Тасмалдауға байланысты қосымша жұмыстармен қызметтер
Теміржол көлігіндегі тарифтер: құрылымы және қолданылуы
Теміржол көлігінің тарифі төлемдер мен алымдарды жинау және есептеу тәртібі арқылы анықталады. Яғни тариф тасымалдау фактісіне, тасымалдау түріне және көрсетілген қызметтердің құрамына байланысты қалыптасады.
Теміржол жүйесіндегі төлемақы құрамына кіретін қызметтер
- Инфрақұрылымдық қызметтер: жол шаруашылығы, станциялық қызметтер және қозғалысты ұйымдастыру.
- Жүк тасымалдау: вагонмен/контейнермен жүк жеткізу операциялары.
- Алыс бағыттағы жолаушы тасымалы: магистральдық бағыттар бойынша қызмет көрсету.
- Қала маңы жолаушы тасымалы: электричка және өңірлік қатынастар.
- Қосымша жұмыстар мен қызметтер: тиеу-түсіру, сақтау, құжаттандыру және басқа да операциялар.
Теміржол арқылы тасымалдау тарифтері, әдетте, инфрақұрылымды пайдалану, тарту қызметі (локомотив), вагондарды немесе контейнерлерді ұсыну, сондай-ақ тасымалдауға байланысты қосымша жұмыстар мен қызметтер үшін алынатын төлемдер мен алымдарды қамтиды.
Табиғи монополия саласына жататын теміржол көлігі ұйымдарының қызметтері бойынша тарифтер мемлекет тарапынан реттелуі мүмкін. Бұл реттеу Ресей Федерациясының аумағында қолданылатын құқықтық нормалармен белгіленеді.
Теміржол тарифтерін ұйымдастыру: бірыңғай жүйе және прейскурант
Транзиттік тасымалдауды қоспағанда, теміржол көлігі қызметтерінің төлемін ұйымдастыруда Ресей Федерациясының бүкіл шаруашылық инфрақұрылымы шеңберінде бірыңғай жалпы жүйелік тариф қолданылуы мүмкін. Төлемақылардың бір бөлігі прейскурант арқылы белгіленеді.
Прейскурантта қарастырылатын негізгі жағдайлар
-
1) Инфрақұрылым және локомотивтік тарту.
Инфрақұрылым мен локомотивтік тарту бірыңғай шаруашылық субъектісіне тиесілі болған жағдайда, сондай-ақ ұйымдар мен жеке тұлғалардың заңды меншік құқығындағы вагондары үшін төлем тәртібі белгіленеді. Бос және жүк тиелген вагондарға бірыңғай тариф қолданылуы мүмкін.
-
2) Бірыңғай инфрақұрылымды пайдалану (жеке меншік/жалға алынған парк).
Вагондар мен локомотивтер кәсіпорындарға немесе жеке тұлғаларға тиесілі (не жалға алынған) болған жағдайда инфрақұрылымды пайдалану шарттарына қарай тарифтеу жүргізіледі.
-
3) Кәсіпорындардың жеке локомотивтері.
Өнеркәсіп, ұйым және жеке азаматтардың жеке локомотивтері бар кезде бірыңғай инфрақұрылымды қолдану тәртібі арқылы төлем белгіленеді.
-
4) Бос/тиелген вагондар және өзге көлік құралдары үшін инфрақұрылым.
Кәсіпорындарға немесе жеке азаматтарға тиесілі (не бір басқарушы субъект арқылы жалға алынған) вагондар, локомотивтер және басқа да көлік құралдары инфрақұрылымды пайдаланған кезде тарифтеу қолданылады.
-
5) Контейнерлік және ұсақ жіберілімдер.
Контейнерлік тасымал және ұсақ партиямен жіберілетін жүктер бойынша есептеу тәсілдері мен тарифтік ерекшеліктер қолданылады.
-
6) Ресей порттары арқылы экспорт-импорт жүктері.
Жалпы вагон паркімен экспорттық және импорттық жүктерді Ресей порттары арқылы халықаралық қатынаста тасымалдау кезінде арнайы тарифтік тәртіп белгіленуі мүмкін.
-
7) Халықаралық жүктерді шекаралық бекеттер арқылы өткізу.
Ресей Федерациясының халықаралық жүктерін теміржол қатынасының шекаралық бекеттері арқылы өткізу операциялары да тарифпен реттеледі.
Теңіз көлігі: порттық тарифтер және жинақтар жүйесі
Теңіз жолдары арқылы өтетін тарифтер Ресей теңіз порттарынан шетел порттарына қатынау және кері қайту операцияларымен байланысты. Бұл тарифтердің құрамына портта көрсетілетін қызметтер үшін төлемақылар, тиеу-түсіру және қайта тиеу жұмыстары, сондай-ақ порттық топтық жинақтар кіреді.
