Ауыл шаруашылығы туралы қазақша реферат
Облыстағы ауыл шаруашылығының қазіргі ахуалы
Қазіргі кезде облыста ауыл шаруашылығы өндірісі 245 ауыл шаруашылығы кәсіпорнында, 6 519 шаруа (фермерлік) қожалығында және халықтың 118,9 мың қосалқы шаруашылығында жүзеге асырылады.
Негізгі құрылым
- 245 ауыл шаруашылығы кәсіпорны
- 6 519 фермерлік қожалық
- 118,9 мың қосалқы шаруашылық
Өсімдік шаруашылығы (2006)
- Егіс алқабы: 1 057,7 мың га
- Дәнді-дақылдар: 662 мың га
- Дән өндірісі: 437 мың тонна (2005 жылмен салыстырғанда 1,5 есе көп)
- Орташа өнімділік: 6,9 ц/га (+2,7 ц/га)
Мал шаруашылығы (динамика)
- Ірі қара: 395,3 мың бас (+1,4%)
- Қой мен ешкі: 883,7 мың бас (+5,2%)
- Жылқы: 121,7 мың бас (+6%)
- Шошқа: 105,7 мың бас (−2%)
- Құс: 1 625,9 мың (−9,6%)
2006 жылғы өндіріс нәтижелері
2006 жылы негізгі мал шаруашылығы өнімдері бойынша өндіріс көлемі өсім көрсетті. Бұл үрдіс өңірдің азық-түлік қауіпсіздігі мен қайта өңдеу секторын тұрақтандыруға ықпал етті.
Ет
108,8 мың т
2005 жылмен салыстырғанда +13,3%
Сүт
295,1 мың т
Өсім +4%
Жұмыртқа
204,7 млн
Өсім +8,2%
Жүн
1 471 т
Өсім +6,5%
Мамандандырылған тауарлы өндіріс (ОІТӨ)
Облыс бойынша мал шаруашылығы өнімдерін өндірумен 495 мамандандырылған тауарлы шаруашылық айналысады: оның ішінде 15 ірі және 480 орта. 2006 жылы бұл сегментте 24,6 мың тонна ет, 9,9 мың тонна сүт, 148 млн дана жұмыртқа және 580,0 тонна жүн өндірілді.
Селекция, асыл тұқым және цифрлық есепке алу
Асыл тұқымды инфрақұрылым
Мал өнімділігін селекциялық және асыл тұқымды жетілдіру мақсатында 5 зауыт пен 16 асыл тұқымды шаруашылық жұмыс істейді. Сонымен бірге бұқа-өндіруші өсіретін дистрибьютерлік орталық ұйымдастырылған.
- Іске асырылған асыл тұқымды қой: 6 302 бас
- Шошқа: 696 бас
- Жас ірі қара: 100 бас
- Жас жылқы: 166 бас
- Жұмыртқа: 1 163 дана
- Бұқа-өндіруші тұқымы: 37 мың доза
Қолдан ұрықтандыру және деректер базасы
Облыс бойынша ірі қара малды қолдан ұрықтандырудың 91 пункті жұмыс істейді. Жасанды ұрықтандыру үлесі 26%-ды құрады.
1 қаңтардағы есеп (компьютерлік базаға енгізілген):
- Ірі қара425,8 мың бас
- Қой мен ешкі915,7 мың бас
- Жылқы123,2 мың бас
- Шошқа148,2 мың бас
- Түйе1 301 бас
- Құс37,7 мың бас
Өңдеу өнеркәсібі және сапа стандарттары
Өңдеу өнеркәсібі (тамақ және жеңіл өнеркәсіп) кәсіпорындарының өнім көлемі қолданыстағы бағамен 32,9 млрд теңгені құрады, бұл 2005 жылмен салыстырғанда 106,1%.
Тамақ өнімдері
32,1 млрд тг
Үлесі 97,3% (сусындарды қоса)
Тоқыма және тігін
0,8 млрд тг
Үлесі 2,5%
Былғары және аяқ киім
63,0 млн тг
Үлесі 0,2%
ISO стандарттарына көшу
2006 жылдан бастап өңдеу кәсіпорындары өнім сапасын жақсарту және халықаралық ISO стандарттарына көшу бағытында белсенді жұмыс жүргізді. 2006 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша менеджмент сапасы жүйесін енгізген тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары 3 болды: Қарағанды маргарин зауыты, Морделикатес, Балқашбалық.
