Қазақша рефераттар

Адвокаттар көрсететін заң көмегінің түрлері туралы қазақша реферат

ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» Заңы

Адвокаттар көрсететін заң көмегінің түрлері

Бұл мәтінде Қазақстан Республикасының «Адвокаттық қызмет туралы» Заңының 4–6-баптарында көзделген негізгі нормалар жүйеленіп, түсінікті тілмен берілді: адвокаттың көрсететін көмегі, азаматтың адвокатты таңдау еркіндігі, ақы төлеу тәртібі және тегін заң көмегінің жағдайлары.

1) Заң көмегінің негізгі түрлері (4-бап)

ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» Заңының 4-бабында адвокаттар көрсететін заң көмегінің түрлері белгіленген. Адвокат заң көмегін көрсете отырып:

  • Консультациялар мен түсіндірмелер

    Кәсіби заң білімі қажет ететін мәселелер бойынша консультациялар, түсіндірмелер, кеңестер береді және қажет болған жағдайда жазбаша қорытынды ұсынады.

  • Құқықтық құжаттарды дайындау

    Талап қою арыздарын, шағымдарды және құқықтық сипаттағы өзге де құжаттарды жасайды.

  • Өкілдік ету және қорғау

    Анықтау және алдын ала тергеу органдарында, соттарда, мемлекеттік және өзге де органдарда, ұйымдарда, сондай-ақ азаматтармен қарым-қатынастарда жеке және заңды тұлғалардың өкілдігін және қорғауын жүзеге асырады.

Сонымен қатар адвокаттар заңдарда тыйым салынбаған өзге де заң көмегін көрсете алады.

2) Адвокатты таңдау еркіндігі және кәсіби қорғау

Заңға сәйкес, көмек сұрап келген адам адвокатты еркін таңдауға құқылы. Бұл қағидаға:

Ерекше жағдайлар

Адвокат тегін заң көмегін көрсету үшін 6-бап тәртібімен тартылатын жағдайлар, сондай-ақ қорғалушы адвокатты өзі таңдамаған (немесе таңдау мүмкін болмаған) және қорғаушының қатысуы міндетті қылмыстық істер бойынша тағайындау жағдайлары жатады.

Тек адвокат жүзеге асырады

Қылмыстық істер бойынша кәсіби қорғауды тек адвокаттар ғана жүзеге асырады.

3) Қызмет ақысы және шығыстарды өтеу (5-бап)

Келісімшарт арқылы белгіленеді

Адвокат көрсеткен заң көмегінің ақысы, сондай-ақ қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеу мөлшері көмек сұраған адам мен адвокат арасындағы келісімде айқындалады.

Бюджет есебінен төлеу

Заңда көзделген жағдайларда заң көмегіне ақы төлеу, іссапар, көлік және өзге де шығындар анықтау және алдын ала тергеу органдарының қаулылары немесе сот ұйғарымдары негізінде республикалық бюджет қаражатынан төленеді.

Ең төмен шек

Бюджет есебінен төленетін ақы мөлшері соңғы екі айдағы адвокаттың орташа жалақысынан төмен болмауға тиіс. Төлем мен шығыстарды өтеу мөлшері және тәртібі Қазақстан Республикасының Үкіметі арқылы белгіленеді.

4) Тегін заң көмегі (6-бап)

6-бапта заң көмегіне ақы төлеуден босату жағдайлары көрсетілген. Адвокаттар сенім білдірушілердің өтініші бойынша төмендегі жағдайларда тегін заң көмегін көрсетеді:

1) Алимент өндіріп алу туралы істерде, асыраушының қайтыс болуына, жұмыспен байланысты мертігуіне немесе денсаулықтың өзге де бұзылуы арқылы келтірілген зиянды өтеу туралы істерді жүргізу кезінде бірінші сатыдағы соттарда талап қоюшыларға.

2) Отан соғысына қатысушылар мен оларға теңестірілген адамдарға, мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге, I және II топтағы мүгедектерге, жасына байланысты зейнеткерлерге (егер мәселе кәсіпкерлік қызметке қатысты болмаса) консультация беру кезінде.

