Қаржы - нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы
Қаржының нарықтық қатынастардағы орны
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде де қаржы ерекше рөл атқарады. Қаржы — нарықтық қатынастардың құрамдас бөлігі әрі мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың пәрменді құралы.
Маңызды міндет
Қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіну, оның жұмыс істеу ерекшеліктерін терең ұғыну және Қазақстан экономикасын табысты дамыту үшін қаржы ресурстарын барынша толық әрі тиімді пайдаланудың әдістері мен амалдарын меңгеру қажет.
«Қаржы» курсының теориялық негізі
Теориялық сипаттағы «Қаржы» курсы экономикалық пәндер жүйесінде жетекші орындардың бірін алады. Бұл курста қоғамның өндірістік қатынастарының ерекшеліктері және шаруашылық пен әлеуметтік ғылымдардың маңызды салаларының бірі — қаржы туралы ғылым зерделенеді.
Қаржы туралы ғылым оқу курсы ретінде экономикалық теорияның (саяси экономиканың) іргелі қағидаларына сүйенеді. Атап айтқанда, ол тауар-ақша қатынастары, қаржы ресурстарының басты көзі саналатын ұлттық табыс, сондай-ақ мемлекеттің табиғаты мен функциялары туралы ілімдермен тығыз байланысты.
Қаржы ғылымының мәні, объектісі және субъектілері
Қоғамдық өнімді бөлу және осының негізінде ақшалай қорланымдарды, табыстар мен қорларды қалыптастыру, оларды ұлғаймалы ұдайы өндіріс мақсаттарына әрі қоғамдық дамудың қажеттіліктерін өтеуге бағыттап пайдалану — қаржы туралы ғылымның мән-мағынасы болып табылады.
Объектісі
Қаржы ресурстары мен мақсатты ақша қорлары, олардың қалыптасуы, қозғалысы және пайдаланылуы.
Субъектілері
Өндірістік және өндірістік емес салалардағы түрлі шаруашылық, қоғамдық және өзге ұйымдар, сондай-ақ қоғамдық өмірдің ұйымдастырушысы ретіндегі мемлекет.
Зерттеу әдісі
Қаржы туралы ғылымда және қаржыны зерделеу барысында танып-білудің негізгі әдісі ретінде материалистік диалектикалық-тарихи әдіс қолданылады. Бұл әдіс нақты тарихи жағдайларды ескере отырып, қаржы қатынастары мен құбылыстарын олардың дамуы және өзара байланысы тұрғысынан зерттеуді көздейді.
Терминнің тарихи бастаулары
Бүгінде «қаржы» терминін күнделікті қолданысқа нақты қай автор енгізгенін дәл атап айту қиын. Дегенмен бұл терминнің авторлығын 1577 жылы «Республика туралы алты кітап» еңбегін жариялаған француз ғалымы Ж. Боденнің есімімен байланыстыруға болады.
Ерте еңбектер мен идеялар
- Қаржыға қатысты алғашқы еңбектердің бірі — Ксенофонттың (б.з.д. 430–365 жж.) «Афин республикасының кірістері туралы» жұмысы.
- Аристотель (б.з.д. 384–322 жж.) қаржы саласындағы көзқарастарын «Афиннің мемлекеттік құрылысы» атты еңбегінде баяндаған.
Қорытындысында, қаржы — қоғамдық өнімді бөлу арқылы ақша ресурстарын қалыптастыру, оларды дамыту мақсаттарына бағыттау және мемлекет пен ұйымдардың әлеуметтік-экономикалық міндеттерін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін қатынастар жүйесі.