Халықаралық қазақ - түрік университеті
Қазақстан мен Түркия арасындағы білім беру байланыстарын нығайту жолында жеке, арнайы жоғары оқу орнын ашу мәселесі ерекше маңызды болды. Алғашында Түркістан мемлекеттік университеті ретінде құрылған оқу орны түркі халықтары үшін қасиетті мекен — Түркістанға назар аудартуға ықпал етіп, түркітілдес халықтардың мәдениеті мен рухани дүниесін жаңғыртуды мақсат етті. Уақыт өте келе бұл бастаманы халықаралық деңгейге көтеріп, жаңа мәртебе беру қажеттілігі туындады.
Бұл өзгерістің жүзеге асуына университеттің тұңғыш ректоры, көрнекті қазақ ғалымы, академик М. Жұрыновтың ұйымдастырушылық қабілеті тікелей әсер етті. 1990-жылдардың басындағы өтпелі кезеңнің экономикалық қиындықтары оқу орнының орнығып, дамуына кедергі болғаны белгілі. Осындай жағдайда университетке берік экономикалық тірек ауадай қажет еді.
Халықаралық мәртебеге жол ашқан келісімдер
1992 жылдың күзінде Түркия Республикасының Президенті Т. Өзалдың Қазақстанға сапары кезінде халықаралық қазақ-түрік университетін ашу туралы келісімге келу мүмкін болды. 1992 жылғы 31 қазанда Қазақстан және Түркия Үкіметтері арасында жасалған «Түркістан қаласында Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетін ашу туралы» келісім оқу орнына жаңа мәртебе берді.
Түркия Республикасының 9-шы Президенті Сүлеймен Демирелдің сөзімен айтсақ, «Халықаралық қазақ-түрік университеті — ғылым, мәдениет және білім беру саласындағы ынтымақтастықтың жарқын үлгісі».
1991
ҚР Президентінің 1991 жылғы 6 маусымдағы №329 қаулысы бойынша Түркістан мемлекеттік университеті ашылды.
1992
31 қазанда Түркістанда Қ.А. Ясауи атындағы халықаралық университетті ашу туралы үкіметаралық келісім қабылданды.
1993
30 маусымда ынтымақтастық келісіміне қол қойылып, университетке ерекше халықаралық статус берілді.
Басқару құрылымы: Өкілетті кеңес және бірлескен жауапкершілік
Университеттің Жарғысы қабылданып, басқару тетігі ретінде Қазақстан және Түркия Үкіметтері тағайындайтын 10 адамнан тұратын Өкілетті кеңес құрылды. Кеңес құрамына екі елдің Премьер-министрлері аппаратының, Сыртқы істер министрліктерінің, Білім министрліктерінің, елшіліктердің және Түркияның Жоғары білім жөніндегі кеңесінің өкілдері, сондай-ақ Қ.А. Ясауи атындағы ХҚТУ мен Хажеттепе университетінің ректорлары енді.
Өкілетті кеңестің шешімімен жыл сайын Қазақстанда немесе Түркияда университет жұмысына арналған отырыс өткізіледі. Кеңес басқармасы Анкара қаласында орналасқан, ал оның қызметін Түркияның көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Намык Кемал Зейбек атқарып келеді.
Өкілетті кеңестің негізгі қағидаты
Университетті дамыту — екі мемлекеттің ортақ міндеті. Басқару шешімдері академиялық сапа, инфрақұрылым және халықаралық миссияны қатар қамтиды.
Экономикалық тірек және инфрақұрылымдық серпіліс
Түркістан университетінің халықаралық мәртебе алуы және Түркия мемлекетінің тікелей экономикалық қолдауы материалдық-техникалық базаны айтарлықтай нығайтып, жаңа оқу корпустарын салуға жол ашты. 1993–2000 жылдар аралығында Түркия тарапы университетке 90 млн АҚШ доллары көлемінде қаржы аударды.
Бүгінде университетте заманауи мәдениет орталығы, студенттер асханасы, жатақханалар, ғылыми конференциялар мен семинарлар өткізуге арналған кең мәжіліс залдары жұмыс істейді. Жерсеріктік байланысқа негізделген телекөпір мүмкіндігі де оқу процесі мен ғылыми байланыстарды кеңейтуге қызмет етті. Мәселен, 1999 жылдың көктемінде осы телекөпір арқылы Түркістанда ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаев пен ТР Президенті С. Демирелдің кездесуі өтті.
