Қазақша рефераттар

Жаттығу мақсат

Топпен әлеуметтік-психологиялық тренингтің методикалық құрылымы

Төменде топпен өткізілетін әлеуметтік-психологиялық тренингтің бір нұсқасы ұсынылады. Топтың әлеуметтік ерекшелігіне, жетекшінің тәжірибесіне және қатысушылардың әлеуметтік-психологиялық жағдайына қарай жаттығуларға толықтырулар мен өзгерістер енгізуге болады.

Негізгі мақсат

Қатысушыларға өз өмірін талдауға, құндылықтарын түсінуге және болашақ бағытын айқындауға көмектесу.

Нәтиже

Күшті және әлсіз жақтарын көру, өмірлік жолын сезіну, өзгерістерге ішкі дайындық қалыптастыру.

Жұмыс форматы

Топтық ойындар, рөлдік жағдайлар, вербалды және вербалсыз қарым-қатынас, рефлексия.

Тренинг: «Менің өмірім»

Бұл тренинг қатысушылардың бір-бірін жақынырақ тануына, сенімді атмосфера құруға және өмірлік құндылықтар мен мақсаттарды саналы деңгейде айқындауға бағытталған.

Міндеттері

  • Өз өміріндегі шынайы құндылықтарды түсіну.
  • Өмірлік жолын сезіну және бағамдау.
  • Өзінің мықты және әлсіз тұстарын көру.
  • Болашаққа қатысты өзгеріс жоспарын қалыптастыру.

Жоспар

  1. Амандасу
  2. Белсенділік
  3. Ертегі жаттығуы
  4. «Менің өмірлік жолым» жаттығуы
  5. Ойын: «Арман вокзалы»

1-жаттығу: Танысу (+ / −)

Мақсаты

  • Қатысушылардың тез танысуына жағдай жасау.
  • Топ жұмысымен таныстыру және топтық әдет-ғұрыптарды қалыптастыру.
  • Ойын түрінде қарым-қатынасқа түсу.
  • Әр қатысушының жеке ерекшелігін байқау.

Өткізу тәртібі

  1. Барлық қатысушылар шеңбер болып отырады.
  2. Жүргізуші парақ пен қалам таратады.
  3. Әр қатысушы парақтың жоғары жағына өз есімін жазады және парақты екіге бөледі.
  4. Сол жаққа «+», оң жаққа «−» белгісін қояды.
  5. «+» бөлігіне өзіне ұнайтын нәрселерді жазады (табиғатта, адамдарда, өзінде).
  6. «−» бөлігіне ұнамайтын нәрселерді жазады (мысалы: «Жаңбырлы күзді ұнатпаймын», «Өтірікшілерді жақтырмаймын»).
  7. Соңында әркім жазғанын дауыстап оқиды.

Жұмыс барысы

1) Амандасу

Мақсаты: егер топ мүшелері таныс болмаса — таныстыру; ал таныс болса — бір-бірін тереңірек тануға мүмкіндік беру.

Амандасу презентация форматында жүргізіледі: қатысушылар жұптасып, 10 минут ішінде бір-біріне сұрақ қояды. Міндет — сұрақтар арқылы мүмкіндігінше көп ақпарат жинау.

2) Белсенділік

Мақсаты: сенімді атмосфера қалыптастыру, топты белсендіру және келесі тақырыптарға дайындау.

Ойын: «Крокодил»

Топ 2 командаға бөлінеді, әр команда өз атауын таңдайды. Тапсырмалар:

  • Командадан бір адам ым-ишара және мимика арқылы бір бейнені көрсетеді.
  • Бірнеше адам немесе бүкіл команда бір сөйлемді/фразаны бейнелейді.

Рефлексия сұрақтары

  1. Сөзді/фразаны бейнелеу қаншалықты оңай болды? Неліктен?
  2. Шешу қаншалықты оңай болды? Неге?

Жаттығу: «Шебер»

Әр қатысушы өз қабілеті мен икемін айтып, сөйлемді былай бастайды: «Мен керемет шебермін…» Жаттығу 2–3 айналым жасалады.

Рефлексия сұрақтары

  1. Топ мүшелерін жаңа қырынан таныдыңыздар ма? Кімнің таланты байқалды?
  2. Өз талабыңызды айтқанда қандай сезімде болдыңыз және неге?

Жаттығу: «Әткеншек»

Топ екі шеңберге бөлінеді: ішкі және сыртқы. Бір-біріне қарама-қарсы тұрады. Жүргізуші мини-рөлдер береді. Қол соққанда ішкі шеңбер сағат тілі бағытымен жылжиды, келесі рөл беріледі.

Тапсырмалар

  1. Көптен көрмеген танысыңызбен қуанышты кездесу.
  2. Сүйкімді бейтаныспен танысуға алғашқы қадам жасау.
  3. Қатты қорыққан баланы жұбату.
  4. Көптен көрмеген сүйіктіңізбен кездесу.

Рефлексия сұрақтары

  1. Рөлдерді орындау жеңіл болды ма?
  2. Топ мүшелерімен қарым-қатынасқа түсу қаншалықты сәтті шықты?

