Қазақша рефераттар

Ыңғайлылық сатысы

Қонақ үй кәсіпорындары әртүрлі критерийлер бойынша жіктеледі. Ең жиі қолданылатындары: ыңғайлылық (комфорт) сатысы, номерлік қордың сыйымдылығы, функционалдық қызметі, орналасуы, жұмыс ұзақтығы, тамақтандыру түрі, қонақтың келу ұзақтығы және баға деңгейі.

Қонақ үй кәсіпорындарын жіктеудің негізгі критерийлері

Жіктеу қандай мақсатқа керек?

Жіктеу жүйелері нарықты реттеуге, қызмет көрсету деңгейін түсінікті етуге және тұтынушыға күтілетін сапаны алдын ала бағалауға мүмкіндік береді.

Бірінші кезектегі өлшем

Қонақ үйді жіктегенде ең әуелі комфорт сатысына назар аудару ұсынылады, өйткені ол басқару сапасы мәселелерін шешуде үлкен рөл атқарады.

Орналасуына қарай

Қаладағы қонақ үйлер

Қаланың орталығында немесе шет аймақтарында орналасуы мүмкін. Орталықта көбіне іскерлік бағыттағы отель-люкс, орта классты қонақ үйлер және басқа да форматтар кездеседі.

Теңіз жағалауындағы қонақ үйлер

Маңызды өлшем — теңізге дейінгі қашықтық (мысалы, 50, 100, 150, 200, 250, 300 метр).

Тауда орналасқан қонақ үйлер

Таулы, көркем аймақтарда орналасады. Жазғы және қысқы демалысқа қажет жабдықтар (альпинизм және тау шаңғысы инвентары және т.б.) ұсынылуы мүмкін.

Жұмыс ұзақтығы және тамақтандыру түрі

Жұмыс ұзақтығына қарай

  • Жыл бойы жұмыс істейтін қонақ үйлер
  • Екі маусымда жұмыс істейтін қонақ үйлер
  • Бір маусымда жұмыс істейтін қонақ үйлер

Тамақтандырумен қамтамасыз ету

  • Толық пансион (орналастыру + күніне 3 рет тамақтандыру)
  • Тек таңғы ас (орналастыру + breakfast)

Қонақтың келу ұзақтығына қарай

Ұзақ мерзім келетін клиенттерге арналған

Қысқа мерзім келетін клиенттерге арналған

Баға деңгейіне қарай санаттар

Бюджеттік

25–35 АҚШ $

Эконом

35–55 АҚШ $

Орта

55–95 АҚШ $

Бірінші класс

95–195 АҚШ $

Апартаменттер

65–125 АҚШ $

Фешенебельді

125–425 АҚШ $

Қонақ үй кәсіпорындарын көлікке қолжетімділігі, жеке меншік түрі және басқа да белгілер бойынша да бөлуге болады. Дегенмен тәжірибеде жіктеудің өзегі ретінде көбіне комфорт деңгейі алынады.

Комфорт (ыңғайлылық) сатысы: кешенді критерий

Комфорт сатысы — бірнеше өзара байланысты көрсеткіштерден тұратын кешенді өлшем. Ол қонақ үйдің тек материалдық базасын ғана емес, сондай-ақ қызмет сапасын және ұйымдастыру деңгейін де қамтиды.

Номерлік қордың жағдайы

Номер көлемі (м²), бір орындық (бір бөлмелі), көп бөлмелі, апартамент типтес номерлер, коммуналдық ыңғайлылығы бар форматтар және т.б.

Жиһаз және санитарлық-гигиеналық жабдық

Жиһаздың, құрал-жабдықтың және санитарлық-гигиеналық заттардың сапасы мен күйі.

Ғимарат пен аумақтың күйі

Ғимарат, кіреберіс жолдар және қонақ үй аумағының жалпы жағдайы.

Техникалық және ақпараттық қамтамасыз ету

Байланыс құралдары (сымды байланыс, спутниктік байланыс), теледидар, тоңазытқыш, мини-бар, мини-сейф және т.б.

Қосымша қызметтер

Қосымша сервистерді ұсыну мүмкіндігі (инфрақұрылым, қызмет көрсету опциялары және т.б.).

Персоналға қойылатын талаптар

Жіктеуде персоналдың білімі мен мамандануы, тіл білуі, денсаулық жағдайы, сыртқы келбеті және қызмет этикасы сияқты талаптар да ескеріледі.

Халықаралық жіктеу жүйелері және стандарттау

Кең тараған жүйелер

  • Жұлдыздар жүйесі (Франция үлгісі): 1*-ден 5*-ке дейін. Франция, Австрия, Венгрия, Египет, Қытай, Ресей және т.б. елдерде қолданылады.
  • Әріптер жүйесі (A, B, C, D) — Грецияда.
  • Тәжі жүйесі — Ұлыбританияда.
  • Разрядтар жүйесі (люкс, ең жоғары A, ең жоғары B, 1–4) — ТМД елдерінде.

Елдер арасындағы мәдени-тарихи ерекшеліктер мен ұлттық дәстүрлер критерийлердің әртүрлі болуына әкеледі. Бұл бірегей әлемдік жіктеу енгізуді қиындатады.

