Қазақша рефераттар

Кәсіпкерліктің экономикалық мәні

Жоспар

  1. Кіріспе
  2. І-бөлім. Кәсіпкерліктің даму эволюциясы
    1. Кәсіпкерлік қызметінің мәні және негізгі ерекшеліктері
    2. Кәсіпкерлік түрлері, олардың өзара қатынастары және бизнеске қатысудағы айырмашылықтар
    3. Шағын кәсіпкерлік — ұлттық экономиканы дамытудың маңызды шарты
    4. Кәсіпкерліктің экономикалық мәні
  3. ІІ-бөлім. Шағын бизнесті басқарудың жүйелік тәсілі
    1. Макродеңгейдегі кәсіпкерлік
    2. Шағын бизнес қызметінің тиімділігін бағалау критерийлері
    3. Шағын бизнестің ұйымдық-құқықтық базасы
    4. Қазақстан Республикасындағы шағын бизнес жағдайын талдау
  4. Қорытынды
  5. Қолданылған әдебиеттер
  6. Қосымша

Кіріспе

Қазақстан экономикасы әкімшіл-әміршіл жүйеден нарықтық экономикаға өтудің күрделі кезеңін бастан өткеруде. Бұл үдеріс ТМД елдері үшін де ортақ сипатқа ие: нарықтық қайта құруларды іске асыру үшін мемлекеттер жекешелендіруді жүргізу, қаржылық және несиелік саясатты жаңарту, құнды қағаздар нарығын қалыптастыру, сондай-ақ жалпы нарықтық инфрақұрылымды дамыту сияқты бағыттарды ұстануда.

Күн тәртібіндегі басымдық

Кезек күттірмейтін шаралардың бірі — кәсіпкерлік қызметті қолдау және шағын әрі орта бизнесті дамыту. Қазіргі экономикалық теорияларда кәсіпкерлікке негізделген даму моделі маңызды орын алады: оның өзегі — экономиканың жағдайын жақсартуда жаңа шағын және орта кәсіпорындардың әлеуеті жоғары екендігін мойындау.

Кәсіпкерлік моделі және өтпелі экономика

Осы тұжырымға сәйкес мемлекет кәсіпкерлік белсенділікті ынталандыратын жеткілікті тиімді әрі оңтайлы әдістерді табуы тиіс. Өтпелі экономика жағдайында кәсіпкерлікке негізделген даму моделі жалпы экономиканы сауықтырудың маңызды факторы және дағдарыстан шығуға бағытталған алғашқы қадамдардың бірі болуы мүмкін.

Зерттеулердің эволюциясы

Кәсіпкерлікті дамыту саласында методологиялық деңгейде шетелдік, әсіресе америкалық ғалымдар көп зерттеу жүргізген. Бұл АҚШ-та кәсіпкерлікті дамытудың шамамен 200 жылдық тарихы бар екенін көрсетеді.

АҚШ тәжірибесі

Бүгінгі таңда АҚШ-та 20 миллионнан астам кәсіпорын бар. Шағын және орта кәсіпкерлікті басқару мәселелерін дамытуға Д. Лонгенекер, У. Петти, К. Мур сияқты ғалымдар елеулі үлес қосты.

Ғылыми еңбектердегі ортақ шектеу

Кәсіпкерлік дамытудың теориялық және методологиялық мәселелері отандық әрі шетелдік ғалымдардың еңбектерінде кеңінен қамтылған. Дегенмен, көптеген жұмыстарда кәсіпкерлік қызметін дамытудың жалпы экономикалық көзқарастары басым болып, кәсіпкерлікті менеджмент (басқару) тұрғысынан талдау жеткіліксіз деңгейде қарастырылған.

Осы зерттеуде кәсіпкерлікті негізгі өндіріс факторы ретінде басқару тұрғысынан түсіндіру және оның концепциялық тәсілдерін талдау алдыңғы қатарға қойылады.

Кәсіпкерлік ұғымының қалыптасуы: негізгі тарихи белестер

Кәсіпкерлік туралы теориялық концепция алғаш рет 1725–1730 жылдары Ричард Кантильонның еңбектерінде баяндалды. Кейінгі 250 жыл ішінде бұл теория түрлі ғалымдар мен экономистердің еңбектерінде дамып, кәсіпкерліктің тек тәуекелге бару мен жаңашылдыққа бейімділік емес, сонымен бірге жаңа кәсіпорын құру ұғымымен тығыз байланысты екені айқындалды.

Алғашқы кезеңдерде “кәсіпкер” термині тәуекел ұғымымен қатар қолданылды: кәсіпкер — тауарды өндіру мен өткізуде белгілі бір тәуекел мен жауапкершілікті өз мойнына алатын тұлға ретінде түсіндірілді.

Кантильон кәсіпкерлерді капитал салушы кәсіпкерлер және өз еңбегі мен ресурстарын пайдаланушылар ретінде ажыратып, кәсіпкерді өзіне өзі жұмыс орнын жасайтын адам деп сипаттады.

Кантильонның маңызды тұжырымы

Кәсіпкерлердің басты ерекшелігі — олардың тұрлаусыз жағдайларда жұмыс істеуі. Адам тұрақты жалақы үшін жұмыс істеуге қанағаттанбаса, ол өз идеяларын жүзеге асырудың жолдарын іздейді; осы ізденіс оны кәсіпкерлікке алып келеді.

1776: Адам Смит

Адам Смит “Халық байлығының табиғаты мен себептері туралы зерттеу” еңбегінде өндірістің негізгі факторларын — жер, еңбек, капитал — бөліп көрсетті. Алайда кәсіпкердің рөлі бөлек фактор ретінде айқын көрсетілмеді.

1810: Жан Батист Сэй

Жан Батист Сэй кәсіпкерліктің рөлі мен мәнін өндіріс факторларының деңгейіне дейін көтеріп, индустриялық төңкеріспен қатар кәсіби менеджменттік төңкеріс те қатар жүретінін атап өтті.

Сэй сипаттаған өндіріс шеберіне қойылатын талаптар

  • Төлем қабілетті, тәртіпті, сақ, адал және тұрақты болуы.
  • Қарыз түрінде капитал тарта білуі және несиені уақытында қайтара білуі.
  • Әділеттілік, істі терең білу және табандылық сияқты моральдық қасиеттерді қалыптастыруы.

Ұзақ уақыт бойы экономистер еңбек, жер және қаржы ресурстарын басқару мәселелеріне көбірек көңіл бөлді. Ал кәсіпкерлікті негізгі өндіріс факторы ретінде басқару мәселесі әлі күнге дейін тиісті деңгейде бірінші орынға шығарылған жоқ.

Ескерту: бастапқы мәтінде “Курстық жұмыс — 38 бет” деген техникалық белгі берілген. Мазмұнды блог форматында ұсыну үшін бұл белгі негізгі мәтіннен алынып тасталды.