Германияға қарсы екінші майданның ашылуы туралы қазақша реферат

Тегеран конференциясы және «Оверлорд» операциясы

Тегеран конференциясының бірінші жалпы мәжілісінде Еуропада екінші майдан ашу мәселесі тікелей көтерілді. Конференцияда Ұлыбритания премьер-министрі У. Черчилль мен АҚШ президентінің біріккен штабы «Оверлорд» операциясын 1944 жылғы мамырға белгіленді деп жариялады. Операцияны Оңтүстік Францияға түсірілетін десант қолдауы тиіс болды; бұл қосалқы қимылдың ауқымы сол кезеңдегі десанттық құралдардың мүмкіндігіне тәуелді екені айтылды. Ал Англия десант басталғанға дейін КСРО немістерге қарсы шешуші соққы әзірлейтінін мәлімдеді.

Осылайша, Солтүстік Францияда екінші майдан ашу мәселесі формалды түрде шешілгендей көрінді. Дегенмен уәде қайтадан созылып, «Оверлорд» мамырда емес, 1944 жылғы 6 маусымда басталды. Кеңес әскерлері гитлершілдерді батысқа қарай ығыстырып, Германия аумағына жақындаған сайын, батыс одақтастарының кідірісті одан әрі созуы қауіпті бола түсті. Кешігіп қалудан қауіптенген Англия мен АҚШ ақыры басып кіруге мәжбүр болды.

Құпиялылық, алдау шаралары және ақпараттың таралуы

«Оверлорд» туралы шешім қабылданғаннан кейін конференцияға қатысушылар келісім мәтінін қатаң құпия сақтауға айрықша мән берді. Сонымен қатар стратегиялық және тактикалық жоспарлар нақтыланып, қарсыласты радио арқылы жаңылыстыру, 5–8 мыңға дейін танк пен 2 мың ұшақтың макеттерін жасау, жалған аэродромдар тұрғызу сияқты алдау шаралары ұсынылды. Сондай-ақ Тегеранда қабылданған шешімдерден хабардар адамдар санын шектеу және ақпараттың сыртқа шығу қаупін төмендету үшін қосымша тетіктер белгіленді.

Соған қарамастан, Тегеран конференциясының аса маңызды шешімдерін жаудан толық құпия ұстау мүмкін болмады.

Екінші майданның бағыты: Балқан ба, Франция ма?

Екінші майдан арқылы соғысты жедел аяқтау мәселесі Кеңес делегациясының ұсынысымен нақтылай түсті. Черчилль екінші майданды Балқан түбегі арқылы жүргізуді қолдады. Бұл жоспардың астарында ағылшын және американ күштерін Кеңес армиясынан бұрын Оңтүстік-Шығыс және Орталық Еуропаға орналастырып, саяси ықпалын күшейту ниеті де бар еді.

В.И. Сталин бұл көзқарастың әлсіз тұстарын көрсетіп, екінші майданды дәл Франция аумағынан ашу дұрыс екенін дәлелдеуге күш салды.

Түркия мәселесі және Қара теңіз бағыты

1943 жылғы 28 қарашадағы алғашқы жалпы мәжілісте Черчилль Түркияны одақтастар жағында соғысқа тарту мәселесін көтерді. Оның ойынша, Түркияның соғысқа кіруі Дарданелл мен Босфор арқылы қатынас жолын ашып, Кеңес Одағына Қара теңіз арқылы жабдық жөнелтуді тұрақты түрде ұйымдастыруға мүмкіндік берер еді.

Ұлыбританияның әскери басшылығы Түркияның соғысқа қосылуы Румыния мен Болгарияның соғыстан шығуына ықпал етуі мүмкін деп бағалады. Бұған қоса, Түркия аумағында одақтастардың авиабазаларын құру Германияның маңызды нысандарына, әсіресе Румыниядағы мұнай кендеріне соққы беруді жеңілдетеді деген есеп болды. Егер Түркия соғысқа кіруге келіспесе, оның Босфор мен Дарданеллге қатысты құқықтарына әсер етуі ықтимал елеулі салдарлар болатыны да ескертілді.

