Қазақстандағы отбасымен әлеуметтік жұмыстың өзіндік ерекшеліктері
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі
Ешбір халық та, ешбір өркениетті қоғам да отбасысыз өмір сүре алмайды. Отбасы — қоғамның ажырамас ұяшығы; оның маңызын төмендетуге болмайды. Болашақ қоғамды да отбасы институтынсыз елестету мүмкін емес.
Әр адам үшін отбасы — бастау-бұлақтың бастауы. Бақыт ұғымын көпшілік ең алдымен отбасымен байланыстырады: өз шаңырағында бақытты болған адам ғана өзін толыққанды бақытты сезінеді.
Отбасы қоғамның әлеуметтік және экономикалық дамуының маңызды тірегі. Ол адамның ең негізгі қоғамдық байлығы — тұлғаны қалыптастырады, әлеуметтендіреді және өмірге бейімдейді.
Қазіргі отбасының проблемалары өзекті әрі қоғам назарын талап ететін мәселелер қатарына жатады. Бір жағынан, отбасы — адамзат өмірінің іргетасы, негізгі әлеуметтік институттардың бірі ретінде мойындалады. Екінші жағынан, бүгінгі таңда отбасы институты ішкі, терең дағдарыс белгілерін бастан өткеріп отыр.
Экономикалық, әлеуметтік және адамгершілік негіздердің әлсіреуі отбасы өмірінің көптеген қырларына әсер етуде: некенің тұрақтылығы, бала санының азаюы, жалғызбастылықтың (некеге тұрмаған тәуелсіз тұлғалар мәртебесінің) өсуі және басқа да құбылыстар отбасының құндылығын төмендету үдерісін жеделдетті.
Кез келген отбасы сыртқы факторлардан бөлек, табиғи өмірлік цикл кезеңдерінен өткенде де түрлі қиындықтарға ұшырайды. Дегенмен қазіргі кезеңде көптеген отбасылардың күрделі жағдайда тұрғанын атап көрсетуге болады.
Бүгінгі таңда байқалатын негізгі проблемалар
- Тұрғындардың шұғыл кедейленуі және отбасы кірісінің төмендеуі.
- Жасөспірімдер арасындағы суицид деңгейінің өсуі.
- Кәмелетке толмаған балалары бар жұмыссыз отбасылар санының артуы (соның ішінде шамамен 10% — жартылай аналық отбасылар, 10% — көпбалалы отбасылар).
- Толық емес отбасылардың таралуы және кемінде бір бала сүюді қаламайтын жұптар санының көбеюі; ата-ана мен ерлі-зайыптылар арасындағы өзара жауапкершіліктің әлсіреуі.
- Неке және отбасы институттарының әлсіреуі: нақты некелердің көбеюі, некесіз балалардың дүниеге келуі.
- Көп ұрпақты отбасылардың сиреуі және ұрпақтар арасындағы байланыстардың босаңсуы.
- Кедей және әлеуметтік тұрғыдан осал отбасылар санының өсуі.
- Толық емес отбасылар үлесінің ұлғаюы.
Неліктен бұл маңызды?
Бұл проблемаларды жүйелі түрде азайту және алдын алу қажет, өйткені отбасы — қоғамның ең басты негізі. Жаһандану үдерісі күшейген сайын әлем елдері әлеуметтік тәуекелдермен күресуге мәжбүр. Осы тұрғыдан алғанда, отбасымен әлеуметтік жұмыс — қазіргі заман талабы.
Қазақстанда отбасымен жүргізілетін әлеуметтік жұмыс тарихи тұрғыдан ертеден қалыптасқан және ұлттық ерекшеліктерімен сипатталады. Бұл жұмыста отбасымен әлеуметтік жұмыстың мәні, Қазақстандағы ерекшеліктері, отбасыларға көрсетілетін әлеуметтік көмектің бағыттары және осы уақытқа дейінгі тәжірибе қарастырылады.
Зерттеудің мақсаты
Отбасы қоғамдағы басты институт болғандықтан, онымен жұмыс жүргізу негізгі мақсат ретінде алынды: отбасының өзекті мәселелерін шешуге ықпал ету және оны қоғам өміріне бейімдеуге жағдай жасау.
Зерттеудің міндеттері
- Отбасының жалпы жағдайын жақсартуға ықпал ету.
- Отбасы мәселелерін қоғам болып еңсерудің маңызын негіздеу.
- Отбасының мемлекет тарапынан қолдау табуына жағдай жасау жолдарын қарастыру.
- Отбасы туралы жалпы мәліметті нақтылап, көмек көрсету тәсілдерін айқындау.
Зерттеу объектісі
Көмекке мұқтаж барлық отбасылар.