Талдау шолу
Педагогикадағы зерттеу деңгейлері
Педагогикада зерттеудің үш деңгейі бар: эмпирикалық, теориялық және әдіснамалық. Әр деңгей зерттеу логикасын нақтылап, деректерді жинау, түсіндіру және ғылыми негіздеу міндеттерін біріктіреді.
Эмпирикалық
Бақылау, өлшеу, тәжірибе сияқты нақты дерекке сүйенетін кезең.
Теориялық
Құбылысты түсіндіру, байланыстарды ашу және ұғымдарды жүйелеу.
Әдіснамалық
Зерттеудің қағидалары, тәсілдері мен негіздемесін анықтайтын деңгей.
Зерттеуді дайындау және өткізу кезеңдері
Педагогикалық зерттеу тиянақты және ұзақ дайындықты қажет етеді. Дайындық барысында мына жұмыстар орындалады:
-
1
Тақырыпты айқындау
Зерттеу тақырыбын бөліп алу және зерттеу мәселесін алдын ала анықтау.
-
2
Әдебиетті іріктеу және талдау
Қажетті дереккөздерді таңдап, мазмұнын жүйелі түрде саралау.
-
3
Мәселе, болжам және міндеттерді нақтылау
Зерттеу сұрақтарын, болжамды және міндеттерді анықтап, тұжырымды ету.
-
4
Әдістерді таңдау және сынақтан өткізу
Зерттеу әдістерін іріктеу, әзірлеу және олардың қолайлылығын тексеру.
-
5
Ұйымдастыру жоспары және эксперимент
Ұйымдастыру кестесін таңдау, экспериментті дайындау және өткізу.
-
6
Деректерді өңдеу және талдау
Алынған мәліметтерді өңдеп, талдау арқылы қорытындыға келу.
-
7
Қорытынды және тәжірибелік ұсыныстар
Қорытындыларды шығарып, тәжірибеге енгізуге арналған ұсыныстарды құрастыру.
Аталған кезеңдер кез келген жекеленген тәуелсіз зерттеу ретінде де жүргізілуі мүмкін. Осыған байланысты педагогикалық зерттеудің бірнеше типі ажыратылады.
Педагогикалық зерттеу типтері
Педагогикалық зерттеудің негізгі типтері төмендегідей:
1) Талдау шолу
Тақырып бойынша әдебиетті сұрыптап оқу және жүйелі талдау.
2) Сындық шолу
Бар тұжырымдарды салыстырып, дәлелді бағалау.
3) Теориялық
Ұғымдар мен қағидаларды түсіндіру, модельдеу, негіздеу.
4) Эмпириялық сипаттамалық
Деректерді сипаттап, құбылыстың көрінісін нақтылау.
5) Эмпириялық түсіндірмелі
Себеп-салдар байланыстарын ашуға бағытталған талдау.
6) Әдістемелік
Оқыту мен зерттеу тәсілдерін жетілдіруге арналған ұсыныстар.
Талдау шолу: мазмұны және міндеті
Талдау шолу зерттеу тақырыбы бойынша қажетті әдебиетті сұрыптап оқуды қамтиды. Кейін бұл материалдар мазмұны ашылып, жүйелі түрде талданады. Мұндай тәсіл тақырыпқа арналған зерттеулерді толық қамтып, сыни бағалау жасауға мүмкіндік береді.
Негізгі міндеттер
- Әдебиет арқылы мәселенің жалпы ахуалын анықтау.
- Жауабы дайын сұрақтарды бөліп көрсету.
- Жауап күттіретін, зерттеуді қажет ететін сұрақтарға ерекше назар аудару.
Әдебиетті оқу нәтижесінде жинақталған ақпарат ғылыми реферат түрінде ұсынылады. Рефератта өткізілген зерттеулер мен олардың нәтижелеріне қысқаша шолу ғана емес, қолда бар деректердің тыңғылықты талдауы да беріледі.
Реферат қорытындысы
Қорытынды бөлімде қарастырылған мәселенің қазіргі жай-күйіне қатысты түйін жасалып, таңдалған тақырып бойынша атқарылған жұмыстар және алда орындалатын міндеттер айқындалады.