Қаржылық есеп берудің негізгі қағидалары болып
Қаржылық есептілік ұғымы және мақсаты
Есеп беру — кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржылық-шаруашылық қызметін кешенді түрде сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі. Есепті жасау процесі есеп жұмысының соңғы сатысы болып саналады.
Қаржылық есептіліктің мақсаты — пайдаланушыларға заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпарат ұсыну.
Пайдаланушылар
- Потенциалды инвесторлар
- Кредиторлар
- Жабдықтаушылар
- Сатып алушылар
- Еңбеккерлер
- Мемлекеттік органдар
Қаржылық есептіліктің құрамы және реттелуі
Мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілігін қоспағанда, қаржылық есептілік әдетте төмендегі құжаттарды қамтиды:
- Бухгалтерлік баланс
- Пайда мен зияндар туралы есеп
- Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп
- Капиталдағы өзгерістер туралы есеп
- Түсіндірме жазба
Қаржылық есептілікті жасау тәртібі және қосымша талаптар халықаралық стандарттарға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді. Есеп беру 4 БЕС талаптарына сай жасалады.
Операциялық қызмет
Негізгі қызмет нәтижесінде қалыптасатын ақша ағындары көрсетіледі.
Инвестициялық қызмет
Инвестициялармен байланысты түсімдер мен төлемдер ашып көрсетіледі.
Қаржылық қызмет
Қаржыландыру көздері, таза ақша ағындары және жыл басы/соңы қалдықтары беріледі.
Қол қою және жауапкершілік
Егер ҚР заңнамалық актілерінде өзгеше көзделмесе, мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілігінің көлемін, нысандарын және жасау тәртібін уәкілетті орган белгілейді.
Қаржылық есептілікке ұйым басшысы немесе бас бухгалтері, ал дара кәсіпкер есептілікті өзі қол қояды. Егер бухгалтерлік есепті бухгалтерлік ұйым немесе кәсіби бухгалтер жүргізсе, онда қаржылық есептілікке ұйым басшылығы және бухгалтерлік ұйымның басшысы (немесе кәсіби бухгалтер) қол қояды.
Бұрмаланған есеп бергені үшін кәсіпорынның басшысы мен бас бухгалтері ҚР қолданыстағы заңдарына сәйкес жауап береді.
Есеп беруге қойылатын негізгі талаптар
- Кәсіпорын қызметінің нәтижесін анық әрі объективті көрсету.
- Барлық көрсеткіштердің өзара қатаң үйлесімді болуын қамтамасыз ету.
- Бухгалтерлік және жедел-статистикалық есеп берудің сабақтастығын сақтау.
- Әдістемелік және өзге де ережелерді сақтау.
Қаржылық есептіліктің негізгі қағидалары
Есептеу
Табыс өнім жөнелтілген немесе жұмыс орындалған сәттен бастап, төлемнің түсуіне қарамастан танылады. Шығыс пен зиян да орын алған кезінен бастап танылады.
Толассыздық
Субъект жақын арада қызметін тоқтатпайды және тоқтатуға бағытталған ниет болашақта пайда болмайды деп ұйғарылады.
Түсініктілік
Ұсынылған ақпарат пайдаланушылар үшін түсінікті болуы тиіс.
Маңыздылық
Есептілік мәліметтері пайдаланушылардың шешім қабылдауына әсер ететіндей дәрежеде маңызды болуы керек.
Мәнділік
Есептілік негізінде қабылданған экономикалық шешімдер ақпараттың дұрыстығына тәуелді болуы мүмкін.
Дұрыстық
Есептілік мәнді қателер мен алдын ала қалыптасқан пікірлерден ада, нақты деректерге сүйенуі тиіс.
Шындық және алалықсыз ұсыну
Есептілік субъектінің қаржылық жағдайын, операция нәтижелерін және ақша қаражаты қозғалысын шынайы әрі бейтарап көрсетуі керек.
Бейтараптылық
Ақпарат белгілі бір нәтижеге әкелетіндей алдын ала ойластырылмауы тиіс; деректер сенімді болжамдарға негізделгені жөн.
Сақтық
Белгісіздік жағдайында активтер мен табысты асыра бағалауға, міндеттемелер мен шығысты кемітіп көрсетуге жол бермеу қажет.
Толықтық және салыстырмалылық
Ақпарат толық болуы тиіс және пайдалылықты арттыру үшін бір есептік кезең екіншісімен салыстырылып беріледі.
Жүйелілік
Әртүрлі есептік кезеңдер бойынша салыстыру мүмкіндігі сақталуы қажет. Бұл қаржылық жағдайдағы үрдістік өзгерістерді анықтауға және шешім қабылдаудағы бірізділікті қамтамасыз етуге көмектеседі.
Колледж деректері бойынша қысқаша талдау
Колледждің қаржылық есептілік нысандары қарастырылды. Соның ішінде капиталдағы өзгерістер туралы есеп деректері бойынша төмендегідей қорытындылар жасалды.
2010 жылғы 1 қаңтардағы қалдық
- Резервтік капитал
- 414 565 мың тг
- Бөлінбеген табыс
- 48 952 мың тг
- Барлығы
- 463 517 мың тг
2010 жылғы 31 желтоқсандағы қалдық
- Резервтік капитал
- 414 565 мың тг
- Бөлінбеген табыс
- 91 300 мың тг
- Барлығы
- 883 430 мың тг
Бір жыл ішінде резервтер өзгермеді, ал бөлінбеген табыс 21 348 мың тг-ге өсті.
Баланс бойынша жиынтық көрсеткіш
Міндеттемелер
60 746 мың тг
Меншікті капитал
598 999 мың тг
Барлығы
659 745 мың тг
Құқықтық негіз (қысқаша)
Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңының 3-тарауы (13–19-баптар) қаржылық есептілікке қатысты талаптарды қамтиды.