SIS: стандартталған ақпарат жүйесі (Еуропа)

Еуропада 1986 жылғы 23 желтоқсанда Министрлер Кеңесінің бастамасымен SIS (Standardized Information System) жүйесі құрылды. Ол көптеген пиктограммаларға негізделіп, туристердің сапарын жеңілдетуді, жол көрсеткіштер, каталогтар мен проспектілердегі түсінбеушіліктерді азайтуды мақсат етеді.

Неге маңызды?

  • Объективті және ақпаратқа бай
  • Басқаруға жеңіл
  • Тұтынушыны құқықтық қорғауға негіз бола алады

Мемлекеттік жіктеу және құжаттар

Халықаралық тәжірибеде комфортты жіктеу үшін нормативтік құжаттар қажет, ал бақылауды көбіне мемлекеттік ұйымдар жүргізеді. Мысал ретінде Франциядағы ұлттық классификацияны және Ресей Федерациясындағы ГОСТ Р 50645-94 құжатын атауға болады. Германияда бұл процесті DEHOGA, Швейцарияда — Швейцария қонақ үй иелері бірлестігі үйлестіреді.

Ұлыбританиядағы қатар қолданылған жіктеулер

Кей кезеңдерде бір елдің ішінде бірнеше жүйе қатар қолданылған. Ұлыбританияда Тәжі жүйесімен бірге British Travel Authority және турагенттер ассоциациясы ұсынған санаттар да пайдаланылған:

  • Бюджеттік — орталықта орналасқан, минимум комфорт
  • Туристік класс — мейрамхана және бардың болуы
  • Орта класс — қызмет деңгейі жеткілікті жоғары
  • Бірінші класс — өте жоғары комфорт және сервис
  • Жоғары категория — экстра-класс деңгейі

Франция және Германия үлгісі

Француз жүйесінде туристік отельдерге 6 категория беріледі: оның 5-еуі жұлдызды, 1-еуі жұлдызсыз (1*–5* және жұлдызсыз). Категория алу үшін минималды талаптарға сай болу керек:

A — бөлме саны

B — жалпы бөлмелер

C — отель жабдықтары

D — бөлме комфорты

E — қызмет көрсету

F — мүмкіндігі шектеулі адамдарға қолжетімділік

Германияда қонақ үйлер 5 класқа бөлінеді және Еуропалық жүйемен сәйкестендіру үшін жұлдызбен белгіленеді: туристік (*), стандартты (**), комфортты (***), бірінші класс (****), люкс (*****).

Жұлдыздан өзге сәйкестендіру мысалдары

Греция

A категориясы көбіне 4 жұлдызға, B — 3, C — 2, D — 1 жұлдызға сәйкес келеді.

Италия

1-категория — 4 жұлдыз, 2-категория — 3 жұлдыз, 3-категория — 2 жұлдыз.

АҚШ

Мемлекеттік деңгейде ресми бекітілмейді. Жоғары санатты бағалауда AAA және Mobile Travel Guide сияқты ұйымдардың рейтингі қолданылады.

Қонақ үй шынжырлары жиі жағдайда санатты жұлдызбен көрсетпей, бренд маркасы арқылы позициялайды. Бұл кезде комфортпен қатар орналасуы мен қосымша критерийлер де ескеріледі.

Ресей Федерациясы: категориялау

Ресейде ГОСТ Р 50645-94 негізінде қонақ үйлер 1*-ден 5*-ке дейін бес категорияға бөлінеді, ал мотельдер 1*-ден 4*-ке дейін жіктеледі.

Номерлік қордың сыйымдылығы

Номерлік қордың сыйымдылығы — бір мезетте клиенттерге ұсынылатын орындардың (номерлердің) саны. «Кіші», «орта», «ірі» ұғымдары елдер бойынша біркелкі емес: тарихи даму мен әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктер әсер етеді.

БҰҰ/ВТО ұсынысы

30 номерге дейінгі қонақ үйлерді «кіші қонақ үй» ретінде қарастыру ұсынылады.

Еуропада кездесетін шектер

Кей дереккөздерде 400 орынға дейін «кіші», 40–80 — «орта», 80-нен жоғары — «ірі» деп сипатталатын тәсілдер бар.

Нарық динамикасы

Америка мен Азияда тез дамитын нарықтарда көп сыйымдылықтағы ірі қонақ үйлер жиі кездеседі.

Көп елдер қолданатын жіктеу (сыйымдылық бойынша)

Кіші

150 орынға дейін (100 номерден артық емес)

Орта

150–400 орын (300 номерге дейін)

Ірі

400 орыннан артық (300 номерден артық)

Функционалдық бағытына қарай

Транзиттік қонақ үйлер

Қысқа мерзімге тоқтайтын туристерге арналған. Әдетте ірі магистральдар бойында (теміржол, әуе, авто, су жолдары) орналасады. Комфорт деңгейі шектеулі, сыйымдылығы орта немесе кіші болуы мүмкін. Бұл топта мотельдер кең таралған.

