МАРКЕТИНГТІКТЕГІ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ САЯСАТТЫҢ КӘСІПОРЫНҒА ЕНГІЗУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Кіріспе

Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының экономикасы түбегейлі жүйелік өзгерістер кезеңін бастан өткеріп отыр. Осы үдерісте кәсіпорындар мен ұйымдарда басқарудың жаңа тетіктері қалыптасуда, ал сол тетіктердің өзегінде маркетинг жүйесі маңызды орын алады.

Қазақстанда маркетингтің қалыптасу қажеттілігі әлемдік басқару теориясы мен практикасының негізгі үрдістерімен айқындалады. Елдегі маркетинг жүйесінің қалыптасу бағыттарын, мүмкіндіктерін және шарттарын нақтылау үшін маркетинг дамуының теориялық тұжырымдамаларын қалыптастыру әрі тәжірибені жан-жақты талдау өзекті.

Нарықтық орта қандай қиындықтарды күшейтті?

  • Нарықтағы қатаң бәсеке жағдайында отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігіне қысым артуы.
  • Халықтың төлем қабілетінің төмендігі салдарынан сұраныс құрылымының өзгеруі.
  • Кәсіпорындардың айналым қаражатының жеткіліксіздігі және өндірістік шығындардың тұрақты өсуі.
  • Өткізудің күрделенуі: өндіру жеткіліксіз, тұтынушыға құндылықты түсіндіру қажет.

Нарықтық экономиканың эволюциялық жолына түскен Қазақстандағы маркетингтің дамуы нарық заңдары мен қағидаларынан туындайды. Маркетингті игеру және оны кәсіпорынның басқару жүйесімен ықпалдастыру — экономиканың даму деңгейін сипаттайтын маңызды көрсеткіштердің бірі.

Бүгінгі экономикалық жағдайда кәсіпорындар алдында тұрған жаңа міндеттерді ұтымды шешу көбіне маркетинг принциптері мен әдістерін қолдану арқылы жүзеге асады. Осы тұрғыдан алғанда, маркетинг сұранысты табу, болжау және оны қанағаттандыру арқылы тұтынушыға бағдарланған тауар өндіру мен басқарудың жүйесі ретінде қарастырылады.

Маңызды байқау

Қазақстанда өндірілетін тауарлар мен қызметтер бойынша тұтынушылар мұқтаждығын қанағаттандыру деңгейі әлі де төмен. Бұл өндіріс құралдары мен жекелеген салалардың дамуы әркелкі жүруімен ұштасып, ішкі салалық және аймақтық диспропорциялардың күшеюіне әкеледі.

Экономикадағы құнсыздану үрдістері, өндірістік қуаттылықтардың қымбаттауы, сондай-ақ кәсіпорындардың өз қаражаты есебінен дамыту және жаңғырту қажеттілігі қаржылық жүктемені арттырады. Осындай жағдайда маркетинг ғылым, кәсіпкерлік және тәжірибеде дәлелденген әдістердің үйлесімі ретінде кәсіпорынның өндірістік, өткізу, қаржылық және басқа да бағыттардағы қызметін жетілдіруге мүмкіндік беретін әмбебап жүйе рөлін атқарады.

Маркетингке қатысты анықтамалардың басым бөлігі тауар нарығымен тығыз байланыста: қолданылу ауқымына қарай тұтынушылық тауарлар, өнеркәсіп тауарлары және қызметтер салалары бөлінеді.

Неге коммуникация қазір ерекше маңызды?

Сату көлемін ұлғайту және пайда табу үшін сапалы тауар мен қызметтің болуы жеткіліксіз. Тұтынушыға сол өнімнің беретін пайдасын, құндылығын және айырмашылығын түсінікті әрі сенімді жеткізу қажет. Бәсекенің күшеюі және нарықтың тауарларға толуы маркетингтік коммуникацияның рөлі мен маңызын арттырды.

Маркетингтік коммуникация басқару процесінің маңызды құрамдас бөлігі. Нәтижелі коммуникация кездейсоқтыққа сүйенбейді: фирма әсерлі хабарламалар әзірлеу үшін жарнамалық агенттіктермен жұмыс істейді, өткізуді ынталандыру мамандарын тартады және қоғамдық пікірді қалыптастыруды ұйымдастыратын кәсіби қолдауға жүгінеді.

