Қазақша рефераттар

Тасымалдау шарты туралы жалпы ережелер

Кіріспе

Тасымалдауды ұйымдастыру, жүзеге асыру және оны өзге тұрғыдан қамтамасыз етуге байланысты шарттық міндеттемелер Қазақстан Республикасының, сондай-ақ басқа мемлекеттердің шарттық құқығындағы дербес бағыттардың бірі болып саналады. Көлік саласы жоғары техногендік деңгейімен, техникалық жабдықталуымен және қоғам мен мемлекеттің тіршілік әрекетін қамтамасыз етудегі стратегиялық маңызымен ерекшеленеді. Сондықтан тасымалдау қатынастары дәстүрлі түрде көлік құқығы аясында қарастырылады және техникалық сипаттағы нормалардың көптігімен сипатталады.

Сонымен бірге, сақтандыру және есептік-несиелік қатынастардағыдай, азаматтық-құқықтық реттеу аясына көлік қызметінің міндеттемелік (тауар-ақша) сипаты бар қатынастары да жатады. Бұрын бұл қатынастардың екіжақты табиғаты бар екені — азаматтық-құқықтықпен қатар жария-құқықтық сипатқа ие екені — мойындалған. Ол кезде тасымалдау міндеттемелері әкімшілік актілерден (тасымалдауды жоспарлау актілері) де, шарттардан да туындауы мүмкін еді.

Қазіргі таңда жоспарлау тасымалдауды жүзеге асыратын ұйымдардың ішкі шаруашылық қызметі үшін ғана мәнге ие. Сондықтан назарды тасымалдауға қатысты шарттарға — тасымалдау шарттарына — аудару орынды. Бұл, әрине, көліктің экономиканың ерекше саласы ретіндегі, жоғары қауіптілігі, техникалық күрделілігі және қатаң тәртіпке келтірілген жүйе екені ескерілмейді дегенді білдірмейді. Керісінше, тасымалдаудың шарттық міндеттемелері көлік ұғымын айқындайтын және оның қызмет көрсету стандарттары мен ұйымдастырушылық алғышарттарын (соның ішінде мемлекеттік реттеу мәселелерін) белгілейтін нормалармен тығыз байланыста қарастырылады.

Жұмыстың жоспары

  • Кіріспе бөлім
  • Негізгі бөлім: Тасымалдау шарты туралы жалпы ережелер Жолаушылар мен теңдеме жүкті тасымалдау шарты және тасымалдау шартының өзге түрлері Тасымалдау шарттары бойынша жауапкершілік Көлік экспедициясы шарты Тараптардың құқықтары мен міндеттері
  • Қорытынды бөлім
  • Қолданылған әдебиет

Көлікті мемлекеттік басқарудың негізгі бағыттары

Қазіргі уақытта көлікті мемлекеттік басқару бірқатар өзекті міндеттерді шешуге бағытталған. Бұл міндеттер тасымалдау қызметінің қауіпсіздігі мен тұрақтылығын қамтамасыз етуге, сондай-ақ ішкі және халықаралық байланыстардың үздіксіздігін қолдауға қызмет етеді.

Құқықтық және стратегиялық мақсаттар

  • Көлік саласындағы Қазақстан Республикасының мүдделерін қорғау
  • Мемлекетаралық және халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру
  • Көліктің барлық түрлерінің құқықтық және нормативтік мәртебесін айқындайтын актілер, стандарттар мен нормалардың жобаларын әзірлеу
  • Көлікті дамытудың тұжырымдамалары мен мемлекеттік (ұлттық) бағдарламаларын дайындау

Сапа, инфрақұрылым және үйлестіру

  • Инвестициялық, ғылыми-техникалық және әлеуметтік саясатты қалыптастыру, кадрларды оқыту және даярлау
  • Көлік қызметтерін тұтынушылардың құқықтарының сақталуын бақылау
  • Болжамдар жасау және тасымалдауға деген мемлекеттік мұқтаждықтарды уақытылы әрі сапалы қамтамасыз ету
  • Қазақстан Республикасының көлік кешені қызметін үйлестіру және мемлекеттік реттеу функцияларын жүзеге асыру

Осы міндеттерді іске асыра отырып, мемлекет тасымалдау шарттарын жасасуға қажетті ұйымдастырушылық алғышарттарды қалыптастырады, көлік инфрақұрылымын дамытады және өзге де шараларды жүзеге асырады.

