Қазақша рефераттар

Құбылмалы басқару

Қонақ үйлерді жоғары деңгейде сапалы басқару жолдары

Қонақ үйді тиімді басқару үшін басқару функцияларын орындауға лайық басқару жүйесінің құрылымы қалыптастырылады. Бұл құрылым ұйым ішіндегі рөлдер мен байланыстарды айқындап, шешім қабылдауды жеделдетуге, қызмет сапасын тұрақтандыруға және ресурстарды ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.

Негізгі идея

Басқару жүйесінің дұрыс құрылған құрылымы — қызмет көрсету сапасының, тәртіптің және қауіпсіздіктің тірегі.

Нәтиже

Функциялар анық бөлінгенде, бөлімшелер арасындағы үйлесім күшейеді және қателік тәуекелі азаяды.

Фокус

Жоспарлау, үйлестіру, реттеу және ынталандыру — күнделікті басқарудың өзегі.

Басқару жүйесінің құрылым масштабы

Басқару құрылымының масштабы — құрылымның графикалық бейнесі немесе сипаттамасы қаншалықты детализацияланғанын көрсететін өлшем. Қонақ үй саласында ол әдетте үш деңгейге бөлінеді: макроқұрылым, мезоқұрылым және микроқұрылым.

Макроқұрылым

Басқару органдары (басқару субъектілері) қамтылады. Бұл деңгейде ұйым заңды тұлға ретінде қарастырылады.

Мысал: қонақ үй, мейрамхана, ойын-сауық орталығының жоғары деңгейдегі басқару органдары және салалық реттеушілер.

Мезоқұрылым

Құрылымдық бөлімшелер деңгейі. Мұнда сызықтық-функционалдық бөлімдер мен лауазымдар (директор, орынбасарлар, бөлім басшылары) айқындалады.

  • Өндірістік бөлім
  • Жоспарлы-экономикалық бөлім
  • Кадр бөлімі және өзге қызметтер

Микроқұрылым

Жұмыс орындары, қызметкерлер және басқарудың техникалық құралдары деңгейі. Нақты орындаушылардың міндеттері, жұмыс регламенті және бақылау құралдары осы жерде нақтыланады.

«Звено» ұғымы

Звено — басқару жүйесінің иерархиясын құрайтын элемент (ішкі жүйе). Элементтің «басқару звеносы» ретінде танылуы үшін қажетті және жеткілікті шарт: оның басқару функцияларының кемінде біреуін орындауы.

Басқарылатын бөлік — басқару объектісі, ал басқаратын бөлік — басқару субъектісі.

Звенолар арасындағы байланыстар

Басқару құрылымында байланыстар екі бағытта қалыптасады: тігінен (бағыныштылық) және көлденеңінен (тең деңгейдегі бөлімшелердің кооперациясы). Тиімді жүйеде байланыстар нақты регламенттеліп, ақпарат алмасу үздіксіз жүреді.

Тігінен байланыс

Басшылар мен бағыныштылар арасындағы қатынас. Ол екі түрге бөлінеді:

  • Сызықтық — барлық тапсырмалар бойынша міндетті бағыну.
  • Функционалдық — тек белгілі бір мәселелер бойынша бағыну.

Көлденең байланыс

Тең құқықты элементтердің өзара әрекеті. Мұндай байланысты бағалау үшін басқару процесінде тұрақты коммуникация орнатылатын қызметкерлер саны сияқты көрсеткіштер қолданылады.

Кешенді жүйеде әдетте басқарудың кемінде екі деңгейі болады; жалпы деңгей саны төменгі деңгейдегі объектімен байланыс күрделілігіне тәуелді.

Ұйымдастырушылық құрылымға қойылатын талаптар

Қонақ үйді басқаруда құрылым тиімді болуы үшін ол мақсаттарды айқын көрсетіп, өзгерістерге икемделіп, шешім қабылдауды жеделдетуі керек.

