Қазақша рефераттар

Қазақстандағы сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметті жетілдіру механизмі туралы қазақша реферат

Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін жетілдірудің мәні

Сақтандыру резервтері мен меншік капиталын инвестициялау — сақтандыру компанияларының қаржы-шаруашылық қызметіндегі негізгі бағыттардың бірі. Жинақтаушы сақтандыруда жиналған сақтандыру сыйақыларының бір бөлігін инвестициялау сақтандыру шарттарын орындаудың қажетті элементі саналады. Ал тәуекел сақтандыруы бойынша (әсіресе мүліктік тәуекелдерде) сыйақының бір бөлігін инвестициялау компания үшін қосымша әрі ауқымды табыс көзіне айнала алады.

Инвестициялық қызмет — сақтандыру операцияларынан кейінгі табыстың екінші басым көзі. Дегенмен, Қазақстанда бұл бағыт әлі де толыққанды дамып-жетілмеген.

Саладағы бәсекелестіктің күшеюі, тарифтердің төмендеуі және әлеуетті сақтанушылардың тәуекелден қорғанудың баламалы тәсілдерін таңдауы сақтандырушының инвестициялық белсенділігін арттыру мәселесін ерекше өзекті етеді.

Инвестициялық қызметтің баяу дамуының негізгі себептері

1) Қор нарығының жеткіліксіз дамуы

Қазақстанда қор нарығы әлі де толық қалыптаспаған, ал сенімді қаржы құралдарының саны шектеулі. Кепілдендірілген табыстылық пен өтімділікті көбіне мемлекеттік борыштық міндеттемелер, табиғи монополиялар мен қаржы институттарының бағалы қағаздары ғана қамтамасыз етеді.

2) Мемлекеттік реттеудің жеткіліксіздігі

Инвестициялық үдерістерді мемлекеттік реттеудің жеткіліксіздігі тұрақсыз инвестициялық ахуалдың қалыптасуына ықпал етеді.

3) Ұзақ мерзімді өнімдердің төмен үлесі

Шетелдік компаниялармен салыстырғанда, қазақстандық сақтандыру ұйымдарында инвестициялық қызметке бағытталатын ірі капитал көлемі жиі жеткіліксіз. Өмірді ұзақ мерзімге сақтандыру мен сақтандыру зейнетақы өнімдерінің аз көлемі де инвестициялық әлеуетті арттырмай отыр.

4) Кадрлар мен ғылыми-әдістемелік базаның әлсіздігі

Білікті мамандардың тапшылығы, сондай-ақ инвестициялық қызметтің тиімділігін арттыруға бағытталған ғылыми зерттеулердің аздығы байқалады. Атап айтқанда, инвестициялық модельдердің, тиімділікті бағалау әдістерінің және инвестициялық саясаттың ашықтығын қамтамасыз ететін механизмдердің жеткілікті деңгейде әзірленбеуі мәселені күрделендіреді.

Маңызды тәуекел

Қалыптасқан жағдай жаңа міндетті сақтандыру түрлерін енгізудің тиімділігіне және өмірді ұзақ мерзімді сақтандырудың дамуына кері әсер етуі мүмкін. Әлеуметтік қорғау тиімділігі артқанымен, күтілетін экономикалық нәтиже төмен болуы ықтимал.

Сақтандыру мен инвестицияның өзара байланысы

Сақтандыру қызметінің мақсаты — әлеуметтік мәні жоғары қорғаныс қызметін ұсыну, ал инвестициялық қызметтің мақсаты — табыс табу. Мақсаттары әртүрлі болғанымен, олар өзара тығыз байланысты.

Қаржыландыру көзі

Инвестициялық қызметтің негізгі қаржыландыру көзі — сақтандыру резервтері.

Түсімдерді қайта бөлу

Инвестициядан түскен табыс сақтандыру төлемдерін және операциялық шығындарды қаржыландыруға бағытталуы мүмкін.

Өмірді ұзақ мерзімге сақтандыруда компания төленетін сыйақыға белгілі бір пайыздық есептеуді өз міндетіне алады. Инвестициялық нарықтағы тұрақсыздық міндеттемелерді орындамау тәуекелін күшейтіп, қаржылық тұрақтылықтың төмендеуіне және өтімділіктің жоғалуына дейін әкелуі мүмкін.

Сақтандыру компанияларының инвестициялары ішкі инвестициялық ресурстардың маңызды бөлігі ретінде экономиканың дамуына елеулі әсер етеді. Резервтер көбіне ұзақ мерзімге орналастырылатындықтан, бұл қаражаттар қысқа мерзімді спекулятивтік операцияларға жиі тартылмай, «жұмыс істейтін капиталға» айналу арқылы тұрақты қаржыландыру функциясын күшейтеді.

Инвестициялық портфель: ұғымы және талаптары

Сақтандыру қызметіндегі маңызды бағыттардың бірі — инвестициялық портфельді басқару. Инвестициялық портфель деп сақтандыру активтерін инвестициялау жүзеге асатын қаржылық құралдардың жиынтығын айтуға болады. Қазақстанда портфель құрамы реттеушінің пруденциалдық нормативтеріне сай келуі және халықаралық рейтинг агенттіктері (Standard & Poor’s, Moody’s Investors Service, Fitch) бойынша жоғары сапалы бағалы қағаздарға сүйенуі тиіс.

