Шарттың орындалуын қамтамасыз ету
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі, маңыздылығы, мақсаты, объектісі, пәні және міндеттері
Тақырыптың өзектілігі
2008 жылғы ақпанда Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру — мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» деп атап көрсетіліп, сондай-ақ дамыған кәсіпкерлік сектор кез келген ел экономикасының негізі екені ерекше мәнмен айтылды.
Бұл ұстаным қарастырылып отырған тақырыппен тікелей байланысты: азамат немесе кәсіпкер кез келген азаматтық құқық субъектісімен шарт жасасқанда, оның тиісті деңгейде орындалуын қамтамасыз етуге және міндеттемелердің нақты орындалуына ықпал етуге мүдделі әрі белгілі бір дәрежеде жауапты. Шарттың орындалуын қамтамасыз ету шараларын қолдану — келісімнің орындалуына кепіл болатын тетіктерді іске қосу, яғни кәсіпкерліктің дамуына негіз болатын құқықтық тұрақтылықты күшейту.
Шарттың орындалуын қамтамасыз етудің ерекшелігі қоғамдық қатынастарды әділ шешуге көмектесіп қана қоймай, құқық бұзушылықтардың алдын алу мен оларды реттеудің тиімді құралдарын қалыптастыруында.
Құқықтық реформалар және нарықтық экономика контексті
Қазақстан Республикасында соңғы жылдары әлеуметтік, экономикалық және саяси жүйелер өзгеріп, экономика нарықтық қатынастар кезеңіне өтті. Жүргізіліп жатқан құқықтық реформалар көптеген салаларды қамтып, азаматтардың күнделікті өміріне қажетті құқықтық жағдай қалыптастырды. Осы тұрғыдан алғанда, қолданылу аясы кең әрі қоғамдық қатынастарды жан-жақты реттейтін негізгі салалардың бірі — азаматтық құқық.
Нарықтық экономикаға өту барысында мемлекет өз рөлін қайта қарастырып, өндіріс пен тауар айналымындағы шектен тыс монополиялық ықпалдан бас тартуға бет бұрды. Бұл жеке тұлғалар мен кәсіпкерлердің экономикалық қатынастарға қатысу аясын кеңейтіп, мүліктік қатынастарды азаматтық-құқықтық реттеудің мүмкіндіктерін арттырды.
Тақырыптың маңыздылығы
Азаматтық-құқықтық қатынасқа қатысушылар арасында белгілі бір шарттық міндеттемелік қатынастар туындайды. Мұндай қатынастарды реттеудің негізгі құралы — шарттық құқық. Ол нақты тұлғалар арасындағы құқықтық байланыстарды айқындап, бір тараптың белгілі бір әрекетті талап ету құқығын, ал екінші тараптың сол талапты орындау міндетін белгілейді.
Жұмыстың негізгі мақсаты
Шарттың орындалуын қамтамасыз етудің ерекшеліктерін ашу, сондай-ақ шарт талаптарын орындамаудан туындайтын жауаптылықтың алдын алу және құқық бұзушылықтарды реттеудің құқықтық тетіктерін жүйелеу.
Зерттеу объектісі мен пәні
Диплом жұмысының объектісі
Азаматтық құқықтағы шарттың орындалуын қамтамасыз ету институты.
Диплом жұмысының пәні
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету және оны іске асырудың негізгі әдістері.
Жұмыстың ғылыми-тәжірибелік мәні
Жұмыста Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шарттың орындалуын қамтамасыз етудің құқықтық және теориялық мәселелеріне талдау жасалып, оның маңызды қырлары ашып көрсетіледі. Сонымен қатар бұл тетіктердің ел экономикасына ықпалы мен тиімділігі түсіндіріледі. Жұмыс барысында айтылған тұжырымдарды тәжірибеде қолдануға болады.
Жұмыстың міндеттері
-
Шарттың заң талаптарына және шарт талаптарына сәйкес орындалуы тиіс екенін негіздеу; ал мұндай талаптар болмаған жағдайда — іскерлік айналымдағы әдеттегі талаптар мен өзге де қолданылатын нормаларға сүйену.
-
Талаптарды орындауды қамтамасыз ету кезінде борышқордың мүлкіне ықпал ететін қосымша шаралар қолданылатынын көрсету; бұл шаралар борышқорды өз міндеттемелерін орындауға ынталандырады.
-
Міндеттемелер орындалмаған немесе тиісінше орындалмаған жағдайда несие берушінің мүддесі қамтамасыз ету тетіктері арқылы қорғалатынын айқындау.
-
Тараптар арасындағы шарттар мен заңнан туындайтын міндеттемелерді, шарт немесе заң талаптарына сай келмеген жағдайда, іскерлік айналым әдеттері мен Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі негізінде талдау.
-
Қолданыстағы заңнамаға талдау жасау әдісі арқылы міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етудің азаматтық-құқықтық әдістерін зерттеу, оларды ресми тұрғыда түсіндіру және кәсіби әдістемелік ұстаным қалыптастыру.
Негізгі бөлім
1) Шарттың жалпы ережелері, формасы және түрлері
Бұл бөлім шарттың ұғымын, нысандарын және түрлерін жүйелі түрде қарастырып, азаматтық айналымдағы орнын айқындауға бағытталған.
Негізгі бөлім
2) Шарт жасасу, өзгерту және оны бұзу
Мұнда шарттың жасалу тәртібі, тараптардың келісімі, өзгерту негіздері мен тәртібі, сондай-ақ шартты бұзудың құқықтық салдары талданады.
Негізгі бөлім
3) Шарттың орындалуын қамтамасыз ету
Бөлімнің өзегі — міндеттемелердің орындалуын кепілдендіретін тетіктер, борышқорды ынталандыру және несие беруші мүддесін қорғау.
Қорытынды
Шарттың орындалуын қамтамасыз ету азаматтық айналымның тұрақтылығын арттырып, тараптардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға қызмет етеді. Бұл институт міндеттемелердің орындалуына қосымша кепілдік беріп, кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелдерді төмендетуге және нарықтық қатынастардың сенімді дамуына ықпал етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Берілген мәтінде нақты әдебиеттер тізімі көрсетілмеген. Бұл бөлімге Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, шарттық құқыққа қатысты нормативтік құқықтық актілер, сондай-ақ ғылыми еңбектер мен оқу құралдары енгізіледі.