Ежелгі Қытай философиясының ерекшеліктері туралы қазақша реферат

1) Саяси‑практикалық сипатының басымдығы

Ең басты ерекшелік — философиялық ойдың мемлекет мүддесіне қызмет етуі. Бұл Қытай қоғамының әлеуметтік құрылымы мен мемлекеттік саясатынан тікелей туындады. Көне Қытай — иерархиялық деспотия үстемдік құрған мемлекет: биліктің шоғырлануы қоғамдағы тәртіп пен бағыныштылық идеясын күшейтті.

Осындай қатаң құрылым философияны да белгілі бір арнаға бұрды: ол жоғары мен төменнің арасындағы қатынастарды қалыптастыруға, реттеуге және бекем ұстауға бағытталды.

2) Адам мәселесінің өзектілігі

Алдыңғы ерекшеліктен келесі маңызды қыры туындайды: философиялық мектептердің басым бөлігі қарастырған негізгі мәселе — адам, оның бойындағы ізгілік пен зұлымдық мәселесі. Қытай ойшылдары адамды Көк пен Жердің арасындағы «он мың заттың» ең құндысы деп таныды.

Сондықтан адамның міндеті — осы байланыстарды үзбей, жеке дара белсенділікті алға шығармай, өзінен жоғарыға және үлкенге қызмет ету, табиғат пен өмір ағынына ілесіп, тыныш өмір сүру, әрі адамгершілігін жетілдіру жолында тынымсыз еңбек ету деп түсіндірілді.

Бұл көзқарас бойынша ең маңыздысы — жеке адам емес, қоғам мен мемлекет. Ал жетілген қоғам адамгершілігі кемел адамдардан құралады.

3) Мифологиядан бастау алуы

Қытай философиясының бастауын мифологиямен байланыстыру орынды. Ежелгі мифтердің мазмұнында адамның моральдық келбетін жетілдіру, сондай-ақ адам мен қоғам арасындағы қатынастарды реттеу мәселелері алдыңғы қатарға шықты. Көптеген мифтік ұғымдар кейіннен Қытай философиясының негізгі категорияларының қалыптасуына айқындаушы ықпал етті.

4) Табиғат туралы түсініктердің ерекшелігі

Натурфилософиялық мәселелер салыстырмалы түрде аз талқыланды. Бұл тақырыптарға көбіне инь‑ян мектебі (натурфилософтар), сондай-ақ моистер мен даосизм өкілдері көңіл бөлді.

Соған қарамастан табиғи құбылыстар Қытай ойшылдарында көбіне әлеуметтік және адамгершілік құбылыстармен байланыста қарастырылды. Олар дүниенің бес бастауы бар деп түсіндірді: су, от, ағаш, металл, жер. Сонымен қатар табиғаттың бес құбылысы — жаңбыр, күншуақ, ыстық, суық және жел — халықтың тұрмысына әсер етеді деп пайымдалды.

Қорытынды

Ежелгі Қытай философиясы мемлекет пен қоғамның тұрақтылығын бекітуге бағытталған, адамды моральдық тұрғыдан жетілдіруді өзегіне алған дәстүр ретінде көрінеді. Оның дүниетанымдық тіні — мифологиядан бастау алатын ұғымдар, иерархиялық қоғам тәжірибесі және табиғатпен үйлесімге ұмтылу.