Мотель туралы қысқаша

Мотель — автокөлік иелері-туристерге арналған қала ішіндегі немесе жол бойындағы қонақ үй түрі. Алғашқы мотельдердің бірі 1925 жылы Калифорнияда, Лос-Анджелестен шамамен 200 миль қашықтағы Сан-Луис-Обиспо қалашығында сәулетші Артур Хайнеманның бастамасымен құрылған.

Мақсатты (арнайы) қонақ үйлер

Белгілі бір қажеттілікке бейімделген қонақ үйлер. Негізгі бағыттары:

  • Іскерлік (командировка, іссапар)
  • Конгресстік (симпозиум, съезд, жиналыс, конференция және т.б.)
  • Демалысқа арналған (курорттық, туристік)

Сұраныс құрылымы (бағдарлық үлес)

  • Іскерлік сапарлар — 50%+
  • Демалыс және емделу — шамамен 40%
  • Басқа мақсаттар — шамамен 10%

Курорттық және туристік қонақ үйлер: концепциялар

Курорттық қонақ үйлер

Демалыс пен денсаулықты қалпына келтіруге бағытталған қызметтер кешенін ұсынады. Әдетте табиғаты мен климаты таза аймақтарда орналасады: теңіз жағалауы, таулы өңірлер және т.б. Кей жағдайларда минералды су мен емдік ванналарды жыл бойы пайдалануға мүмкіндік береді.

Мұндай отельдерде емдеу-профилактикалық қызметтерге арналған бөлмелер, диеталық тағам, спорт және белсенді демалыс элементтері қарастырылуы тиіс.

Туристік қонақ үйлер

  • Көбіне туристік маршруттар бойында орналасады және сол маршруттағы клиенттерді қабылдайды.
  • Қызметтер кешені маршрут бағдарламасына сай құрылады, ваучер/путевкамен алдын ала анықталады.
  • Ұйымдастыру үшін турбюро немесе экскурсия бюросы қарастырылуы мүмкін.

Шетелдік тәжірибеде спортқа маманданған туристік отельдер жиі кездеседі (гольф-отель, бассейні бар отель, теннис корты бар отель және т.б.).

Жасыл аймақтар және спорт инфрақұрылымы

Қонақ үй аумағында жасыл желек пен спорт нысандары жиі жоспарланады: олар спорт алаңдарын, автотұрақты, мейрамхана/кафе верандаларын қоршап, көлеңке мен визуалдық жайлылық береді. Көгалдандыруды тиімді жобалау әрдайым оңай емес, өйткені учаскенің едәуір бөлігі қатты жабынмен (жол, тұрақ, алаңдар) қамтылады.

Теннис корты немесе бассейн сияқты нысандар көбіне өкілдік деңгейдегі отельдерге тән, себебі жабдықтау және күтім шығындары жоғары.

Қонақ үй номерлерінің жіктелуі

Орын саны бойынша

Бір орындық, екі орындық, үш орындық және т.б. номерлер. Бір орындық номерлер қонаққа жоғары деңгейлі жеке орналасуды ұсынады.

Екі орындық номерлерде бөлек кереуеттер немесе қосылған (екі адамдық) кереует болуы мүмкін. Соңғысы көбіне ерлі-зайыптыларға ыңғайлы.

Бөлме саны бойынша

Бір бөлмелі, екі бөлмелі, үш бөлмелі және т.б. форматтар.

Мақсаты бойынша

  • Бизнес-класс — жұмысқа қолайлы жағдай (жұмыс үстелі, байланыс, техника және т.б.).
  • Эконом-класс — қарапайым жабдықталу, бағасы қолжетімді.
  • Апартамент — көбіне 2–4 бөлмелі, ұзақ мерзімге және отбасыларға арналған.

Апартамент және «suite»

Апартамент-номерлер әдетте 2, 3 немесе 4 бөлмеден тұрады және ұзақ мерзімге орналасатын отбасыларға бейімделеді. Құрамында тұрмыстық техникасы бар асүй болуы мүмкін (кофеқайнатқыш, микротолқынды пеш, миксер және т.б.). Кейбір жоғары категориялы 3–4 бөлмелі (шамамен 45 м²) номерлерде асүй болмауы да ықтимал — бұлар ең қымбат сегментке жатады және халықаралық тәжірибеде жиі suite деп аталады.

Инженерлік және санитарлық талаптар (жалпы қағида)

Бір бөлмелі номерлерде теледидар мен радио болуы ұсынылады. Номерлердің кемінде 70%-ы толық санитарлық тораппен (унитаз, қолжуғыш, душ немесе ванна) жабдықталуы тиіс. Көп бөлмелі номерлерде биде қарастырылуы мүмкін.

Номерлердің ұсынылатын ең төменгі аумақтары

Өлшемдер м² бойынша берілген.

1 орындық, 1 бөлмелі

7–11 м²

2 орындық, 1 бөлмелі

10–14 м²

3 орындық

18 м²

2 бөлмелі

кемінде 22 м²

3 бөлмелі

кемінде 40 м²

Ескерту

Талаптар елдік стандарттар мен категориялау жүйесіне қарай нақтыланады.