Спорттық туризм
Туризмді түрлеріне қарай жіктеудің тиімді тәсілдерінің бірі — саяхатқа итермелейтін мотивациялық факторларды негізге алу. Мұндай жіктеуде адамның сапарға шығуына себеп болған басты мақсат айқындалады. Себептік-мотивациялық жіктеу туризмнің алты түрін ажыратады.
1) Демалу мақсатындағы туризм
Бұл туризм түрі қысқа мерзімге немесе едәуір ұзақ уақытқа организмді физикалық және психологиялық тұрғыдан қалпына келтіру мақсатында жүзеге асырылады.
Сондай-ақ бұл топқа курорттық демалыс та кіреді: емделу немесе әл-ауқатты жақсарту үшін климат, теңіз суы сияқты табиғи факторлар пайдаланылады.
2) Мәдениетті зерттеу мақсатындағы туризм
Бұл бағыт өзге елдің рухани құндылықтарын, мәдениетін және тарихын танып-білуге арналған. Ол екі тармаққа бөлінеді: танымдық және діни табынушылық.
Танымдық туризм
Тарихи, мәдени және географиялық құндылықтарды зерттеу мен көруді қамтиды. Мұндай сапарға шығушылар жиі түрде барған елдің әлеуметтік және экономикалық қатынастарына да қызығушылық танытады.
Табынушылық (діни) туризм
Белгілі бір дін үшін ерекше мәні бар қасиетті орындарды зиярат ету арқылы жүзеге асады.
3) Қоғамдық туризм
Қоғамдық туризм — саяхаттанушының туысқандарын, таныстарын, достарын көруі және қонақ болуы. Халықаралық терминологияда бұл бағыт visiting friends and relatives (VFR) деп аталады.
Бұл санатқа клубтық туризм де жатады. Оның ерекшелігі — саяхаттанушының саналы түрде арнайы бір топпен ғана демалуды мақсат етуі.
4) Спорттық туризм
Спорттық туризм — белгілі бір спорттық іс-шараға белсенді қатысу немесе спорттық жарыстарға пассивті (көрермен ретінде) қатысу мақсатындағы сапар.
Мысалдар
- Белсенді қатысу: азамат халықаралық шаңғы жарысына қатысу үшін Карпат аймағына сапарға шығуы мүмкін.
- Пассивті қатысу: футбол жанкүйері өз клубының маңызды ойынын көру және қолдау көрсету үшін матч өтетін елге барады.
5) Экономикалық туризм
Экономикалық туризм — кәсіптік және коммерциялық мақсатта жүзеге асырылатын сапарлар.
Мысалы, халықаралық биржаларға, көрмелерге, жәрмеңкелерге және өзге де іскерлік іс-шараларға қатысу.
6) Конгресстік (саяси) туризм
Бұл туризм түрі дипломатиялық және саяси іс-шаралармен байланысты және екі тармаққа бөлінеді: дипломатиялық және саяси.
Дипломатиялық туризм
Белгілі бір елдегі экономикалық және әлеуметтік жағдайды талдау, баға беру немесе ресми пікір білдіру мақсатында жүзеге асуы мүмкін.
Мысалы, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттары Мәскеуде өтетін халықаралық парламент отырысына қатысу үшін баруы ықтимал.
Саяси туризм
Белгілі бір елде немесе аймақта мемлекеттік маңызы бар саяси-қоғамдық шараларды ұйымдастыру, талдау жасау және саяси баға беру мақсатында орындалады.
Мысалы, басқа мемлекеттің азаматы нақты бір саяси партияның бағдарламалық мақсаттарына қызығушылық танытып, сол партияның съезіне қатысу үшін сапарға шығуы мүмкін.