Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру туралы
Бюджеттік есепті жүргізудің ауқымы
Республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен ұсталатын мемлекеттік мекемелер, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік мекемелер жанындағы орталықтандырылған бухгалтериялар осы Нұсқаулыққа сәйкес түсімдер мен шығыстардың жоспарларының орындалуын есепке алады және бухгалтерлік есепті жүргізеді.
Ақылы қызметтер бойынша ҚБШ
Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан түскен түсімдер және осы түсімдер есебінен жүргізілген төлемдер бойынша операциялар есепке алынады.
Қайырымдылық және демеушілік көмек ҚБШ
Демеушілік пен қайырымдылықтан түскен түсімдер және олар есебінен жүргізілген төлемдер бойынша операциялар есепке алынады.
Уақытша орналастырылатын ақша ҚБШ
Жеке немесе заңды тұлғалардың атаулы түрде, қайтару шарттарымен (толық/ішінара, талап ету бойынша не мерзімі өткен соң; үстемақымен немесе онсыз) енгізген ақшасы бойынша операциялар есепке алынады.
Арнайы шоттар
Шетел валютасындағы шоттар, сондай-ақ бюджеттік инвестициялық жоба/бағдарлама үшін арнайы шоттар (сыртқы қарыздар мен гранттар бойынша) арқылы жүргізілетін операциялар есепке алынады.
Негізгі қағида
Ақшаның қозғалысы мен төлемдері (соның ішінде қолма-қол ақшаның бақылау шоттары арқылы) түсімдер мен шығыстар жоспарларының орындалуы шеңберінде есепке алынады. Республикалық бюджетке тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) құны түрінде түсетін түсімдер мен олардың жұмсалуына байланысты операциялар да осы Нұсқаулыққа сәйкес көрсетіледі.
Бірыңғай теңгерім және шоттар жоспары
Түсімдер мен шығыстар жоспарларының орындалуының бухгалтерлік есебі осы Нұсқаулықта көзделген шоттар жоспары бойынша бірыңғай теңгерімде жүргізіледі.
Әкімшілердің әдістемелік құзыреті
Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетімен келісіп, қажет болған жағдайда өз қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып, өз жүйесіндегі мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есептің жалпы ережелерін қолдану тәртібі туралы нұсқаулар шығара алады.
Есеп нысаны және орталықтандыру
Шығыс сметаларының орындалуы бойынша бухгалтерлік есеп осы Нұсқаулыққа сәйкес мемориалдық-ордерлік нысан бойынша жүзеге асырылады.
Орталықтандырылған есеп
Есепке алуды орталықтандырған кезде қызмет көрсетілетін мемлекеттік мекемелердің басшыларына бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бұйрығымен бекітілетін Орталықтандырылған бухгалтерия туралы ережеде көзделген құқықтар беріледі.
Ақпарат ұсыну тәртібі
Орталықтандырылған бухгалтерия қызмет көрсететін ұйымдардың басшыларына шығыстар сметасының орындалуы туралы қажетті мәліметтерді бас бухгалтер ұйым басшыларымен келісілген мерзімде ұсынады.
Нормативтік негіз және есептің мақсаты
Бухгалтерлік қызмет басшылары өз жұмысында Қазақстан Республикасының "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Заңын, бекітілген тәртіппен қабылданған бухгалтерлік есеп пен есеп беруді ұйымдастыру туралы ережелерді және өзге де нормативтік-құқықтық актілерді басшылыққа алады.
Бақылау және ашықтық
Бюджеттік ұйымдардағы бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасы заңнамасының сақталуына, шығыс сметаларының орындалу барысына, есеп айырысулардың жай-күйіне, ақшалай қаражаттар мен материалдық құндылықтардың сақталуына бақылау жасау үшін мемлекеттік органдарды толық әрі дұрыс ақпаратпен қамтамасыз етуі тиіс.
Бухгалтерлік қызметтің негізгі міндеттері
Алдын ала бақылау
Құжаттардың уақтылы әрі дұрыс рәсімделуін және жасалатын операциялардың заңдылығын алдын ала бақылауды қамтамасыз ету.
Міндеттемелер мен мақсатты жұмсау
Міндеттемелер жөніндегі қаржыландыру жоспарына сәйкес берілген рұқсаттар шегінде міндеттемелердің қабылдануын бақылау; бюджеттік бағдарламалар паспорттарын және енгізілген өзгерістерді ескере отырып, төлемдер жоспарына сәйкес қаражаттың мақсатты жұмсалуын, сондай-ақ ақша қаражаты мен материалдық құндылықтардың сақталуын бақылау.