  1. 1 Мақсаттарды, әдістерді, принциптерді, функцияларды және шешім қабылдау кезеңдерін айқындау мүмкіндігі.
  2. 2 Әлеуметтік-экономикалық және ұйымдастырушылық-техникалық шарттар өзгерісін жедел қабылдайтын икемділік.
  3. 3 Иерархиялық деңгейлер санының мүмкіндігінше аз болуы.
  4. 4 Мәселелерді минималды уақытта шешу.
  5. 5 Функцияларды бөлімшелер бойынша тиімді бөлу және жетілдіру қажеттілігін ескеру.
  6. 6 Жүктемені бөлімшелер арасында тең бөлу, звенолардың ортақ мақсат арқылы байланысуы.

Басқару органдарының бөлімшелерін топтастыру

Жетекшілік

Барлық құрылымдық бөлімшелердің жұмысын үйлестіретін басқарушылар: басшы, оның орынбасарлары, коллегиалды орган.

Салалық бөлімшелер

Басқару объектісінің әртүрлі бағыттарын (қызмет көрсету, тамақтандыру, орналастыру, қауіпсіздік және т.б.) басқарады.

Функционалдық бөлімшелер

Нақты басқару функцияларын орындайды (жоспарлау, есеп, талдау, кадр, маркетинг, сапа бақылауы).

Қамтамасыз ету бөлімшелері

Басқару органдарының жұмысын ұйымдастырушылық және техникалық тұрғыдан қамтамасыз етеді.

Қонақ үйді басқару функциялары

Қонақ үйді басқару жалпы жүйелік принциптерге сүйенеді. Басқару функциялары — басқарушылық ықпалды іске асыратын қызмет бағыттары. Олар негізгі, нақты және арнайы болып бөлінеді.

Негізгі функциялар

Барлық өндірістік-экономикалық жүйелерге ортақ. Олардың ішінде жоспарлау — бастысы, өйткені қалған функциялардың нәтижесі жоспар арқылы өлшенеді.

  • Болашақ және ағымдағы экономикалық әрі әлеуметтік жоспарлауды ұйымдастыру
  • Кадрларды іріктеу және функционалдық белгі бойынша орналастыру

Үйлестіру (координация)

Еңбекті бөлу мен мамандану басшылар мен мамандар қызметін келісуді талап етеді. Үйлестіру тек орындаушылардың жұмысын емес, сондай-ақ ақпараттық процестерді де қамтиды: жинау, өңдеу, жеткізу.

Ақпарат көздері: жұмыс жоспары, бөлім басшыларының кестелері, басқару схемалары және нормативтік құжаттар. Үйлестірудің мақсаты — өндірістік ұжымның нақты әрі тұрақты жұмысын қамтамасыз ету.

Реттеу (диспетчерлеу)

Жоспардан ауытқулардың алдын алу және процестерді жедел түзету. Тәжірибеде бұл көбіне диспетчерлеу ретінде іске асады; орталық звено — диспетчерлік қызмет.

Ынталандыру

Ынталандыру оң және теріс стимулдарды қамтиды: марапаттау, сондай-ақ сыйақыдан айыру немесе әкімшілік шаралар қолдану.

Санитарлық-эпидемиологиялық бақылаудың рөлі

Қонақ үй қызметіне мемлекеттік санитарлық инспекция және санитарлық-эпидемиологиялық қызмет елеулі ықпал етеді: олар жалпы және өндірістік санитарлық-гигиеналық талаптардың орындалуын және профилактикалық шаралардың жүргізілуін қадағалайды.

Нақты және арнайы функциялар: басқаруды дәлдеу

Нақты функциялар кәсіпорынның басқару шешімдеріне, өндірістік-сауда процесінің стадияларына, шаруашылық қызмет бағыттарына және ақпараттық қамтамасыз ету міндеттеріне байланысты айқындалады. Арнайы функциялар — нақты функциялардың ішкі жиынтығы (подфункция) ретінде бір немесе бірнеше мақсатқа жетуге бағытталған міндеттер кешені.