Ақырында Түркия 1945 жылғы 23 ақпанда Германия мен Жапонияға соғыс жариялады. Алайда ол кезде Болгария, Румыния және Югославия азат етіліп, майдан түрік шекарасынан шамамен мың шақырымға алыстап кеткен еді.

Жапонияға қарсы соғыс және Германияның тағдыры

АҚШ пен Ұлыбританияның өтінішіне орай, Кеңес Одағы Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін империалистік Жапонияға қарсы соғысатынын мәлімдеді.

Конференцияда Германияны соғыстан кейінгі құрылымдау мәселесі де қозғалды. Ф. Рузвельт Германияны бір-біріне тәуелсіз бес мемлекетке бөлшектеу туралы ұсыныс айтты. Черчилль бұл идеяны қолдап, Австрия, Венгрия және Оңтүстік Германияның бірқатар аудандарын қамтитын «Дунай федерациясын» құру жоспарын да көтерді.

КСРО өкілдері бұл ұсыныстарды сынға алып, неміс халқының мүддесіне қайшы келетін бөлшектеу нұсқаларын қабылдатпауға тырысты. Сонымен бірге Германияны бөлшектеу жөнінде Пруссияны Германиядан оқшаулау және оңтүстік провинцияларды (Бавария, Баден, Вюртемберг, Пфальц) бөлу сияқты жобалар да талқыланды. Өз кезегінде Сталин Дунай мемлекеттер федерациясын құрудың қажеті жоқ екенін, Венгрия мен Австрияның бөлек өмір сүруге тиіс екенін атап өтті.

Жалпы алғанда, Тегерандағы талқылаулар Германияның соғыстан кейін қайта күшеюінің алдын алуға бағытталды. Рузвельт Германия мәселесін зерттейтін арнаулы құрылым тағайындап, оны Лондон комиссиясына беру жөнінде ұсыныс білдірді.

Польша шекарасы және соғыстан кейінгі тәртіп

Тегеран конференциясында Польша мәселесі де қаралды. Негізгі ұсыныстардың бірі — КСРО мен Польшаның 1939 жылғы шекарасына жақын межені сақтау: Польша шекарасын шығыста Керзон сызығымен, батыста Одер өзені бойымен жүргізу және Польшаға Германия есебінен аумақ беру.

Черчилльдің Польшаны Германия есебінен «қанағаттандыру» туралы пікірі талқыланғаннан кейін, Сталин Украина жері Украинаға, Белоруссия жері Белоруссияға берілуі тиіс екенін айтып, Львов мәселесіне қатысты ұстанымын карта арқылы нақтылап түсіндірді.

Нәтижесінде соғыстан кейін Польша аумағы Керзон сызығы мен Одер өзенінің аралығында орналасуы тиіс деген тұжырым бекіді. Сонымен бірге шекараны дәл белгілеу үшін мұқият зерттеу қажет екені және кейбір аймақтарда халықтың ықтимал қоныс аударуы мүмкін екені атап өтілді.

Иран туралы ұстаным және декларация мәтіні

Конференция Иранның тәуелсіздігін, егемендігін және аумақтық тұтастығын сақтау қажеттігін ерекше атап өтті.

Қорытынды

Тегеран конференциясында Германияға қарсы соғысты аяқтау үшін жүргізілетін әскери қимылдардың үйлестіруі, екінші майданды ашу мәселесі, соғыстан кейінгі Германияның болашағы, шекараларды белгілеу және Польша мәселесі сияқты ірі тақырыптар талқыланды. Бұған қоса Югославия партизандарына жан-жақты көмек көрсету туралы келісім де жасалды. Кейінгі кезеңде қабылданған келісімдер төңірегіндегі қайшылықтар халықаралық жағдайдың шиеленісуіне негіз қалап, соғыстан кейінгі саяси текетірестердің алғышарттарын күшейтті.