Ақша қаражатының есебінің жетілдіру жолдары туралы қазақша реферат
Ақша қаражаты есебін жетілдірудің негізгі бағыттары
Бухгалтерлік есепті компьютерлендіру ұйымдардағы есеп жұмысын жаңа деңгейге көтереді: бастапқы құжаттармен жұмыс істеу қағидаттары өзгереді, ең көп еңбек қажет ететін операциялар автоматтандырылады, ал есеп қызметкерлері деректерді өңдеуге тікелей қатысады. Дегенмен, қолданыстағы бухгалтерлік бағдарламалық қамсыздандыру пайдаланушылар үшін бірқатар қиындық тудыруы мүмкін. Сондықтан автоматтандыруды бастамас бұрын ең әуелі бағдарламаны дұрыс таңдап, содан кейін ғана компьютерлендіруді кезең-кезеңімен енгізу қажет.
Автоматтандыруды дамыту үшін қажет шаралар
- Есеп технологияларының компьютерлік қорларын стандарттау.
- Мемлекеттік органдар тарапынан бағдарламалық өнімдерді сертификаттау рәсімін ұйымдастыру.
- Сертификатталған өнімдерді әзірлеу және сүйемелдеу инфрақұрылымын дамытуға жағдай жасау, сондай-ақ бағдарламалық қамсыздандыруды жасаушыларды қолдау.
Бұл ретте бухгалтер компьютерді кәсіби деңгейде қолдануды меңгеріп, алынған нәтижелердің дұрыстығына жеке жауапкершілікпен қарауы тиіс.
Ақша қаражаттары есебін автоматтандырудың мазмұны
Ақша қаражаттары есебінің қолданбалы жоспарлар жинағы бухгалтерлік есептің негізгі бөліктерінің бірі саналады. Функционалдық тұрғыдан алғанда, ақша қаражаттары есебі материалдарды есепке алу, еңбекақы бойынша есеп айырысу, дебиторлық және кредиторлық берешекті өтеу сияқты процестерде бухгалтерлік ақпаратты автоматты түрде өңдеуге, сондай-ақ касса мен бухгалтериядағы жұмыс орындарында дербес компьютер арқылы есеп жүргізуге мүмкіндік береді.
Жүйе ақша қаражаттарының кірісі мен шығысына қатысты құжаттармен және өзге де есептік ақпараттармен біріктіріледі. Нәтижесінде деректерді жинау, өңдеу және қорытындылау бір логикалық тізбекке бірігеді.
Ақша қаражаттары есебінде шешілетін функционалдық міндеттер
Шот-фактуралар бойынша есеп айырысу
Мердігерлермен және жабдықтаушылармен төлемдерді рәсімдеу және бақылау.
Сатып алушылардан төлемдерді есепке алу
Көрсетілген қызметтер мен сатылған өнімдер бойынша түсімдерді тіркеу.
Ішкі міндеттемелер бойынша қорытынды
Кәсіпорын ішіндегі есеп айырысуларды жинақтап көрсету.
Бухгалтерлік жазбаларды қалыптастыру
Ақша қаражаттары шоттары бойынша өткізбелерді автоматты түрде беру.
Жылдық есеп беруге көрсеткіштер дайындау
Есепті кезеңдердің қорытындылары негізінде қажетті көрсеткіштерді құру.
Өңдеу процесі және деректер ағыны
Ақша қаражаттары есебін жүргізудегі негізгі қағида: ақпаратты дербес компьютерге енгізуден бастап нәтижелік есептерді алуға дейінгі барлық операцияларды пайдаланушы (бухгалтер) өзінің автоматтандырылған жұмыс орнында орындайды. Әдетте, ақша қаражаттары есебі екі автоматтандырылған жұмыс орны (АЖО) арқылы іске асады:
АЖО 1
Ақша қаражаттарының көздері бойынша деректерді енгізу және бастапқы базаны қалыптастыру.
АЖО 2
Ақша қаражаттары бойынша ақпараттарды жинақтау және қорытынды ақпаратты дайындау.
Деректерді өңдеудің негізгі сатылары
- 1 Енгізу мерзіміне арналған ақпараттық базаны құру.
- 2 Ай бойы деректерді ағымдағы өңдеу.
Есептік кезең ретінде бір ай алынады. Кешенді есептерді шешу шартты-тұрақты ақпараттарды және номенклатура, сақтау/пайдалану орындары, ақша қаражаттары қозғалысына қатысты массивтерді бастапқыда бір рет қалыптастырудан басталады. Кейін қалдықтар мен жоспарлар жинағын қолдану барысында көптеген көрсеткіштер автоматты түрде құрылады.
Ай ішіндегі ағымдағы өңдеуге кіретін әрекеттер
- Шартты-тұрақты ақпараттарды қажет болған жағдайда өзектендіру.
- Бастапқы құжаттардан ақпараттарды енгізу.
- Айнымалы ақпараттар массивтерін қалыптастыру (жедел деректер).
