Ұлттық Банктің құрылымы мен басқару органдары туралы қазақша реферат
Ұйымдық құрылым: бөлімшелер мен деңгейлер
Ұлттық Банк өз функцияларын тиімді орындау үшін көпдеңгейлі құрылымға ие. Оның құрамында орталық аппаратпен қатар басқарма, директорат, бас аумақтық және облыстық басқармалар, сондай-ақ өзге де жергілікті құрылымдық бөлімшелер жұмыс істейді.
Стратегиялық деңгей
Ақша-несие саясаты және жүйелік шешімдер Басқарма құзыретінде.
Операциялық деңгей
Күнделікті басқару және атқарушылық шешімдер Директорлар кеңесі арқылы іске асады.
Жоғарғы басқару органы: Басқарма
Ұлттық Банктің ең жоғарғы басқару органы — Ұлттық Банк Төрағасы жетекшілік ететін Басқарма. Басқарма 9 адамнан тұрады. Оның құрамына Ұлттық Банк Төрағасы мен оның орынбасарлары, сондай-ақ тиісті тәртіппен бекітілетін мүшелер кіреді.
Басқарманың негізгі өкілеттіктері
- Мемлекеттік ақша-несие саясатын әзірлейді.
- Банк қызметіне қатысты Ұлттық Банк қабылдайтын нормативтік құқықтық актілерді бекітеді.
- Парламент бекіткен тұжырымдамалар негізінде банкноттар мен монеталардың номиналдық құнын және көркемдік/дизайн шешімін бекітеді.
- Ұлттық Банктің банктермен және Қазақстан Республикасының бюджетімен операциялар бойынша пайыздық мөлшерлемелерін бекітеді.
- Қазақстан Республикасының валюталық айырбас бағамын айқындау тәртібін белгілейді.
- Сыртқы резервтерде сақталатын сыртқы активтердің түрлерін бекітеді.
- Ұлттық Банктің жұмысы туралы есепті тыңдайды, жылдық жиынтық балансты қарайды.
- Ұлттық Банк туралы Ережені және Ұлттық Банктің құрылымын бекітеді, департамент директорларын тағайындайды.
- Банктер мен олардың филиалдары үшін экономикалық нормативтерді бекітеді.
Мәжілістер
Кезектен тыс мәжілістер Ұлттық Банк Төрағасының немесе Басқарманың кемінде үш мүшесінің талабымен өткізіледі.
Есептілік
Басқарма Ұлттық Банктің қызмет нәтижелерін қарап, стратегиялық бағыттар бойынша шешім қабылдайды.
Ұлттық Банк Төрағасы: өкілеттіктері мен жауапкершілігі
Ұлттық Банк Төрағасы Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынуымен алты жыл мерзімге тағайындалады. Төраға Ұлттық Банк атынан сенімхатсыз мемлекеттік органдармен, банктермен, несиелік ұйымдармен, халықаралық және өзге де ұйымдармен қатынастарда өкілдік етеді.
Төраға Ұлттық Банктің қызметі бойынша жедел және атқарушы-бұйырушы сипаттағы шешімдер қабылдауға, келісімшарттар жасасуға өкілетті. Алайда бұл өкілеттік Басқарманың айрықша құзыретіне жататын мәселелерге қолданылмайды.
Басқарушылық функциялары
- Басқарма мен Директорлар кеңесінің қызметіне басшылық етеді.
- Ұлттық Банкке жүктелген міндеттердің орындалуына жауап береді.
- Басқарма және Директорлар кеңесі мүшелеріне жеке өкілеттіктер беруі мүмкін.
- Төраға уақытша болмаған кезде оның міндетін орынбасарларының бірі атқарады.
Қызметтен босату тәртібі
Төраға Президентке екі ай бұрын жазбаша өтініш беріп, қызметтен босатуды сұрай алады. Төрағаны қызметтен босату Президенттің ұсынысы негізінде жүзеге асырылады. Төрағаның орынбасарлары мен Басқарма мүшелері де Ұлттық Банк Төрағасы арқылы Президентке екі ай бұрын жазбаша өтініш беріп, қызметтен босатуды сұрай алады.
Жедел басқару органы: Директорлар кеңесі (директорат)
Ұлттық Банктің жедел басқару органы — Директорлар кеңесі (директорат). Ол Ұлттық Банк Төрағасының жетекшілігімен жұмыс істейді. Заңға сәйкес директорат Төраға мен Басқарманың айрықша қарауына жатпайтын барлық мәселелер бойынша шешім қабылдайды.
Құрамы
Директорат құрамына Төраға, оның орынбасарлары және департамент директорлары кіреді.
Құзыреті
Операциялық басқару, үйлестіру және ағымдағы шешімдерді қабылдау.
Орталық аппарат: негізгі бағыттар
Ұлттық Банктің орталық аппаратында қызметтің негізгі бағыттарын қамтитын департаменттер мен дербес басқармалар бар. Олардың қатарына төмендегілер жатады:
- Ақша-несие операциялары
- Банктік қадағалау
- Халықаралық қатынастар
- Эмиссиялық-кассалық операциялар
- Ақпараттық технологиялар
- Бухгалтерлік есеп және бюджет
- Ішкі қызмет
- Зерттеулер және статистика
- Ішкі аудит
- Есептеу жұмыстары
- Төлем жүйелері
- Шетелдік операциялар
- Заң департаменті
Өңірлік желі: филиалдар мен басқармалар
Ұлттық Банк өз қызметін өңірлерде облыстық басқармалар және Алматыдағы бас филиал арқылы жүзеге асырады. Бұл бөлімшелер филиал құқығын пайдаланып, Ұлттық Банк атынан әрекет етеді және жергілікті деңгейде оның міндеттерін орындауға жауапты.
Маңызды түйін
Осылайша, Ұлттық Банктің басқару жүйесі стратегиялық шешім қабылдау (Басқарма), күнделікті атқарушылық басқару (директорат), орталық аппараттың мамандандырылған департаменттері және өңірлік бөлімшелердің үйлесімді жұмысына негізделеді.