Қазақша рефераттар

Адам капиталы оқыту - тәрбиелеу жүйесінің басты мақсаты

Білім беру жүйесін жаңғырту: мемлекеттік басымдық және құқықтық бағдар

Қазақстанда білім берудің жаңа жүйесін қалыптастыру мәселесі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық жаңғыруымен тікелей байланысты. Президент Н.Ә. Назарбаевтың «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту — Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Жолдауында қоғамның көптеген салаларына қатысты міндеттер жүйелі түрде айқындалып, олардың ішінде білім беру саласы стратегиялық басымдық ретінде көрсетілді.

Жаһандану жағдайында білім беру жүйесінің бәсекеге қабілеттілігі құқықтық реттеудің сапасына, институционалдық жаңартуға және кадр әлеуетіне сүйенеді. Сондықтан білім беру саласындағы реформалар тек мазмұндық өзгерістермен шектелмей, басқару мен бағалау тетіктерін де жаңғыртуды талап етеді.

Негізгі бағыт: мемлекет білім беру қызметін ұйымдастырумен қатар, сапаны бағалаудың әділ әрі ашық жүйесін қалыптастыруы қажет.

Жолдауда белгіленген үш міндет: мазмұн, кадр және бағалау

1) Заманауи әдістеме мен технология

Оқыту үдерісіне жаңа әдістемелер мен технологияларды енгізу — білім сапасын көтерудің негізгі тетігі. Халықаралық стандарттарға сүйенген Назарбаев Университеті мен Зияткерлік мектептердің тәжірибесін кеңейтіп, оны жалпы білім беру жүйесіне тарату маңызды.

2) Педагог сапасын арттыру

Педагогтердің кәсіби деңгейі білім беру нәтижесінің өзегі болып табылады. Осыған байланысты базалық педагогикалық білім стандарттарын күшейту, біліктілікті арттыру талаптарын нақтылау және әр өңірде интеграцияланған оқу-әдістемелік орталықтар құру міндеті өзекті.

3) Тәуелсіз біліктілікті бекіту

Мемлекет бір мезгілде қызмет көрсетуші және бағалаушы болмауы тиіс. Сондықтан салалық қауымдастықтар негізінде тәуелсіз біліктілікті бағалау орталықтарын құру — сапаны әділ бағалау мен еңбек нарығына сәйкестікті күшейтетін қадам.

Редакциялық қорытынды

Кадр сапасын бағалауды сол кадрды даярлаған оқу орнынан бөлек, бейтарап құрылымға жүктеу — ашықтықты арттырып, мүдделер қақтығысын азайтады. Бұл тәсіл білім беру сапасын басқаруда құқықтық мәдениетті күшейтеді.

Адам капиталы және инновациялық даму: білімнің стратегиялық рөлі

Елдің инновациялық даму жолына түсуі білім беру саясатына тікелей тәуелді. Инновация — жаңалық жасау, жаңаны енгізу және үздіксіз жаңғырту. Бұл құбылыс тек жаңа техника мен технологияны сырттан сатып алумен өлшенбейді. Нәтиже беретін инновация үшін сол технологияны тиімді қолдана алатын жоғары білікті мамандар қажет.

Экономиканың дамуы адам капиталының сапасына — білім деңгейіне, кәсіби құзыретіне, белсенділігі мен әлеуетіне байланысты. АҚШ, Жапония, Германия, Корея секілді елдердің тәжірибесі адам капиталына жүйелі инвестиция салудың ұзақ мерзімді артықшылық беретінін көрсетеді.

Маңызды тұжырым

Технологияны әкелуге болады, ал құзыретті маманды тек сапалы білім беру жүйесі қалыптастырады.

Басты міндет

Сапалы оқыту жүйесін құру үшін кәсіби педагогтер қауымын күшейтіп, оқу үдерісін заманауи жабдықтармен және тиімді басқару шешімдерімен қамтамасыз ету қажет.

Халықаралық ықпалдасу: Болон декларациясы және ECTS

1999 жылы 19 маусымда жоғары білімнің бірыңғай құрылымын қалыптастыру мақсатында Болон декларациясы қабылданып, оған 29 мемлекет қол қойды. Бұл бастама жоғары білім жүйелерінің үйлесімділігін арттыруға, академиялық ұтқырлықты кеңейтуге және оқу нәтижелерінің өзара танылуына жол ашты.

Болон үдерісі аясында ECTS (European Credit Transfer and Accumulation System) сияқты кредиттік жүйелердің енгізілуі оқу жетістіктерін есепке алу мен мойындаудың ортақ механизмін қалыптастыруға бағытталды. Мұндай тәсіл білім беру сапасын салыстыруға, бағдарламаларды жаңартуға және халықаралық стандарттарға жақындастыруға мүмкіндік береді.

Жаһандану әсері

Соңғы 10–15 жылда көптеген елдердің білім жүйесінде жедел жаңару үрдістері байқалды. Ғылыми, мәдени, экономикалық және саяси кеңістіктегі өзгерістер білім беру саласындағы бұрынғы көзқарастарды қайта қарауды қажет етті. Бұл Қазақстан үшін де өзекті: халықаралық процестермен қатар жүру білім саласын ғылымдандыру, басқару мен бағалауды жетілдіру арқылы жүзеге асады.

Қорытынды: білім — қоғам тіршілігінің негізгі тұғыры

Қазіргі кезеңде білім — адамзат тіршілігінің негізгі тұғырнамасы. Жаңа заман жаңа көзқарас қалыптастырып, іргелі жаңғыртулар мен білім дамуының жаңа сапалық деңгейін талап етеді. Осы үдерісте мемлекеттік саясаттың жүйелілігі, құқықтық негіздің тұрақтылығы және адами капиталға басымдық беру Қазақстанның ұзақ мерзімді дамуына шешуші ықпал етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Қазақстан Республикасының Президенті — Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту — Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы.
  2. «Нақты бағыттар мен шешімдер бастауы». (Көрсетілген интернет-дереккөз бойынша материал).
  3. Медеуов Е.У. «Кредиттік оқыту жүйесі: өту қиыншылықтары». І.Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті, 2006.
  4. Өмірбаев С.М. «Білім». Алматы, 2006. Ғылыми-педагогикалық журнал, №29.
  5. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы. 27.07.2007 ж.
  6. Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті бойынша көрсетілген материалдар (оқытушы Сайдахмет Э. дерегі ретінде берілген).