НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ЕҢБЕК ӨНІМДІЛІГІН АРТТЫРУЫ
Кіріспе
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастардың дамуы ұйымдарды тиімді басқаруды талап етеді. Дамыған мемлекеттер өндіріс пен қызмет көрсету процестерін ғылыми тұрғыда жүйелі басқарудың арқасында инновация мен жаңа технологияларды енгізуде алдыңғы қатарда. Осыған байланысты басқару мәселелері шетелде де, Қазақстанда да мемлекеттік деңгейде және әрбір ұйым ішінде қоғам назарындағы маңызды тақырыпқа айналды.
Қазіргі кезеңде Қазақстан экономикасы жаңа деңгейге көтеріліп, сыртқы экономикалық байланыстары кеңейіп, сапалық өзгерістерге бет бұруда. Қазақстанды әлемдік қоғамдастық нарықтық экономикасы бар мемлекет ретінде мойындап отыр; бұл ел ТМД кеңістігінде алғашқылардың бірі болып инвестициялық рейтингке ие болды.
Дегенмен, өңдеуші салалардағы экономикалық тиімділіктің төмендігі алаңдатпай қоймайды. Мұндай мәселені шешудің бірнеше жолы бар, соның бірі — еңбекті мотивациялау шаралары. Жұмыстың жоғары нәтижесіне мүдделі қызметкерді қолдау немесе жаңа қызметкерлерді тарту арқылы экономикалық тиімділікті арттыруға болады. Ал қызмет нәтижесінің әділ бағалануы — мотивацияның негізгі шарты.
Ынталандыру құралдары
- Қосымша төлемдер және үстемақылар
- Сыйақылар мен марапаттау бағдарламалары
- Мансаптық өсу және даму мүмкіндіктері
Күтілетін әсер
- Еңбек өнімділігінің өсуі
- Кәсіпорын тиімділігінің артуы
- Ел экономикасына жанама оң ықпал
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Кәсіпорындардағы еңбек мотивациясын ғылыми тұрғыда зерттеу және оны жетілдіруге арналған ұсыныстар әзірлеу.
Міндеттері
- 1 Еңбек мотивациясының ықпал ету деңгейі мен маңызын анықтау.
- 2 Мотивациялау жүйесінің кәсіпорын тиімділігіне және еңбек өнімділігіне әсерін талдау.
- 3 Артықшылықтары мен кемшіліктерін ескере отырып, персоналды ынталандырудың оңтайлы тәсілдерін қарастыру.
Өзектілік және практикалық мәні
Өзектілігі
Қазіргі кезде меншік түрі әр түрлі кәсіпорындарда нарықтық қатынастардың дамуы мен кәсіпкерлікті ынталандыруға бағытталған ұйымдық құрылымдар мен басқару әдістерін қайта құру жиі жағдайда күтілген нәтижеге жеткізе бермейді. Негізгі себептердің бірі — нарықтық экономиканың күрделі мәселелерін жоғары кәсіби деңгейде, дәстүрлі емес тәсілдермен шеше алатын кадрлардың тапшылығы. Осы мәселені еңсеру үшін персоналмен жұмыс істеудің жүйелі, нәтижеге бағытталған тәсілі қажет.
Ақпараттық негіздер және дереккөздер
Ақпараттық база
Зерттеудің ақпараттық негізін еңбек мотивациясын жетілдіруге арналған оқу құралдары, оқулықтар, ақпараттық дереккөздер және интернеттегі электронды басылымдар құрайды.
Талдау объектілері
- Талдау жұмыстары Қазақстан Республикасындағы өндірістік салада қызмет көрсететін «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС-нің бухгалтерлік балансы және өзге де қаржылық есеп беру құжаттарының нақты деректері негізінде жүргізілді.
- Сонымен қатар «Самұрық-Энерго» АҚ-ның 2008–2010 жылдарға арналған кадрлық саясаты еңбек мотивациясын жетілдіру бойынша маңызды мысал ретінде қарастырылды.