Қысқа бөлісу: «Мен бала кезімде…»

Әр қатысушы сөйлемді былай бастап жалғастырады: «Мен балалық шақта осындай болғым келді…»

Рефлексия сұрақтары

  1. Балалық армандарды еске алғанда қандай сезімде болдыңыздар?
  2. Қазір сол арманыңыз сіз үшін өзекті ме?

Шығармашылық және қарым-қатынас дағдылары

Жаттығу: «Әртістік дағдыны дамыту»

Мақсаты: ұжымды ұйымдастыру, шығармашылық атмосфера қалыптастыру және әртістік икемді дамыту.

Жоспар

  1. «Айна» жаттығуы
  2. Релаксацияға бағытталған жаттығу

Мини-рөлдер

  1. Милиционер және ережені бұзған жүргізуші
  2. Гүл және ара
  3. Сосиска және кетчуп
  4. Жеңіл мінезді қыз және клиент
  5. Тауық және балапан
  6. Үлкен тілім ет және жолбарыс

Рефлексия

Рөлдерді орындау қаншалықты жеңіл болды? Бір рөлден екіншісіне ауысқанда қандай қиындықтар кездесті?

Жаттығу: «Басқа планетадан келген адамдар»

Мақсаты: вербалсыз қарым-қатынасты меңгеру және тіл табысу қабілетін дамыту.

Жүргізуші сұрақ қояды: «Басқа планетадан келген адамдар дегеніміз кімдер? Олар қалай сөйлеседі?» Содан соң ойын басталады: бір қатысушы — «инопланетянин», екіншісі — «аудармашы». «Инопланетяниндер» әр түрлі планетадан келгендіктен, қатысушылар бір-бірімен тек аудармашылар арқылы сөйлеседі.

Мысал жағдай: «Сіздер бір кешке баруға жиналдыңыздар. Дайындыққа 4 минут уақыт беріледі».

Рефлексия сұрақтары

  1. «Инопланетянин» болу оңай ма?
  2. Аудармашы болу қаншалықты қиын?
  3. Басқа адамды түсінудегі негізгі кедергі неде?

Зейін мен тыңдау дағдыларын жаттықтыру

Жаттығу: «Бағдаршам»

Мақсаты: жинақылық пен зейінділікті дамыту.

Жүргізуші үш түсті қағазды (жасыл, сары, қызыл) кезекпен көтереді. Қатысушылардың міндеті:

  • Жасыл — жүруді жалғастырып, «қорсылдау».
  • Сары — тоқтап, қимылсыз қатып қалу.
  • Қызыл — орнында тұрып жерді тебіну.

Нұсқау: орындарыңызға отырып, түс ауысуына толық зейін аударыңыздар.

Жаттығу: «Тек біреуін ғана есту»

Мақсаты: тыңдай білу және «есту» қабілетін дамыту (яғни түсіну, елестету, ой елегінен өткізу).

Бір мезгілде екі адам екі түрлі мәтінді оқиды. Тыңдаушылардың міндеті — екеуін қатар тыңдап отырып, біреуін ғана толық «есту», мазмұнын жүйелі түрде айтып беру.

Ескерту: таныс емес мәтін таңдаған дұрыс (газет немесе журналдан).

Қорытынды талқылауда: кім нені өткізіп алды, назар қалай бөлінді, екі адамды бірдей толық қабылдаудың неге қиын екені анықталады.

Ресурстық күй және өзін-өзі бағалау

Жаттығу: «Шамшырақ»

Мақсаты: қатысушыларды ресурстық күйге келтіру және өзін-өзі бағалауды көтеру.

Релаксациялық әуен қосылады. «Шамшырақ» — кемелерге дұрыс жол көрсететін жарығы бар мұнара. Ыңғайланып отырыңыздар, шаршау мен теріс ойларды босатыңыздар. Көзді жұмып, үш рет терең тыныс алыңыздар. Денеңіз біртіндеп босаңсиды.

Материктен алыс кішкентай аралды елестетіңіздер. Сол аралдың шыңындағы биік, берік маякты көз алдыңызға келтіріңіздер. Өзіңізді сол маяк ретінде сезініңіз: жел сізді шайқалта алмайды, сіз нық тұрсыз. Сіз жоғарғы қабаттың терезесінен кемелерге бағыт беретін қуатты жарық түсіріп тұрсыз.

Ішкі жарығыңызды сезініңіз: ол ешқашан сөнбейді, үнемі жылулық пен жарық береді. Сол жарық бүкіл денеңізге тарап, қажетті қуат беріп жатқанын байқаңыз. Сіз өзіңізді еркін, тәуелсіз және сенімді сезінесіз. Терең тыныс алып, сенімділік пен күшті бойыңызға сіңіріңіз; тыныс шығарғанда — сол сезімдерді өзіңізде қалдырыңыз.

Соңында қолдарыңызды жоғары көтеріп, сергіңіз: денеңізге қажет қимылды жасаңыз. Көзіңізді ашыңыз.

Рефлексия

  • Өзіңіз туралы қандай жаңалық байқадыңыз?
  • Бүгін алған тәжірибе болашақта пайдалы болады деп ойлайсыз ба?

Әр адамда өзін-өзі бағалау қасиеті бар. Сондықтан өзіңізді құрметтеп, өзіңізді жақсы көруді және өз-өзіңізге деген сенімді тұрақты түрде қолдауды үйрену маңызды.