«Бағалы қағаздар портфелі» мен «инвестициялық портфель» айырмасы

Әдебиеттерде бұл ұғымдар жиі теңестіріледі. Алайда мазмұны жағынан инвестициялық портфель кеңірек: ол тек бағалы қағаздарды емес, сондай-ақ депозиттік салымдарды және инвестициялық жобаларды қаржыландыруға бағытталған қаражатты да қамти алады.

Портфельді басқарудың өзегі

Портфельді басқару өтімділік пен табыстылық арасындағы тепе-теңдікті сақтауға бағытталады. Өтеу мерзімі құрылымы бойынша портфельдер әдетте төрт түрге бөлінеді: қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді, балансталған және «гантель» (barbell) құрылымы. Қысқа мерзімді портфельде өтеу мерзімі жақын бағалы қағаздар басым болады.

Портфельдік инвестициялаудың артықшылықтары

Портфельдік инвестициялау активтерді әртараптандыруға сүйенеді және инвесторға бірнеше маңызды басымдық береді.

  • Инструменттер спектрінің кеңеюі

    Әлеуетті инвестициялық құралдар саны артып, таңдау мүмкіндігі көбейеді.

  • Тәуекел–табыс қатынасының жақсаруы

    Әртүрлі эмитенттердің құралдарын біріктіру арқылы берілген тәуекел деңгейінде жоғары табысқа, не берілген табыс деңгейінде төмен тәуекелге қол жеткізу ықтималдығы артады.

  • Жоспарлау және бақылау мүмкіндігі

    Қор нарығының түрлі секторларында инвестициялық қызметті жоспарлау, бағалау және нәтижелерді бақылау жеңілдейді.

Негізгі идея

Портфельдік инвестициялаудың мәні — жеке құралдармен қол жеткізу қиын болатын инвестициялық сипаттамаларды бірнеше құралды біріктіру арқылы қалыптастыру, яғни инвестициялау шарттарын жақсарту.

Басқару, модельдер және тәуекел-менеджмент

Инвестициялық портфель жеткілікті деңгейде басқаруды қажет етеді. Портфельді жаңартуға бағытталған шаралар менеджерден бағалы қағаздар нарығын терең білуді ғана емес, сонымен бірге портфельдің тұтастай тәуекелі, табыстылығы және өтімділігі бойынша тұрақты есептеу жүргізу қабілетін талап етеді.

Үздіксіз талдау

Портфельдік менеджмент күнделікті статистикалық, портфельдік және техникалық талдауды қажет ететін, үздіксіз өзгеретін көрсеткіштер жүйесі ретінде қарастырылады.

Тәуекел-менеджменттің рөлі

Қаржы нарығы дамуының қазіргі кезеңінде тәуекел-менеджмент басқарушы компаниялар бизнесінің тұрақты дамуына қажетті негіздердің бірі.

Кейбір авторлар қор нарығындағы құбылыстарды шешім қабылдаудың психологиялық аспектілерімен түсіндіруге басымдық береді. Бұл көзқараспен толық келісу қиын болғанымен, басқарушының психологиясы портфельдің құрылуына және оның күйіне әсер ете алатынын жоққа шығаруға болмайды. Дегенмен, басты фактор ретінде қор нарығы мен негізгі эмитенттердің макроэкономикалық ортасын атап өткен орынды.

Қорытынды және дамыту бағыттары

Сақтандыру компанияларының инвестициялық портфельдері үшін негізгі проблема — табыстылықтың төмен деңгейі. Портфельдердің өсуі үшін жоғары табысты әрі өтімді қаржылық құралдар қажет. Қазіргі таңда бағалы қағаздар нарығында инвестициялық инструменттердің тапшылығы байқалады, бұл сақтандыру компаниялары мен зейнетақы қорларының инвестициялық әлеуетінің тұрақты өсуін тежейді.

Ұзақ мерзімнің артықшылығы

Практика көрсеткендей, инвестициялау мерзімін ұзарту тәуекелді төмендетуге көмектеседі. Қазақстандық қор нарығы әлі жас болғанымен, әлемдік тәжірибеде 30–40 жылдық көкжиек көптеген шығындарды өтеуге жеткілікті уақыт екені дәлелденген. ХХ ғасырда акцияларға инвестициядан түскен табыс өзге көптеген салым түрлерінен жоғары болды.

Сақтандыру компанияларында «ұзын ақшаның» артықшылығын толық қолдануға мүмкіндік бар: басқа институттармен салыстырғанда, инвестициялау мерзіміне қатаң шектеулер аз. Тәуекелді төмендетіп, табыстылықты арттырудың классикалық тәсілдерінің бірі — сапалы түрде қалыптастырылған бағалы қағаздар портфелі.

Екі негізгі бағыт

  • Инвестициялық және сақтандыру секторларында мемлекеттің реттеуші рөлін күшейту.
  • Сақтандыру ұйымдарының қаржылық менеджментін жетілдіру, маркетингтік саясатты жаңғырту және ұзақ мерзімді өнімдерді (мысалы, ұзақ мерзімді сақтандыру және сақтық зейнетақы аннуитеттері) әзірлеп, практикаға енгізу.

Түйін

Портфель құрудың негізгі міндеті — инвестициялау шарттарын жақсарту: құралдарды жеке-жеке емес, жүйе ретінде біріктіріп басқару арқылы жаңа сападағы инвестициялық нәтиже қалыптастыру.