалай көрінетінін жүйелі түрде талдау қажет. Бұл талдау әлеуметтік құбылыстарды жекелеген фактілер жиынтығы ретінде емес, көпшілік мінез-құлқынан байқалатын жалпы заңдылықтар ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.