- Қорытынды ақпараттарды құру және шығару.
- Есепті кезең деректерін архивке жіберу (ұзақ мерзімді сақтау үшін).
- Есепті кезеңді ауыстыру.
Енгізу кезіндегі бақылау және қателерді анықтау
Бастапқы құжаттардан ақпарат енгізу ақша қаражаттарының бағыттары бойынша (сырттан келіп түсуі және сыртқа жіберілуі) экрандық нысандарға сәйкес жүргізіледі. Деректерді енгізу және массивтерді қарау барысында синтетикалық бақылау алгоритмдері іске қосылады. Қателер анықталған жағдайда жүйе бухгалтерге хабарлама шығарып, түзету енгізуге, енгізуді уақытша тоқтатуға және сақтауға немесе құжатты толық жоюға мүмкіндік береді.
Айнымалы массивтер әдетте құжаттарды енгізу аяқталғаннан кейін тіркеу (регистрация) мәзіріндегі жабу функциясы арқылы қалыптастырылады. Ал қорытынды ақпараттарды құру және шығару қалыптастыру, қарау және басып шығару функциялары арқылы орындалады. Нәтижелер дисплейде көрсетілуі, баспаға жіберілуі немесе кейінгі талдау үшін деректер массиві ретінде сақталуы мүмкін.
Жүйеде қарастырылатын автоматты мүмкіндіктер
- Негізгі шот және субшот реквизиттерін автоматты түрде қалыптастыру.
- Кіріс операциялары бойынша қосарланған жазбаны автоматты түрде жасау.
- Шығыс пен қалдық операцияларын автоматты түрде есептеу.
- Деректерді автоматты түрде көшіру.
- Ақша қаражаттарын түгендеу нәтижелерін компьютерге енгізу мүмкіндігі.
Кәсіпорын тәжірибесі: касса есебін автоматтандыру қажеттілігі
«Астана Континент ЛТД» ЖШС бухгалтериясы толық компьютерлендірілмеген: кейбір бөлімдер ғана автоматтандырылған режимде жұмыс істейді. Компанияның қаржылық жағдайы жылдан-жылға жақсаруына байланысты, болашақта бухгалтерияны толық компьютерлендіру жоспарланып отыр.
Зерттеу нәтижелері кәсіпорында кассадағы ақша қаражаттарының есебі негізінен қолмен жүргізілетінін көрсетті. Қолмен орындалатын арифметикалық және экономикалық есептеулер тиімділікті төмендетеді: құжаттар саны көп болғандықтан қателер жіберіледі, есептілік уақытында толтырылмайды, ал кассалық құжаттарды рәсімдеу есеп қызметкерінің жұмыс уақытының едәуір бөлігін алады.
Неліктен касса есебін автоматтандыру маңызды?
- Бастапқы құжаттарды жедел рәсімдеу қажеттілігі.
- Құжат толтыру кезінде қателердің алдын алу.
- Енгізілетін реквизиттер санын қысқарту.
- Тексеру мен бақылауды күшейту.
- Шаруашылық процестер туралы ақпаратты детализациялау.
- Есеп операцияларының еңбек сыйымдылығын төмендету және уақытты үнемдеу.
- Бухгалтердің еңбек өнімділігін арттыру.
Автоматтандырудың мақсаты — қазіргі нарықтық экономика жағдайында кассадағы ақша қаражаттарының есебін тиімді жүргізу және басқарушылық шешім қабылдауға қажетті деректерді жедел алу.
Автоматтандырылған жұмыс орны (АЖО) және оның артықшылықтары
Техниканы пайдалануды ұйымдастырудың тиімді нысандарының бірі — бухгалтердің автоматтандырылған жұмыс орнын (АЖО) құру. АЖО — есеп процесін автоматтандыруды қамтамасыз ететін есептеу техникасымен және бағдарламалық құралдармен жабдықталған бухгалтердің жұмыс орны. Әдетте әр бухгалтердің қатқыл дискіде сақталған жеке бағдарламалар кешені болады.
АЖО енгізілген жағдайда бухгалтерия есеп деректерін орталықтандырып, бірыңғай ақпараттық базаны интеграциялай алады, бұл шаруашылық операцияларын шоттарда уақтылы және бірізді көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл әсіресе шағын және орта бизнес үшін маңызды, өйткені есепті жүргізуді күрделендірмей-ақ сапасын арттыруға жол ашады.
1С:Бухгалтерия мүмкіндіктері және касса есебін жеңілдету
1С:Бухгалтерия сияқты кешенді бағдарламалар қол еңбегін айтарлықтай қысқартады. Бағдарламаның маңызды ерекшелігі — бухгалтер кассадағы бастапқы құжаттарды тіркеп қана қоймай, оларды жүйелі түрде реттей алады. Сонымен қатар, құжаттармен бірге олардың операциялары да сақталады. Бұл кассадағы ақша қаражаттары есебін бақылауды жеңілдетіп, есептілікті уақтылы әрі дәл қалыптастыруға көмектеседі.