Операциялық жүйе туралы
Операциялық жүйе деген не?
Операциялық жүйе — компьютерді іске қосатын және оның жұмысын басқаратын программалар жиынтығы. Ол пайдаланушы бағдарламаларының орындалуын қамтамасыз етеді және компьютердің барлық құрылғыларының жұмысын (жад, диск, енгізу-шығару құрылғылары және т.б.) үйлестіреді. Сондықтан операциялық жүйе компьютердің программалық қамсыздандыруының негізгі бөлігі болып саналады.
Негізгі міндеттері
- Компьютерді жүктеу және жүйелік ресурстарды іске қосу.
- Бағдарламалардың орындалуын басқару және процестерді үйлестіру.
- Құрылғылардың (диск, пернетақта, монитор т.б.) жұмысын басқару.
- Пайдаланушымен өзара әрекеттесу үшін интерфейс ұсыну.
Неліктен түрлері көп?
Әр түрлі типтегі ЭЕМ-ға (электрондық есептеуіш машиналарға) арналған операциялық жүйелер көп. Компьютер типі бірдей болған күннің өзінде, орнатылған операциялық жүйе әр түрлі болуы мүмкін. Операциялық жүйелердің жедел дамуы компьютерлердің де түрленіп, қуаттылығының артуына ықпал етеді.
Мысал (IBM PC): MS-DOS, Windows 1.0, Windows 2.1, Windows 3.0, Windows 3.1, Windows 3.11, Windows 95, Windows 98, Windows NT.
Бір компьютерге бірнеше операциялық жүйе орнату
Бір компьютерге әдетте екі операциялық жүйе орнатылуы мүмкін. Мысалы, MS-DOS және Windows 95 немесе Windows 98. Компьютердің оперативтік жадының мүмкіндігіне қарай кейде осы операциялық жүйелердің үшеуі де бірге орнатылады.
Операциялық жүйелер тарихы
Төменде операциялық жүйелердің пайда болу жылдары бойынша қысқаша тарихи шолу берілген. Бұл тізім MS-DOS пен Windows желісінің дамуын және дискі құрылғыларын қолдау деңгейінің кеңейгенін көрсетеді.
1981 — MS-DOS 1.0
IBM PC
Негізінен дискі құрылғыларының жұмысын басқарады. Диаметрі 5,25 дюйм болатын иілгіш магниттік дискілер қолданылады.
1982 — MS-DOS 1.1
Екі жақты иілгіш дискілер
Екі жақты иілгіш магниттік дискілерді қолдануға мүмкіндік берілді.
1983 — MS-DOS 2.0
IBM PC/XT
Өлшемі 10 Мбайтқа дейінгі қатты дискілердің жұмысын басқару қолдауы пайда болды.
1984 — MS-DOS 3.0
20 Мбайтқа дейін
Өлшемі 20 Мбайтқа дейінгі қатты дискілермен және диаметрі 5,25 дюйм иілгіш дискілермен жұмыс істеу кеңейтілді.
1985 — MS-DOS 3.2
3,5 дюйм
Диаметрі 3,5 дюйм болатын иілгіш дискілердің жұмысы қолдауға алынды.
1986 — MS-DOS 3.3
3,5 дюйм
3,5 дюйм иілгіш дискілерді қолдау жалғастырылып, жүйенің мүмкіндіктері кеңейтілді.
1987 — MS-DOS 4.0
32 Мбайттан жоғары
Өлшемі 32 Мбайттан жоғары қатты дискілердің жұмысын басқару мүмкіндігі енгізілді.
1988 — MS-DOS 4.01
Орыс тілі
Орыс тіліне бейімделген нұсқа жарық көрді.
1991 — MS-DOS 5.0
1 Мбайт жад
Өлшемі 1 Мбайтқа тең оперативтік жадты тиімді пайдалануға мүмкіндік туды.
1993 — MS-DOS 6.0
CD-ROM
CD-ROM дискі құрылғысының жұмысын басқаруға бағытталған қолдаулар енгізілді.
1995 — Microsoft Windows 95
Графикалық интерфейс
Алғашқы кең таралған графикалық операциялық жүйелердің бірі ретінде Windows 95 пайда болды.
1998 — Microsoft Windows 98
Интернетпен жұмыс
Бүкіләлемдік Интернет желісімен жұмыс істеу мүмкіндіктері кеңейтілген Windows 98 операциялық жүйесі шықты.