Жанұя - қоғамның ең маңызды тобы, бірлестігі
Жанұяның қоғамдағы орны
Жанұя — қоғамның ең маңызды бірлестігі. Баланы жанұяда тәрбиелеуде халқымыздың сан ғасырлар бойы жинақтаған, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан ұлттық тәлім-тәрбие мен төлтума халық педагогикасының орны айрықша.
Тұлғаның өзегі: ұлттық құндылықтар
Жанұя тәрбиесінің өзекті арқауы — ұлттық сана-сезім, қадір-қасиет, ар-ождан, ұлтжандылық, отансүйгіштік, ізгілік, ізеттілік, парасаттылық, тектілік, қайырымдылық сияқты құндылықтар. Осындай ұстанымдар баланың дүниетанымын қалыптастырып, өмірдегі мән-маңызын терең ұғынуға жетелейді.
Негізгі ой
Жанұяда қаланған тәрбие баланың өсе келе өмірлік нысанасына айналуы мүмкін.
Ерлік пен жауапкершілікті қалыптастыру
Баланы ерлікке, жігерлілікке, батырлық пен батылдыққа, сондай-ақ сөз бен істің бірлігіне тәрбиелеуде жанұяның орны ерекше. Әсіресе ата-ананың және туған-туыстың айтқан сөзі, қоғамдық құбылыстарға, саяси-әлеуметтік өзгерістерге қатысты пікірлері баланың санасына біртіндеп әсер етеді. Бала мұндай әңгімелерді кейде әдейі тыңдап, мән берсе, кейде ойын арасында естігенін ой елегінен өткізіп, өзіндік қорытынды жасайды.
Үлгі, орта және ата-ананың ықпалы
Бала ата-анаға және өскен ортасына қарап өседі, үлкендердің үлгі-өнегесінен тәлім алады. Тәрбие негізі көбіне ата-анадан басталады дегенімізбен, адамның қалыптасуына жүрген ортаның, ағайын-туыстың, жора-жолдастың, отбасы қатынастарының, тіпті туған жер табиғатының да ықпал ететіні шындық.
Ана арқылы қалыптасатын қасиеттер
- ұстамдылық
- ұқыптылық
- нәзіктік
- кішіпейілділік
Әке арқылы орнығатын мінез
- еңбекқорлық
- батылдық
- адамгершілік
- азаматтық
- табандылық
Жас адамның көгеріп, көркейіп өсуіне ықпал ететін жағдайлар көп болғанымен, жан дүниесіне азық, бойына қуат, өнеге беретін ең аяулы алтын діңгек — әке-шеше. Тіршіліктегі әрбір нәрсенің сабақтастығы сияқты, баланың бойындағы жақсы да, жағымсыз да қасиеттердің бастауы көбіне осы ортадан тарайды.
Тәрбиедегі басты міндет
Сондықтан ата-анаға, тәрбиешіге, ұстазға өз жүрегінің тебіренісін, ішкі жай-күйін бала сезіміне әсер ететіндей жеткізе білуге ұмтылған жөн. Баламен тіл табысу, ойды анық әрі мейіріммен жеткізу — тәрбиенің ең ықпалды тетіктерінің бірі.