Ведомстволық бақылау
Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелердің қаржыландыру жоспарларының орындалуын және олардың бухгалтерлік есеп жүргізуін бақылау.
Түсімдер мен төлемдерді есепке алу
Ақылы қызметтер бойынша ҚБШ, қайырымдылық және демеушілік көмек ҚБШ, сондай-ақ жеке немесе заңды тұлғалардың ақшасын уақытша орналастыру ҚБШ бойынша түсімдер мен шығыстарды есепке алу; республикалық бюджетке тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) құны түрінде түсетін түсімдер мен олардың жұмсалуына байланысты операцияларды есепке алу.
Арнайы қаржылар және бюджеттен тыс операциялар
Арнайы қаржылар сметасы бойынша кірістер мен шығыстарды, сондай-ақ бюджеттен тыс өзге де қаржылар бойынша операцияларды есепке алу.
Еңбекақы және төлемдер
Жұмысшылар мен қызметшілерге жалақыны, студенттерге, тыңдаушыларға, аспиранттарға және оқушыларға стипендияларды есептеу және белгіленген мерзімде төлеуді қамтамасыз ету.
Есеп айырысулар
Қаржыландыру жоспарларын орындау барысында ұйымдармен және жекелеген тұлғалармен туындайтын есеп айырысуларды уақтылы жүргізу.
Түгендеу және нәтижелерді көрсету
Ақшалай қаражаттарды, есеп айырысуларды және материалдық құндылықтарды түгендеуге қатысу; түгендеу нәтижелерін уақтылы әрі дұрыс айқындау және есепте көрсету.
Цифрландыру
Есеп-есептеу жұмыстарын компьютерлендіру және деректерді өңдеуді жүйелеу.
Есептілік
Белгіленген мерзімде бухгалтерлік есептілікті жасау және табыс ету.
Жоспарлау және келісу
Ұйым басшысымен (штатта экономикалық қызметкер болмаған жағдайда) қаржыландыру жоспарын және соған байланысты есептеулерді жасау және келісу.
Активтердің сақталуын бақылау
Активтердің, бағасы арзан және тез тозатын заттардың және өзге де материалдық құндылықтардың сақталуын және пайдаланылуын олар сақталатын және қолданылатын орындарда бақылау.
Құжаттарды сақтау және архив
Бастапқы құжаттарды, қағаз және электрондық тасымалдағыштардағы бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, есептілікті, есеп саясатын, есеп деректерін электрондық өңдеу бағдарламаларын және олармен байланысты есептеулерді сақтау; сондай-ақ құжаттарды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен архивке өткізу.
Басшының және бас бухгалтердің рөлі
Ұйым басшысы
Бюджеттік ұйымның басшысы есеп жүйесін құруды және бухгалтерлік есепті ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Басшы бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілуі үшін, сондай-ақ ұйымның барлық бөлімшелері мен қызметкерлері құжаттар мен мәліметтерді рәсімдеу және есепке тапсыру тәртібі бойынша бас бухгалтердің талаптарын мүлтіксіз орындауы үшін қажетті жағдайларды жасауға міндетті.
Бухгалтерлік қызмет құрылымы
Ұйымдардағы бухгалтерлік есеп бас бухгалтер басқаратын бухгалтерлік қызметпен жүзеге асырылады (ол құрылымдық бөлімше болуы мүмкін немесе орталықтандырылған бухгалтерия ретінде ұйымдастырылады). Бухгалтерлік қызметі жоқ ұйымдарда бухгалтерлік есеп пен есептілікті ұйым басшысының жазбаша өкімімен тағайындалған тиісті маман жүргізе алады.
Бас бухгалтер
- Бас бухгалтерді ұйым басшысы қызметке тағайындайды және босатады; ол тікелей ұйым басшысына бағынады.
- Лауазымға арнаулы білімі бар тұлға тағайындалады.
- Барлық шаруашылық операцияларының бухгалтерлік шоттарда толық әрі дұрыс көрсетілуін және бақылауын қамтамасыз етеді.
- Жедел операциялар бойынша құжаттардың уақтылы тапсырылуын қамтамасыз етеді.
- Бухгалтерлік есептіліктің белгіленген мерзімде жасалуын қамтамасыз етеді.