Қазақстандағы нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорын
Жоспар
1-бөлім
- Кіріспе 3
- Қазақстандағы нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорын 5
- Кәсіпорын жұмысындағы инвестициялар 7
- Кәсіпорынның инновациялық қызметі 11
2-бөлім
- Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметі 14
- Кәсіпорынның экспорттық және импорттық саясатының ерекшеліктері 16
3-бөлім
- Шағын кәсіпкерлік – ұлттық экономиканы дамытудың маңызды шарты 18
- Қорытынды 24
- Қолданылған әдебиеттер 26
Кіріспе
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын өз бетінше не өндіру, қалай өндіру, қандай мақсатқа өндіру және қолындағы ресурстарды қалай тиімді пайдалану керектігін анықтайды. Ресурстарға материалдық-техникалық, еңбек, қаржылық және ақпараттық қорлар жатады.
Экономикалық жауапкершілік жағдайында кәсіпорын басшысы ресурстардың барлық түрін ұтымды пайдалану деңгейін арттыруға, сондай-ақ күрделі басқарушылық мәселелерді шешуге бағытталған нақты мақсаттар қоюы тиіс.
Кәсіпорын қызметі жеке-жеке, бытыраңқы әрекеттер жиынтығы емес: барлық үдерістер өзара тығыз байланысты және белгілі бір экономикалық категориялар, заңдар мен заңдылықтар арқылы түсіндіріледі. Осы байланыстарды ғылыми-тәжірибелік тұрғыдан зерттейтін пән — «Кәсіпорын экономикасы».
Қазіргі үрдіс
Қоғамдық өндірістің даму бағыты — әлемдік нарықта инновацияға сүйенген бәсекеге төтеп беретін өнім шығару. Осыған байланысты еліміз алдағы онжылдықта әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ену мақсатын көздейді.
Бұл экономикалық саясатты жүзеге асыруда кәсіпорындардың рөлі ерекше, өйткені олар қоғамдық өндірістің негізгі буыны. Дәл осы деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызмет көрсетіледі.
Кәсіпорынның бірлігі және мақсаты
Өндірістік кәсіпорындар өндірістік-техникалық, ұйымдастырушылық, экономикалық және әлеуметтік бірлігімен сипатталады.
Экономикалық бірлік
Кәсіпорынның барлық құрылымдық бөліктері ортақ нәтижеге — сатылған өнім көлемін арттыруға, өнім сапасын жақсартуға, бәсекеге қабілеттілікті көтеруге және жоғары табыстылыққа қол жеткізуге бағытталады.
Әлеуметтік бірлік
Кәсіпорын — әлеуметтік-экономикалық мүдделер арқылы байланысқан ұжым. Негізгі мақсат — тұтынушылардың материалдық және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, табысқа қол жеткізу.
Нарықтағы кәсіпорын және «фирма» ұғымы
Нарықтық экономика жағдайында «фирма» ұғымы жиі қолданылады. Фирма — заңды құқығы бар дербес шаруашылық ұйымы; оған жеке кәсіпкерлер, сондай-ақ әртүрлі бірлестіктер (ассоциациялар, одақтар) кіруі мүмкін.
Егер фирма бір кәсіпорыннан ғана тұрса, онда фирма мен кәсіпорынды экономикалық қызметтің бір объектісі ретінде қарастыруға болады.
Кәсіпорынның нарықтық ортадағы міндеттері
- Нарықтық сұранысты ескере отырып, өнім өндіру және қызмет көрсету.
- Халықты жұмыспен қамтуға үлес қосу, жаңа жұмыс орындарын ашу.
- Еңбекақыны есептеу және еңбек қатынастарын ұйымдастыру.
«Кәсіпорын экономикасы» пәнінің мәні
Өндіріс — кәсіпорын қызметін сипаттайтын және түсіндіретін негізгі ұғым. Өндірістік қызметтің заңдылықтарын түсіну нақты өндірістік мақсаттарды іске асыру үшін тиімді шаруашылық әдістерін әзірлеуге мүмкіндік береді.
Кәсіпорын экономикасының дамуы қоғамдық өндірістің дамуымен бірге жүретін объективті экономикалық заңдарға негізделеді. Кез келген ұйымдастырушылық деңгейде экономиканы басқару — экономикалық заңдардың талаптарына сай өндірістің қызмет етуін қамтамасыз ету.
Құқықтық реттеу
Қазіргі уақытта кәсіпорынның мәртебесі, оны құру тәртібі, мүлікті пайдалану, шаруашылық жүргізу қағидалары, экономикалық және әлеуметтік қызметтері, сондай-ақ мемлекеттік және жергілікті өзін-өзі басқару органдарымен қатынастары ұлттық заңнама арқылы реттеледі.