Өнімнің бәсекелестік қабілетін бағалау көрсеткіштері
Мазмұны
Кіріспе
Жоспарлы экономикадан нарықтық қатынастарға өту нәтижесінде өнімнің бәсекеге қабілеттілігі ұғымы экономикалық талдаудың негізгі санатына айналды.
1-тарау. Теориялық мәселелер
- 1.1 Өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің негізгі түсінігі және ерекшеліктері
- 1.2 Бағалау көрсеткіштері
- 1.3 Өнімді стандарттау және сапаны басқару
2-тарау. «Нурлыбаев К» ЖШС қызметін талдау
- 2.1 Негізгі экономикалық көрсеткіштерді талдау
- 2.2 Баға саясатын талдау
- 2.3 Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін талдау
3-тарау. Бәсекеге қабілеттілікті арттыру
Өнімнің нарықтағы ұстанымын күшейтуге арналған практикалық жолдар, құралдар және басқарушылық шешімдер.
Құжат көлемі: 51 бет
Негізгі тақырып: өнімнің бәсекеге қабілеттілігі және сапа
Кіріспе
Ондаған жылдар бойы қалыптасқан жоспарлы экономикадан нарықтық қатынастарға көшу экономикалық терминдер мен жаңа түсініктердің кеңінен қолданылуына жол ашты. Соның ішінде өнімнің бәсекеге қабілеттілігі ұғымы ерекше маңызға ие болды. Қазіргі жағдайда өнім сапасы мен бәсекеге қабілеттілік мәселесі әмбебап сипат алып, кәсіпорынның нарықтағы орны мен тұрақты дамуына тікелей әсер етеді.
Негізгі идея
Бәсекеге қабілеттілік өнімнің нарықта сәтті өндірілуі, ілгерілетілуі және таратылуы үшін қажетті шарттардың жиынтығын қамтиды. Кей жағдайларда бұл ұғым сапаны бағалаудың да сипаттамасы ретінде қолданылады.
Курстық жұмыстың мақсаты
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолдарын қарастыру және оны бағалау әдістемесін меңгеру.
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігі — тұтынушылардың өнімге қоятын техникалық-функциялық, экономикалық және ұйымдастырушылық талаптарының жиынтығы. Бәсекеге қабілетті өнім деп тек қана табиғи және тұтынушылық көрсеткіштері бойынша ерекшеленетін, әрі бәсеке жағдайында нарықта өз орнын таба алатын тауарды айтуға болады.
Нарықты зерттеудің рөлі
Кез келген өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалау үшін маркетингтік әдістер арқылы нарықты кешенді зерттеу қажет. Нәтижесінде тұтынушы өз қажеттілігін барынша қанағаттандыратын өнімді таңдауға мүмкіндік алады.
- Нарық пен соңғы тұтынушы сұранысын зерттеудің сапасы
- Өнімді нарыққа жеткізу және сатуды ынталандыру (соның ішінде жарнама)
- Өнімнің өмірлік циклін ескеріп жүргізілетін жұмыстың тиімділігі
- Баға стратегиясын дұрыс таңдау және өткізу арналарының тиімділігі
Қазақстан Республикасы үшін Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кірудің маңызы зор. Осыған байланысты отандық тауарларды шетелдік өнімдермен бәсекелесе алатын деңгейге жеткізу — стратегиялық міндеттердің бірі. Сондықтан өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру нарықта табысты жұмыс істеудің шешуші факторына айналады.
Сапа және стандарт
Экспортқа бағытталған тауарлар міндетті түрде стандарт талаптарына сай болуы тиіс. Сапа — бәсекеге қабілеттілік механизмінің өзегі.
Қауіпсіздік және экология
Қазіргі нарықта өнімнің қауіпсіздігі мен экологиялық тазалығы маңызды талаптардың қатарына жатады.
Тұтынушылық қасиеттер
Сенімділік, төзімділік, қолдануға қолайлылық сияқты қасиеттер техникалық-экономикалық көрсеткіштермен бірге шешуші рөл атқарады.
Тауардың бәсекеде жеңіске жетуі оның техникалық-экономикалық көрсеткіштеріне, өндіріс технологиясының деңгейіне және қолдану қасиеттеріне байланысты. Соңғы жылдары бұған қоса өнімнің қоршаған ортаға зиянсыздығына, сондай-ақ эргономикалық, гигиеналық, антропометриялық және психологиялық талаптарға сәйкестігіне көбірек назар аударылып келеді.
Баға және «тұтыну бағасы» түсінігі
Бәсекеге төзімділікті бағалауда сату немесе сатып алу бағасы ғана емес, тұтыну бағасы да ескеріледі. Бұл ұғым өнімді қолдану барысында алынатын тиімділік пен тауарлық таңбаның (брендтің) құндылығын да қамтиды.
Саудаласу кезінде тараптар өнімнің тиімді және тиімсіз жақтарын барынша дәлелдеуге тырысады.
Сатушы көбіне өнімнің экономикалық артықшылықтары мен құндылық жағын айқындауға ұмтылады.
Экономикалық көрсеткіштер тұрғысынан алғанда өнімнің бәсекеге төзімділігі оны өндіруге, жеткізуге және пайдалануға кеткен шығындармен салыстырғандағы тиімділігі арқылы бағаланады: өнім тұтынушыға пайда әкелуі немесе керісінше шығын (залал) тудыруы мүмкін.
Имидж және нарықтық қабылдау
Өнімнің өтімділігі мен бәсекелік деңгейіне өндіруші, жеткізуші және сатушы компаниялардың имиджі, сондай-ақ салалық мамандардың пікірі ықпал етеді. Бұл деңгей кейде кәсіпорынның ғана емес, елдің де беделімен байланысады.
Осы факторлар мен деректер жинақтала келе тұтыну бағасын қалыптастырады және өнімнің нарықтағы шынайы құндылығын айқындайды.
Өнім сапасы тұтыну құнымен тығыз байланысты: ол өнімнің қажетті қасиеттерді қанағаттандыру деңгейі мен шегі арқылы анықталады. Дегенмен өнім сапасының салыстырмалы түрде төмен болуы әрдайым бәсекеге қабілеттіліктің толық жоғалуын білдірмейді. Бәсекеге қабілеттіліктің нақты мәні өндіруші өз тауарын нарыққа шығарып, ол өзге алмастырушы тауарлармен бәсекеде орныға алған кезде ғана айқын көрінеді.
Индустриялық дамыған елдердің көптеген компаниялары алдымен ішкі нарықта жоғары бәсекеге қабілеттілікті қалыптастыруға ұмтылады. Өйткені ішкі нарықтағы табыс сыртқы нарыққа шығудың мүмкіндігін күшейтеді. Бұл ретте бір тауардың ішкі нарықта бәсекеге қабілетті болып, ал сыртқы нарықта бәсекелік деңгейінің төмен болуы әбден ықтимал.
Қорытынды ой
Нарық конъюнктурасының өзгеруі, жарнама, тарату арналары және өзге де ішкі-сыртқы факторлар өнімнің бәсекеге қабілеттілік деңгейін айтарлықтай өзгерте алады. Сондықтан тұрақты нәтижеге қол жеткізу үшін өнім сапасы, стандарттау, баға стратегиясы және маркетингтік құралдар біртұтас жүйе ретінде қарастырылуы қажет.