Көптеген ұйымдар үшін мәселе коммуникациямен айналысу-айналыспау емес, оған қанша қаржы бөлу және сол қаржыны қалай тиімді жұмсау екенінде.

1-бөлім. Маркетингтегі коммуникациялық саясат

Бұл бөлім маркетингтік коммуникацияның мәнін, оның негізгі түрлерін және компанияның нарыққа қалай сөйлейтінін сипаттайтын процестерді қамтиды.

1.1. Коммуникациялық саясат: түсінігі, түрлері және процесі

Маркетингтік коммуникациялық саясат — компанияның мақсатты аудиториямен жүйелі түрде байланыс құруына, ұсыныстың құндылығын түсіндіруіне және сұранысты қалыптастыруына бағытталған басқарушылық шешімдер жиынтығы.

1.2. Жарнама және өткізуді ынталандыру: түрлері мен құралдары

Жарнама — тауарды жылжытудағы негізгі құралдардың бірі. Ал өткізуді ынталандыру қысқа мерзімді сұранысты күшейтіп, сатып алуға итермелейтін тетіктер арқылы нәтижені жеделдетуге көмектеседі.

1.3. Жеке сату және оның қызметтері

Жеке сату — клиентпен тікелей диалогқа негізделген құрал. Ол күрделі өнімдерді түсіндіру, қарсылықтарды өңдеу және ұзақ мерзімді қатынасты қалыптастыруда ерекше тиімді.

Маркетингтік коммуникация кешені

  • Жарнама
    Нарыққа жүйелі ақпарат тарату
  • Өткізуді ынталандыру
    Қысқа мерзімді серпін және ұсыныс
  • Насихат (PR)
    Қоғамдық пікір және бедел
  • Дербес сатушы
    Диалог, сенім және келісім

2-бөлім. Коммуникациялық саясатты кәсіпорынға енгізу мәселелері

Бұл бөлімде коммуникациялық саясатты ұйым ішінде іске асырудың практикалық аспектілері, жоспарлау және талдау бағыттары қарастырылады.

2.1. «АБДИ Компани» АҚ-ның қызметі

Кәсіпорын қызметінің сипаттамасы коммуникациялық шешімдердің нақты бизнес-процестермен байланысын түсіндіруге негіз болады.

2.2. Қаржылық-экономикалық талдау

Қаржылық-экономикалық талдау коммуникацияға бөлінетін ресурстардың тиімділігін бағалауға және шектеулерді дұрыс есептеуге мүмкіндік береді.

2.3. Маркетингтік жоспарлау мен ұйымдастыру

Маркетингтік жоспарлау мен ұйымдастыру коммуникациялық арналар, бюджет және KPI арасындағы сәйкестікті қамтамасыз етіп, нәтижені басқарылатын етеді.

Басқарушылық фокус

Практикада ең жиі қойылатын сұрақ — «коммуникация қажет пе?» емес, «бюджетті қалай бөлу және әсерін қалай өлшеу керек?» деген мәселе.

Қорытынды

Қазақстандағы экономикалық өзгерістер жағдайында маркетинг пен маркетингтік коммуникация кәсіпорынның нарықтағы орнықтылығын арттыруға ықпал етеді. Сапалы өніммен қатар, тұтынушыға ұсыныстың құндылығын жүйелі, дәл және сенімді жеткізу — бәсекелі ортадағы табыстың негізгі шарттарының бірі.

Қолданылған әдебиеттер

Бұл бөлімде тақырыпты негіздеуге арналған әдебиеттер тізімі беріледі.

Ұсыныстар

  • Коммуникациялық бюджет құрылымын мақсатты аудитория сегменттерімен және арналар тиімділігімен байланыстыру.
  • Жарнама, PR, ынталандыру және жеке сатуды біртұтас жоспарға біріктіріп, ортақ көрсеткіштермен өлшеу.
  • Тұтынушыға жеткізілетін негізгі құндылық ұсынысын (value proposition) қысқа әрі түсінікті тілмен тұрақты түрде жаңартып отыру.

Түйін

Қазіргі нарықта жеңіс көбіне өнім сапасына ғана емес, сол сапаны дәлелдейтін және түсіндіретін коммуникацияның жүйелілігіне байланысты.