1-топ: мемлекет белгілейтін порттық жинақтар
Бұл топқа кемелерден алынатын міндетті төлемдер кіреді. Негізгі тоғыз порттық жинақ:
- Кемелік
- Маяктік (шырақтық)
- Арналық
- Якорлық
- Лоцмандық
- Экологиялық
- Навигациялық
- Мұздық
- Порттық өзге алымдар
Іс жүзінде кейбір жинақтар барлық ресейлік порттарға ортақ, ал кейбірі порттың ерекшелігіне қарай қолданылады.
Кемелік жинақ: негізгі түсінік
Кемелік жинақ Ресей порттарындағы базалық жинақтардың бірі саналады және көбіне екі ставка бойынша алынады: қарапайым және жеңілдік. Қарапайым ставка, портта бекітілген бағаларға сәйкес, жеңілдік ставкасынан орта есеппен 2,3–3,2 есе жоғары болуы мүмкін.
Қарапайым ставка көбіне шетелдік кемелерге қолданылады. Практикада кейбір «ыңғайлы ту» тіркелімдері бар кемелер де осы санатқа енгізілуі мүмкін (мысалы: Панама, Либерия, Багам аралдары).
Жинақтар бойынша қысқаша түсіндірмелер
Шырақтық (маяктік) жинақ
Шырақтық қондырғыларға қызмет көрсету және оған қатысты жұмыстар үшін алынады.
Арналық жинақ
Қолдан жасалған арналардың жұмысын реттеу және күтіп-ұстауға байланысты. Бұл түрі, негізінен, жасанды арналарға тән.
Жағалаулық жинақ
Арендаға берілген жағалаулардың кіріп-шығу аймақтарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу шығындарын жабуға бағытталады. Кей жағдайда кемелерге қатысты айыппұл санкцияларынан түсетін төлемдер де осы жинақ құрамында қарастырылуы мүмкін.
Якорлық жинақ
Якорьлік тұрақты 12 сағаттан артық пайдаланған кезде қолданылады.
Экологиялық жинақ
Екі қағидаға сүйенеді: а) кемені белгілі бір қызметтермен қамтамасыз ету; ә) төлем мөлшері нақты шығындалған отынға тікелей байланыстырылмауы мүмкін. Мұндай тәртіп ашық суларды ластаудан қорғауға бағытталған.
Лоцмандық жинақ
Порттағы лоцмандық қызмет көрсетуге байланысты алынады; шығын құрылымы портқа қарай өзгеруі мүмкін.
Навигациялық жинақ
Кеме қозғалысын қамтамасыз ететін радиолокациялық бекеттер, инженерлік инфрақұрылым (электр, су, жылу) және қызметкерлер еңбекақысы сияқты шығындарды жабуға бағытталады.
Мұздық жинақ
Қыс мезгіліндегі навигациямен байланысты. Ерекшелігі: мұзжарғыш жұмыстары жүргізілсе де, жүргізілмесе де алынуы мүмкін. Әдетте жазғы және қысқы ставкалар арасында айырмашылық болады.
2-топ: барлық кемелерге қызмет көрсету
- Буксир қызметі
- Теңіз агенттігі қызметтері
- Швартовщиктер қызметі
3-топ: қосымша сервистер
- Кемелерді жөндеу жұмыстары
- Сумен және азық-түлікпен қамтамасыз ету
- Кір жуу қызметі
- Саяхаттар мен билеттерге тапсырыс беру
4-топ: сыртқы ұйымдардың төлемақылары
Орталықтан келетін, бірақ порт тарапынан толық бақылауға алынбайтын мемлекеттік немесе коммерциялық ұйымдардың төлемақылары осы топқа жатқызылуы мүмкін.
Әуе көлігі: негізгі алымдар мен тарифтер
Әуе көлігі қызметтерінің тарифтері әдетте рейсті орындауға және жолаушыларға қызмет көрсетуге қатысты бірнеше компоненттен тұрады. Негізгілері:
Ұшу және қонуға байланысты алымдар
Ұшақты қабылдау, ұшыру, ұшу-қону жолағын және аэродром инфрақұрылымын пайдалану үшін алынады.
Авиациялық қауіпсіздік алымдары
Бақылау рәсімдері, қауіпсіздік шаралары және оларға қатысты қызметтерді қаржыландыруға бағытталады.
Аэровокзалды пайдалану
Терминал инфрақұрылымы, инженерлік жүйелер және жолаушылар ағынын ұйымдастыру шығындарын қамтуы мүмкін.
Жолаушыларға қызмет көрсету тарифі
Тіркеу, ақпараттандыру, жолаушыларды отырғызу/түсіру процесін ұйымдастыру сияқты сервистерге байланысты.