Брокерлер биржада брокерлік орынды брокерлік бөлімшелер арқылы сатып алған тұлғалар
Тауар биржасындағы негізгі қатысушылар: маклер мен брокер
Тауар биржаларының қызметінде негізгі жұмыс атқаратын тұлғалар ретінде биржалық маклерлер мен брокерлер ерекшеленеді. Олардың әрқайсысы биржалық сауданың тәртібі мен тиімді өтуіне тікелей ықпал етеді: бірі сауданы ұйымдастырып, рәсімдеуді қамтамасыз етсе, екіншісі клиент мүддесін қорғап, мәміле жасауға көмектеседі.
Маклер: сауданы ұйымдастыратын делдал
Маклериаттың негізгі міндеті — биржалық залда сауданы ұйымдастыру. Маклер клиенттердің тапсырмасы бойынша ұсыныс пен сұранысты айқындап, биржа тарапынан келісімшарттарды келісу, тіркеу және рәсімдеу жұмыстарын атқаратын делдал болып табылады. Сонымен қатар, маклер брокерлерге сауда келісімдерін жасауға мүмкіндік беретін орта мен тәртіпті қамтамасыз етеді.
Маклердің негізгі функциялары
- Келісімдерді жасау және рәсімдеу.
- Екі тараптың келісім бойынша міндеттемелерді орындауын бақылау.
- Шарт алдындағы міндеттемелерден бір тарап бас тартқан жағдайда, сатып алушы мен сатушы талаптарының орындалуына бағытталған шараларды іске асыру.
- Биржалық саудаға шығарылатын тауар партиясына экспертиза жүргізу.
Брокер: клиент мүддесін қорғайтын маман
Брокерлер биржада да, биржадан тыс та биржа мүшесінің немесе клиенттің атынан және олардың қаражатынан делдалдық қызмет көрсетіп, сатып алу-сату мәмілелерін жасайды. Олар нарық конъюнктурасын, өнімді сатып алу және өткізу мүмкіндіктерін жан-жақты біледі және әдетте тауарлардың тар ассортименті бойынша маманданады.
Брокердің басты мақсаты
Тауарды ортақ нарық айналымына енгізуге және мәміленің тиімді шарттармен жасалуына көмектесу.
Тапсырыстарды беру тәртібі
Сатушы (тауар иесі) биржада саудалауға бір күн қалғанға дейін, тауар биржасында жұмыс істейтін брокерлерге тауарды сату туралы тапсырысын береді.
Саудалау қалай өтеді: секциялар, уақыт және тәртіп
Брокерлер — биржада брокерлік орын сатып алған тұлғалар; бұл орын әдетте брокерлік бөлімшелер арқылы рәсімделеді. Саудалаулар секциялар бойынша жүргізіледі, ал әр секцияға сауданы жүргізетін тұлға ретінде маклер тағайындалады.
1) Ұсынысты жариялау
Маклер брокерге оның қалауы бойынша ұсынысын жариялау үшін сөз береді.
2) Сұранысты анықтау
Келесі үш минут ішінде сұраныс анықталады; осы уақытта брокер сату шарттарын өзгерте алмайды.
3) Ұсыныстың күшіне енуі
Егер брокер ұсынысын қайтарып алғанын жарияламаса, ұсыныс күшіне енеді және сатып алушы биржалық жиналыс барысында (көпшілік өзгерткенге дейін) келісім жасауға құқылы.
Маңызды қағида
Биржада әрбір мүдделі тұлға өз атынан және өз қаражатынан тікелей немесе кәсіби делдалдар — биржалық маклерлер мен брокерлік кеңселер арқылы мәміле жасауға құқылы.
Ашық және жабық биржалардағы айырмашылық
Жабық тауар биржаларында келісімдер тек биржа қатысушылары мен бір рет қатысатын тұлғалар атынан әрекет ететін, олардың мүдделерін білдіретін маклерлер мен брокерлер арасында жасалады.
Ашық биржаларда биржа клиенттері келісімшартқа өздері тікелей немесе делдалдар арқылы қол қоя алады.
Брокерлік бөлімшелердің рөлі және табыс логикасы
Тауар биржасының тиімді жұмыс істеуі көбіне брокерлік бөлімшелердің (кеңселердің) қызметіне тікелей байланысты. Биржа мүшелері мұндай бөлімшелерді ұйымдастыруға байланысты ерекше құқықтарға ие болуы тиіс.
Кіріс көзі
Брокердің негізгі табысы биржа мүшелігінен емес, оның атқаратын делдалдық қызметінен құралады. Брокер неғұрлым көп мәміле жасаса, соғұрлым жоғары көлемде комиссия алады.