Өнім сапасының нарықтың және нақты тұтынушылардың талабына сай болуы
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалау: әдістемелік тәсіл
Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін бағалау — кәсіпорынның нарықтағы орнын нығайтуға, тұтынушы талабына дәл жауап беруге және табыстылықты арттыруға бағытталған жүйелі жұмыс. Төменде ұсынылатын әдістемелік амалдарды іске асыру үш кезеңнен тұрады.
Бағалау процесінің 3 кезеңі
1-кезең: Нарық сегменттерін анықтау және талаптарды жүйелеу
Бірінші кезеңде өнімнің мақсатты нарық сегменттерінің құрамы айқындалып, әр сегменттің талаптары жүйеленеді. Әр сегмент бойынша кәсіпорын тауарының бәсекелес тауарлармен салыстырғандағы тұтынушылық қажеттілікті қанағаттандыру деңгейі бағаланады.
Осы жұмыстың нәтижесінде тұтынушылар үшін маңызды критерийлердің жиынтығы анықталады, олар маңыздылығына қарай сараланады. Бұл тұтынушы бағалайтын сипаттамалардың салыстырмалы салмағын (маңыздылық деңгейін) қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге жылжытылатын өнімнің мүмкіндіктер ауқымы айқындалып, тұтыну қасиеттерін кеңейту, сапаны көтеру жолдары мен бағыттары белгіленеді. Ақпарат ұсынылатын тұтынушылар тобының нақты сұранысына сүйене отырып жиналады.
Нәтиже
Сегменттер картасы және олардың талаптары
Басымдық
Критерийлердің салмағын анықтау
Фокус
Сапаны арттыру және құндылық ұсыну
Бұл кезеңнің түпкі мақсаты — өнім сапасының нарықтың және нақты тұтынушылардың талаптарына сай келуін қамтамасыз ету. Яғни тұтынушыны тарту арқылы жоғары табысқа жету.
2-кезең: Максималды пайда әкелетін тауарды анықтау
Екінші кезеңде кәсіпорын үшін ең жоғары пайда әкелетін тауар (немесе тауарлық топ) айқындалады. Өндіріс шығындарын қысқарту мүмкіндіктері талданып, тиімділік резервтері іздестіріледі.
Сонымен қатар өндірістік қорлар мен ресурстардың қолданылуы қарастырылады, ал шетелдік серіктестермен мақсатты өзара іс-қимылдың ықтимал бағыттары мен ынтымақтастық ауқымы нақтыланады.
Негізгі сұрақтар
- Қай өнім ең жоғары маржаны береді?
- Шығынды төмендетудің нақты тетіктері қандай?
- Серіктестік арқылы қандай құндылық өсімі алынады?
3-кезең: Өткізу қызметінің тиімділігін талдау
Үшінші кезеңде өткізу қызметінің тиімділігі бағаланады: уақытты үнемдеу мүмкіндігі, өткізу функцияларының құрамы және операциялардың орындалу ұзақтығы анықталады.
Нарық жағдайының бағытын бағалау әдісі фирманың нарықта қалыптасу жүйесінде динамикалық түрде қолданылады. Бұл есептеулердің негізгі тірегі ретінде тауардың өмірлік циклі қарастырылады.
Тауардың өмірлік циклі және оның рөлі
Тауардың өмірлік циклі — оның нарықта пайда болуынан бастап, нарықтан шығуына дейінгі уақыт аралығы. Әдетте ол төрт кезеңге бөлінеді: енгізу, өсу, кемелдену, құлдырау.
Енгізу
Нарыққа шығу, таныстыру, алғашқы сұранысты қалыптастыру.
Өсу
Сату көлемінің артуы, позицияны бекіту, масштабтау.
Кемелдену
Негізгі нарық үлесі, жоғары өндіріс көлемі, тиімділікке басымдық.
Құлдырау
Сұраныстың төмендеуі, жаңарту немесе шығару шешімдері.
Кәсіпорын әр кезеңде белгілі бір ауқымда өнімін өткізе алады, ал бұл нарық үлесінде немесе сату динамикасында көрініс табады. Әсіресе кемелдену кезеңінің орны ерекше: дәл осы кезеңде кәсіпорын көп көлемде дайын өнім өндіруге және қызмет көрсетуге қабілетті болады.
Сондықтан кәсіпорын өнім өндіру процесінен бастап, соңғы тұтынушыға дейінгі барлық буында белсенді жұмыс жүргізуге ұмтылады.
Маркетинг жүйесі және экономикалық әлеует
Маркетинг жүйесі кәсіпорынның нарыққа бейімделуін күшейтетін және тұрақтылығын арттыратын фактор ретінде қарастырылады. Кәсіпорынның шаруашылық қызметіндегі табыс көбіне дұрыс таңдалған маркетингтік стратегияларға байланысты.
Экономикалық потенциал қалай бағаланады?
Кәсіпорынның экономикалық потенциалы таңдаған шаруашылық саласында қолда бар нақты мүмкіндіктермен өлшенеді. Ол өндірісте қолданылмаған ресурстар мен қорларға да тәуелді.
Потенциал тек ресурстардың бар-жоғына емес, сонымен бірге қызметкерлердің іскерлік деңгейіне байланысты. Әсіресе маркетологтардың кәсіби дайындығы — жоғары пайда әкелетін өнімді дұрыс ұйымдастырудың маңызды шарты.
Потенциал құрылымы
Кәсіпорынның экономикалық потенциалын төмендегі құрамдастар арқылы қарастыруға болады:
Қорытынды қағида
Осы құрамдастардың жиынтығы кәсіпорынның жалпы шаруашылық әлеуетін құрайды және оны басқа кәсіпорындармен салыстырғанда бәсекеге қабілеттілік деңгейі арқылы көрсетеді.
Ресурстық потенциалды пайдаланудың негізгі көрсеткіштері
Кәсіпорынның ресурстық потенциалын қолдануын сипаттайтын басты көрсеткіштерге ресурстарды қабылдай алу көлемі және ресурстарды беру (қайтарым) деңгейі жатады.