Нақты практикалық сұрақтарды шешетін өндірістік мазмұндағы есептер
Эксперименттік есептердің түрлері
Эксперименттік есептер сандық және сапалық болып бөлінеді. Бұл жіктеу оқушының есепті шешу барысында қандай әрекет басым болатынын анықтайды: есептеу ме, әлде құбылысты талдау ма.
Сапалық есептер
Сапалық есептер — шешіміне есептеу талап етілмейтін тапсырмалар. Оқушылар оқылған физикалық заңдылықтарды пайдаланып, есепте қарастырылған құбылысты түсіндіреді, талдайды және қорытынды жасайды.
Негізгі назар: мәнін ашу, себеп–салдарын түсіндіру, дәлелді пікір айту.
Сандық есептер
Сандық есептер — математикалық есептеуді қажет ететін тапсырмалар. Дұрыс іріктелген жағдайда мұндай есептер оқушыларда жүйелі және ұтымды білімнің қалыптасуына ықпал етеді.
Мұндай есептер мұғалімдер қолданатын есептер жинақтарында, әдетте, кең әрі толық қамтылады.
Эксперименттік есептерді топтастыру
Эксперименттік есептерді эксперимент жүргізілетін орны мен қиындық деңгейіне қарай бірнеше топқа бөлуге болады.
1) Өлшеу арқылы жауап табылатын есептер
Қажетті физикалық шамаларды өлшеу арқылы есептің жауабын табамыз. Кей жағдайда құрал-жабдықтың құжаттамасында көрсетілген мәндерді (реостат, шам, электрплита және т.б.) қолданамыз немесе сол мәндерді эксперимент арқылы тексереміз.
- Өлшеу нәтижесін өңдеу және салыстыру дағдысын дамытады.
- Аспап паспортындағы деректермен жұмыс істеуге үйретеді.
2) Тәуелділікті өз бетінше орнататын есептер
Нақты физикалық шамаларға сүйеніп, олардың арасындағы тәуелділікті оқушының өзі анықтайтын есептер. Мұнда жоспар құру, дерек жинау және қорытындыны дәлелдеу маңызды орын алады.
Негізгі нәтиже: зерттеушілік тәсіл пен өзіндік жұмыс дағдылары.
3) Тәжірибе жолы беріліп, нәтижесі айтылатын есептер
Берілісінде тәжірибені орындау қадамдары көрсетіледі, ал оқушы тәжірибе нәтижесін тұжырымдауы тиіс. Мұндай тапсырмалар оқушыларды өз ойын жүйелі айтып, бақылауды қорытындыға айналдыруға тәрбиелейді.
4) Шығармашылық есептер
Белгілі бір физикалық құбылысты түсіндіре отырып, нақты жағдайларда оның қалай өтетініне болжам жасауды қажет ететін есептер. Бұл есептердің мазмұнында көбіне сандық деректер болмайды; басты мақсат — құбылыстың мағынасын ашу.
Бағыты: түсіндіру → болжам → дәлелдеу.
5) Өндірістік мазмұндағы, практикалық есептер
Нақты практикалық сұрақтарды шешуге бағытталған есептер. Мұндай тапсырмалар экскурсияларда, мектеп шеберханаларында, сондай-ақ сабақта әртүрлі құрал-жабдықтар мен техникалық модельдерді қолдану арқылы орындалады.
- Теорияны өмірлік жағдайлармен байланыстырады.
- Құралмен жұмыс мәдениетін қалыптастырады.