3) Зейнетақылар мен жәрдемақылар тағайындау туралы өтініштерді дайындау кезінде азаматтарға.

4) Ақтау мәселелері бойынша кеңес беру кезінде.

Тәртібі

Тегін заң көмегін көрсету тәртібі адвокаттар алқасының жарғысында белгіленеді.

Қосымша босату мүмкіндігі

Азаматтың материалдық жағдайын ескере отырып, адвокаттар алқасының төралқасы, заң консультациясының меңгерушісі, адвокат кеңсесінің иесі (иелері) немесе заңды тұлғаны тіркемей жеке дара қызмет атқаратын адвокат ақы төлеуден босата алады.

Осы бапта көзделген жағдайларда адвокаттың көрсеткен заң көмегіне төлем тиісті түрде адвокаттар алқасының немесе адвокат кеңсесінің қаражаты есебінен жүргізіледі.

5) Қорғаушының рөлі: міндет, дербестік және жауапкершілік

Негізгі міндет

Қорғаушының іс жүргізудегі басты міндеті — қорғау міндеті. Процесте айыпталушы да, мемлекет те қорғаушыдан ең алдымен осы міндетті сапалы орындауды күтеді.

Мемлекеттің міндеті

Қылмыстық істі жүргізетін мемлекеттік органдар қорғаушының өз міндетін орындауына нақты мүмкіндік болуы үшін барлық қажетті шараларды қабылдауға тиіс.

Қорғаудан бас тартуға шектеу

Адвокат өзі қабылдаған сезіктіні, айыпталушыны немесе сотталушыны қорғаудан бас тартуға, әдетте, құқылы емес. Бұл адвокат қызметінің кәсіби сипатына байланысты. Бас тартуға тек ерекше жағдайларда ғана жол беріледі (мысалы, сырқаттану немесе өзге де объективті себептер).

Тәртіптік жауапкершілік

Өзінің іс жүргізу міндетін бұзғаны үшін адвокат «Адвокаттық қызмет туралы» Заңда және адвокаттар алқасының Жарғысында белгіленген тәртіппен тәртіптік жауапкершілікке тартылады.

Процестік дербестік және оның шекарасы

Қорғаушы — қылмыстық іс жүргізудің дербес субъектісі. Алайда ол айыпталушымен (сезіктімен) тығыз іс жүргізу қатынастарымен байланысты болғандықтан, оның дербестігінің белгілі бір шекарасы бар.

Қорғаушы заң шегінде қорғауды жүзеге асырудың нысандары мен әдістерін еркін таңдайды. Егер таңдалған қорғану бағыты қорғаудағы адам үшін қолайлы болса, қорғаушының көзқарасы кей жағдайда айыпталушының көзқарасымен сәйкес келмеуі мүмкін және қажет болғанда оны теріске шығаруға да міндетті (мысалы, өзін-өзі айыптау немесе дәлелсіз мойындау жағдайларында).

Сонымен бірге қорғаушы қорғалушының жағдайын қандай да бір деңгейде нашарлатуы ықтимал мән-жайға әрекетсіз қалуға құқылы емес. Әйтпесе, қорғану құқығы өзінің мәнін жоғалтады.

Қорытынды

Адвокаттың қызметі — консультация беруден бастап, құжат әзірлеу, өкілдік ету және қылмыстық істер бойынша кәсіби қорғауға дейінгі кең ауқымды құқықтық көмекті қамтиды. Заң азаматқа адвокатты таңдаудың еркіндігін беріп, кей жағдайларда тегін заң көмегін қарастырады, ал қорғаушының тиімді жұмыс істеуіне мемлекет тарапынан қажетті кепілдіктердің болуын талап етеді.

Ескерту

Мәтіндегі нормалар ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» Заңының 4–6-баптарындағы ережелерге сүйеніп берілді. Нақты жағдай бойынша қолдану үшін құқықтық кеңес алу ұсынылады.