Оқу үдерісі: көптілділік және мазмұндық өзек
Университет Жарғысына сәйкес оқу үдерісі төрт тілде — қазақ, түрік, орыс және ағылшын тілдерінде жүргізіледі. Студенттер университет құрамындағы Тіл үйрету орталығында тілдік дайындықтан өтеді. Түлектер міндетті түрде қазақ және түрік тілдерін меңгеріп шығады.
Міндетті пәндер
- Қазақстан тарихы
- Түркия тарихы
- Ясауитану
- Дінтану
Академиялық ауқым
- 18 факультет
- 105 мамандық
- Түркі әлемінің 29 елінен және автономиялық өңірлерінен келген 23 мыңнан астам студент
- 1000-нан аса оқытушы: 8 елден 100+ ғылым докторы, профессор; 300-дей ғылым кандидаты, доцент
Қолжетімді білім: гранттар, тегін оқу және лицейлер
Талантты жастардың жоғары білім алуына мүмкіндік жасау мақсатында университет бюджетінен 2001–2002 оқу жылына 1000 студентті тегін оқытуға қаржы бөлінді. 2002–2003 оқу жылында 1328 студент тегін оқуға қабылданды. Университет дарынды жастарға тегін оқу мүмкіндігін ұсынған санаулы оқу орындарының бірі ретінде танылды.
Дарынды түлектерді даярлап, университетке тарту үшін «Түркістан» және «Түркібасы» лицейлері ашылды. Бұл лицейлерде оқушылар математика мен ағылшын тілін тереңдетіп, ақысыз оқиды. Лицейді үздік бітірген түлектер университетте білімін жалғастыра алады.
Дипломның мойындалуы
Университет түлектеріне Қазақстанда да, Түркияда да жарамды болып танылатын дипломдар беріледі.
Ғылым және зерттеу: орталықтар, институттар, халықаралық жиындар
Сапалы білім берудің өзегі — білікті профессор-оқытушылар құрамы. Ғылыми зерттеулер мен ізденістерді жүйелі жүргізу мақсатында университет құрамында Ғылым орталығы құрылды. Оның аясында Түркология ғылыми-зерттеу институты, Экология ғылыми-зерттеу институты, сондай-ақ археология ғылыми-зерттеу орталығы және ақпарат орталығы жұмыс істейді.
I Түркология конгресі (2002)
9–12 қазанда Түркістанда «Қазіргі заманғы түркология ғылымының өзекті мәселелері және алдағы міндеттері» атты I Халықаралық Түркология конгресі өтті. 12 мемлекеттен 130-ға жуық ғалым қатысты, олардың ішінде 70 ғылым докторы болды.
II Түркология конгресі (2004)
Түркологияның жаңарған мазмұны мен міндеттері айқындалып, Түркістанда дүниежүзілік Түркология орталығын құру, электронды кітапхана қорын қалыптастыру, жетекші мамандарды шақырып, семинарлар мен кеңестер өткізу туралы шешімдер қабылданды.
Экология конференциясы (2002)
6–9 қараша аралығында «Түркістан аймағының экологиялық проблемалары» атты халықаралық конференция ұйымдастырылды.
Басылымдар және ашық ақпарат
1996 жылдан бастап «Университет хабаршысы» ғылыми журналы шыға бастады.
2002 жылдың қыркүйегінен бері Түркология ғылыми-зерттеу институты халықаралық «Түркология» журналын шығарып келеді. Онда бүкіл түркі дүниесі ғалымдарының мақалалары, зерттеулері мен жаңалықтары жарияланады.
Университетте студенттер мен оқытушыларға интернетті ақысыз пайдалану мүмкіндігі қарастырылған.
Түркі әлемін жақындатқан ортақ білім кеңістігі
Түркиядағы қазақстандық студенттер секілді, түркиялық студенттер де Түркістандағы университет қабырғасында өз мамандығы бойынша білім ала жүріп, тіл үйренуге, тарихты, менталитет пен тұрмыстық мәдениетті тануға мүмкіндік алады. Осылайша бауырлас халықтар арасындағы достық пен ынтымақтастық білім саласында нақты нәтижеге айналды.
Университет түлектерінің ғылымға бет бұрып, жоғары нәтижелерге жетуі бұл үміттің ақталатынын көрсетеді. Соңғы жылдары ХҚТУ-ды үздік бітірген бірқатар түлектер математика, химия, экономика, тарих, тіл білімі және өзге де ғылым салалары бойынша кандидаттық диссертацияларын қорғады. Олардың басым бөлігі — қазақ ұлтының өкілдері.