2006 жылдың мамырында Жезқазған сүт және K кәсіпорны ISO 9001:2001 сериясы бойынша сертификат алды. 2006 жылдың қарашасында Қарағанды сүт комбинаты да менеджмент сапасы жүйесін енгізуді аяқтап, сертификаттаудан өтті.
Мемлекеттік қолдау және жабдықтандыру
Бірқатар кәсіпорындар халықаралық сапа менеджменті стандарттарын енгізу мен сертификаттау шығындарын 50%-ға дейін арзандататын республикалық бюджеттік бағдарламаға қатысты. Олардың қатарында: Қарағанды Нан, Қарағанды мелькомбинаты, Ақнар–ҚФ, А-Алтын, Құрма Агрофирма. Жұмыстар 2006 жылдың желтоқсанында аяқталды.
Сонымен қатар, өңдеу кәсіпорындары ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу үшін айналым қаражатын толықтыруға алынған кредиттер бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау бағдарламасына да қатысты: 2006 жылы 17 кәсіпорын 1 971 млн теңгеге кредит алып, субсидия көлемі 147 млн теңгені құрады. Нәтижесінде соңғы қарыз алушы үшін пайыздық мөлшерлеме орта есеппен 5–7% деңгейіне дейін төмендеді.
Технологиялық жабдықтар: жаңарту бағыты
- Ет өңдеу кәсіпорындарында Henkel (Финляндия) компаниясының желілері қолданылады.
- Қарағанды маргарин зауыты мен Эфес-Қарағанды үшін негізгі технологиялық жабдық жеткізушілері — неміс компаниялары.
- Сүт өңдеу кәсіпорындары кеңестік жабдықтарды кезең-кезеңімен жаңасына ауыстырып, негізінен ресейлік өндіріс жабдықтарын пайдаланып келеді (өлшеу автоматтары, бағалаушылар және т.б. сияқты жекелеген қымбат емес тораптармен толықтырылуда).
Техника паркі, лизинг және қаржыландыру
Ауыл шаруашылығы техникасы
Қазіргі кезде ауыл шаруашылығы өндірушілерінің иелігінде: 8 802 трактор, 2 510 комбайн (оның ішінде 2 434 астық жинаушы), 2 638 жүк көлігі және егін егу, түптеу және өзге де жұмыстарға арналған 20 мың бірлік техника бар.
Өткен жылы лизинг негізінде өсімдік шаруашылығы үшін 40 бірлік техника, ал мал шаруашылығы субъектілері үшін 6 бірлік жабдық сатып алынды.
Кредит, жаңғырту және кооперация
2006 жылы ҚазАгроҚаржы АҚ арқылы тікелей кредит беру тетігі іске қосылып, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдейтін кәсіпорындар негізгі құралдарын жаңарту жұмыстарын бастады. Нәтижесінде жалпы сомасы 182 млн теңгеге жаңа технологиялық жабдық алынды.
Сол кезеңде Аграрлық кредиттік корпорация АҚ-мен бірлесіп Абай және Ұлытау аудандарында ауылдық кредиттік серіктестіктер (АКС) құрылды. Қазір АКС барлық ауылдық аудандарда жұмыс істеп, 300-ден астам қатысушыны және облыстың 113 ауылдық округін (59%) біріктіреді. Олар 162 жобаға 282,2 млн теңге кредит берді (2005 жылмен салыстырғанда 1,5 есе көп).
Өткізу, өңдеу және дайындау кооперативтері
Ауыл шаруашылығы өнімдерін сату, өңдеу, сақтау және дайындау бағытындағы кооперативтерді (серіктестіктерді) дамыту бойынша да жұмыстар жүргізілді. Бұл бағытта 2 жобаға 83,4 млн теңге кредит берілді.
«Сүт әлемі» СПК
Бұқар жырау және Осакаров аудандарына қызмет көрсететін сүт өңдеу және дайындау бағыты бойынша 77,4 млн теңге көлемінде кредит берілді.
«Балқантау» СПК
Қарқаралы ауданына қызмет көрсететін ет дайындау және шикізат өндіру жобасына 6,0 млн теңге көлемінде кредит берілді.
Жаңа бастама: «Зергер Агро» СПК
Сонымен қатар, Жаңаарқа ауданында сүт өңдеу және дайындау бойынша «Зергер Агро» СПК құруға арналған 62,8 млн теңгелік жоба сараптамалық комиссияның оң қорытындысын алып, қазіргі кезде қаржыландыру кезеңінде тұр.