Резервтік капиталдың пайда болу міндетті және ерікті сипатыта
Жарғылық капитал есебі, резервтік капитал, эмиссиялық кіріс және төленбеген капитал: есеп пен аудит
Кәсіпорынның меншікті капиталы құрылымында жарғылық капитал, резервтік капитал, эмиссиялық кіріс және төленбеген капитал маңызды орын алады. Бұл баптарды дұрыс қалыптастыру, есепте көрсету және аудит барысында тексеру ұйымның қаржылық тұрақтылығы мен есептіліктің сенімділігіне тікелей әсер етеді.
Жарғылық капитал: мәні және қалыптастыру тәртібі
Жарғылық капитал — кәсіпорын құрылған кезде қатысушылар енгізген салымдардың жиынтығы. Жарғылық капиталды белгілеу, қалыптастыру және пайдалану тәртібі ұйымның қызмет саласына, жұмыс істеу жағдайына және ұйымдастыру-құқықтық нысанына байланысты айқындалады.
Резервтік капитал: мақсаты, құрылуы және аудиті
Резервтік капиталдың мақсаты
Резервтік капитал құрылтай құжаттары мен заңнамаға сәйкес болжанбаған шығындарды жабу үшін, сондай-ақ табыс көлемі жеткіліксіз болған жағдайда инвесторлар алдындағы міндеттемелерді орындауға арналған қор ретінде қалыптастырылады.
Басқаша айтқанда, резервтік капитал ұйымның (соның ішінде банк ұйымдарының) тоқтаусыз жұмысын қамтамасыз етуге және үшінші тұлғалардың мүдделерін қорғауға белгілі бір деңгейде кепіл болады. Мұндай қордың болуы сыртқы тараптарға ұйым өз міндеттемелерін орындай алатынына сенім береді.
Құрылуы: міндетті және ерікті тәртіп
- Міндетті түрде — Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес.
- Ерікті түрде — ұйымның құрылтай құжаттарында немесе есеп саясатында белгіленген тәртіпке сәйкес.
- Егер құрылтай құжаттарында резервтік капитал құру қарастырылмаса, ұйым оны құруға құқылы емес.
Есепте көрсету және аудиторлық тексеру
Резервтік капиталдың есебі 13 журнал-ордерде жүргізіледі.
Аудитор резервтік капиталды тексергенде ең алдымен оның құрылуы мен пайдаланылуының дұрыстығын анықтайды. Ол үшін баланста көрсетілген «Резервтік капитал» бабы бойынша жыл басы мен жыл соңындағы қалдықтарды 13 журнал-ордер деректерімен салыстырып, Бас кітаптағы шот қалдықтарымен сәйкестігін міндетті түрде тексереді.
Эмиссиялық кіріс: мазмұны және аудит
Бухгалтерлік баланстың «Эмиссиялық кіріс» бабында шығарылған акциялар бойынша эмиссиялық кіріс көрсетіледі. Ол меншік үлестік құралдардың (акциялардың) орналастыру (іске асыру) құны мен олардың атаулы құны арасындағы айырма ретінде анықталады.
Аудиттің негізгі салыстырулары
Аудитор қосымша төленген капиталдың құрамындағы эмиссиялық кірістің дұрыс айқындалуын тексеру үшін баланстағы осы бап бойынша қалдықты 5310 «Эмиссиялық кіріс» шотының деректерімен және осы шоттың кредиті бойынша 13 журнал-ордер мәліметтерімен салыстырады.