Басқару мақсаттары

  • Болашақ және ағымдағы техникалық-экономикалық, әлеуметтік жоспарлау
  • Стандарттау жұмыстарын ұйымдастыру
  • Есеп, есеп беру және экономикалық талдау

Процестің стадиялары бойынша

  • Өндірісті техникалық дайындауды басқару
  • Технологиялық процестерді және жедел басқаруды ұйымдастыру
  • Метрологиялық қамтамасыз ету және технологиялық бақылау
  • Өнімді өткізу, тұтынушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыру

Шаруашылық қызмет бағыттары

  • Кадрлар жұмысын ұйымдастыру
  • Еңбек пен жалақыны ұйымдастыруды басқару
  • Материалдық-техникалық қамтамасыз ету
  • Қаржы қызметін ұйымдастыру

Көпмақсатты арнайы функцияларға мысал

Болашақ және ағымдағы техникалық-экономикалық әрі әлеуметтік жоспарлау аясында келесі міндеттер біріктірілуі мүмкін: нормалар мен нормативтерді әзірлеуді ұйымдастыру, кәсіпорын паспортын құру және енгізу, басқаруды жетілдіру шараларын жоспарлау, өндіріс бағдарламасын қалыптастыру, ғылыми-техникалық дамуды, капиталды құрылысты және еңбек ұжымының әлеуметтік дамуын жоспарлау, ресурстарды тиімді қолдануды арттыру.

Қазіргі бағыттар: технология және анимация

Ғылыми-техникалық прогресс

Қонақ үй индустриясындағы маңызды бағыттарға прогрессивті индустриялық технологияларды енгізу, жаңа құрал-жабдық түрлерін пайдалану, есеп жүйесін жетілдіру және есептеу техникасын енгізу жатады.

Анимация (қонақ тәжірибесін жандандыру)

Әлемдік тәжірибеде кең тараған бағыт — анимация: демалысты «жандандыратын» бағдарламалар, мерекелік іс-шараларға қонақтарды тікелей қатыстыру және эмоционалдық әсерді күшейтетін қызметтерді жүйелі ұйымдастыру.

Ұжымның әлеуметтік дамуын жоспарлау

  • Еңбек ұжымының әлеуметтік құрылымын жетілдіру
  • Еңбекке қолайлы жағдай жасау
  • Еңбекті қорғауды ұйымдастыру
  • Қызметкерлердің әлеуметтік белсенділігін арттыру шаралары

Қызметтің мақсаты, талаптар және қағидалар

Қонақ үй қызметінің негізгі мақсаты — халыққа кәсіби және мәдени деңгейде демалысты, тынығу уақытын сапалы ұйымдастыру қызметтерін ұсыну және осы қызметтен пайда табу. Қызмет тәртібі мен шарттары Қазақстан Республикасының заңнамасы арқылы реттеледі.

Орналасу және қауіпсіздік талаптары

  • Тұрғын үй аумағынан тыс орналасуы
  • Санитарлық-гигиеналық және өрт қауіпсіздігі нормаларына сәйкестік
  • Қоғамдық тәртіп талаптарын сақтау
  • Қонақтар мен персоналдың жеке қауіпсіздігін қамтамасыз ету
  • Материалдық құндылықтардың сақталуын қорғау

Арнайы басқарушылық қағидалар

  • Жоғары білікті мамандарды іріктеп таңдау
  • Дайындық процесінің жеткілікті ұзақтығы
  • Менеджментте жоспарланған шектеулер: авторитаризм емес, ұжымдық басқаруды қолдау
  • Көтермелеуді теңгеру: кіші қызметкерлерге назар аудару
  • Өзгерістерді институционализациялау: бюрократияны болдырмай, жүйелі жаңарту

Кадрлық саясат және тиімділік

Жұмыс тиімділігін арттыру көбіне кадрлардың жұмысты қалай орындайтынына байланысты. Кадрмен жұмыс — кәсіпорынды басқару жүйесінің жүйеқұраушы факторы: дұрыс іріктеу, дамыту, бағалау және ынталандыру арқылы қызмет сапасы өседі.

Басқарушы құрамды күшейту

Жұмысты жақсарту үшін басқару орындарына шешім қабылдай алатын, жауапкершілікті көтере білетін және ұжымды ұйымдастыра алатын адамдарды тағайындау қажет.

Қызмет сапасын көтеру

Еңбек өнімінің сапасын арттыру — қонақ үй тиімділігін өсірудің негізгі жолдарының бірі. Осыған байланысты адам ресурстарын басқару саласында түрлі бағдарламалар мен әдістер әзірленіп, тәжірибеге енгізіледі.