Қазақша рефераттар

Азаматтардың тұрғылықты жері

Азаматтық құқық субъектілері

Азаматтық құқықтағы субъектілерді шартты түрде үш деңгейге бөліп қарастыруға болады: Қазақстан Республикасының азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар және басқа мемлекеттің азаматтары (шетел азаматтары).

1) ҚР азаматтары

Қазақстан Республикасының азаматтарына жеке куәлігін алған, ел аумағында тұрақты тұратын және заңда белгіленген талаптарға сәйкес құқық қабілеттілігі мен әрекет қабілеттілігі танылатын тұлғалар жатады.

2) Азаматтығы жоқ адамдар

Азаматтығы жоқ адамдар — белгілі бір мемлекеттің азаматтығын алмаған немесе ешбір мемлекеттің азаматтығында тұрмайтын тұлғалар.

3) Шетел азаматтары

Шетел азаматтарына Қазақстан Республикасының аумағында уақытша немесе тұрақты болатын, соның ішінде жеке кәсіппен айналысатын, сондай-ақ өз мемлекетінің атынан қызмет атқаратын шетелдік өкілдер (мысалы, елшілер) жатады.

Азаматтың негізгі құқықтары

Азаматтардың заң құжаттарында көзделген негізгі құқықтары кең ауқымды. Төменде мәтіндегі негізгі тармақтар жинақталып берілді.

  • Қазақстан Республикасының аумағына қайтып оралуға.

  • Заңмен тыйым салынбаған кез келген қызметпен айналысуға.

  • Дербес өзі немесе басқа азаматтармен және заңды тұлғалармен бірігіп заңды тұлғалар құруға.

  • Заңмен тыйым салынбаған кез келген мәміле жасап, міндеттемелерге қатысуға.

  • Өнертабыстарға, ғылым, әдебиет және өнер шығармаларына, сондай-ақ интеллектуалдық қызметтің өзге де нәтижелеріне зияткерлік меншік құқығына ие болуға.

  • Материалдық және моральдық зиянның орнын толтыруды талап етуге.

  • Өзге де мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтарға ие болуға.

Азаматтардың тұрғылықты жері

Азаматтың тұрақты немесе көбінесе тұратын елді мекені оның тұрғылықты жері болып танылады.

Кәмелетке толмағандар және қорғаншылықтағы азаматтар

Он төрт жасқа толмаған адамдардың, сондай-ақ қорғаншылықтағы азаматтардың тұрғылықты жері олардың ата-анасының, асырап алушыларының немесе қорғаншыларының тұрғылықты жері болып танылады.

Азаматтың есімі

Азамат өз тегі мен өз есімін, сондай-ақ қалауы бойынша әкесінің атын қоса отырып, өз атымен құқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асырады.

Бүркеншік ат және жасырын түрде әрекет ету

Заңдарда азаматтардың жасырын түрде құқықтарға ие болып, міндеттерді жүзеге асыратын жағдайлары немесе бүркеншік ат пайдаланатын реттері көзделуі мүмкін.

Есімді тіркеу және өзгерту тәртібі

  • Туған кезде берілген есім, сондай-ақ есімді өзгерту азаматтық хал актілерін тіркеу туралы заңдарда белгіленген тәртіппен тіркелуге тиіс.
  • Азамат есімін заң құжаттарында белгіленген тәртіппен өзгертуге құқылы.
  • Есімді өзгерту бұрынғы есіммен алынған құқықтар мен міндеттерді тоқтатуға немесе өзгертуге негіз болмайды (оның ішінде жасырын немесе бүркеншік атпен алынған құқықтар да).

Мүдделі тұлғаларды хабардар ету

Есімін өзгерткен азамат өз борышқорлары мен несие берушілерін хабардар ету үшін қажетті шаралар қолдануға міндетті. Егер оларда есімнің өзгергені туралы мәлімет болмағандықтан зардап туындаса, азамат соның тәуекелін көтереді.

Құжаттарды түзету және есімді қорғау

  • Есімін өзгерткен азамат бұрынғы есіміне ресімделген құжаттарға тиісті өзгерістер енгізілуін талап етуге құқылы.
  • Басқа бір адамның есімімен құқықтар мен міндеттер иеленуге жол берілмейді.
  • Егер азаматтың есімі оның келісімінсіз пайдаланылса, ол мұндай пайдалануға тыйым салуды талап етуге құқылы.
  • Есімді заңсыз пайдалану нәтижесінде келтірілген зиян заңнама талаптарына сәйкес өтелуге тиіс.

Қорытынды

Азаматтық құқық субъектілері — құқықтық қатынастарға қатысушы тұлғалардың құқықтық мәртебесін айқындайтын маңызды санат. Тұрғылықты жер мен есім туралы нормалар азаматты сәйкестендіруді, құқықтарын қорғауды және азаматтық айналымдағы айқындықты қамтамасыз етеді.