Инфрақұрылым және қоғамдық көліктік қызмет көрсету

Халыққа көліктік қызмет көрсету үшін вокзалдар, порттар, кемежайлар, әуежайлар, жаяу жүргіншілер көпірлері мен тоннельдер, жолаушылар платформалары және басқа да нысандар салынады. Мұндай құрылыс жеке кәсіпкерлердің қаржыландыруы арқылы да, сондай-ақ республикалық және жергілікті бюджет қаражаты есебінен де жүзеге асырылады. Бұл инфрақұрылым тасымалдауды тиімді орындау үшін қосымша әрі маңызды мәнге ие.

Негізгі идея

Көліктің түпкі мақсаты — елдің әртүрлі аймақтарына, елді мекендер ішінде және мемлекет аумағынан тыс жерлерге жүктер мен адамдарды үздіксіз жеткізуді қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа құқықтық құрал ретінде тасымалдау шарты арқылы, сондай-ақ онымен тығыз байланысты шарттар жүйесі арқылы қол жеткізіледі.

Көлік шарттарының түрлері

Қолданыстағы заңнама көлік шарттарының бірнеше түрін айқындайды. Олардың құрылымы тасымалдаудың қай көлік түрімен жүзеге асырылатынына қарай кеңейіп, нақтылана түседі.

  • Жүкті тасымалдау шарты

    Жүктің белгіленген жерге жеткізілуін құқықтық тұрғыда бекітеді.

  • Жолаушыны және қол жүкті тасымалдау шарты

    Жолаушыны тасымалдау және қол жүгін алып жүру тәртібін айқындайды.

  • Кеме жалдау (чартер) шарты

    Кемені белгілі мақсат үшін жалға беру қатынастарын реттейді.

  • Тасымалдауды ұйымдастыру туралы шарттар

    Жүйелі, көлемді тасымалды алдын ала ұйымдастыруға бағытталады.

  • Көлік ұйымдары арасындағы шарттар

    Тасымалдау тізбегіндегі ұйымдар арасындағы өзара іс-қимылды белгілейді.

  • Жалпы пайдаланудағы көлікпен тасымалдау шарты

    Көпшілікке қолжетімді тасымалдаудың жалпы шарттарын қамтиды.

  • Көлік экспедициясы шарты

    Жүкті жеткізуге байланысты ұйымдастыру, рәсімдеу және ілеспе қызметтерді қамтитын шарт.

Тасымалдау шартының мазмұны

Жүктерді, жолаушыларды және теңдеме жүкті тасымалдау тасымалдау шартының негізінде жүзеге асырылады. Тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушы жүктi немесе жолаушыны (теңдеме жүкті) белгіленген орынға жеткізуге міндеттенеді, ал жүк жөнелтуші немесе шартта көзделген өзге тұлға не жолаушы көрсетілген көлік қызметі үшін ақы төлеуге міндеттенеді.

Тасымалдаушының міндеті

Жеткізу: жүк/жолаушы/теңдеме жүк белгіленген мекенге уақтылы және қауіпсіз жеткізілуі тиіс.

Төлеушінің міндеті

Ақы төлеу: көрсетілген көлік қызметі үшін шартта белгіленген тәртіппен төлем жасау.

Құқықтық ерекшелік

Шарт көлік қызметінің күрделі, техникалық және қауіп-қатері жоғары табиғатымен байланысты арнайы талаптарды ескере отырып орындалады.

Тасымалдау шарты көлік міндеттемелерінің ішінде аралық сипатқа ие: ол тасымалдау процесін тікелей қамтамасыз етеді әрі онымен сабақтас өзге шарттармен бірге жұмыс істейді.

Көлік түрлері

Көлік объективті себептерге байланысты бірнеше түрге бөлінеді. Әр түрдің ерекшеліктері мен қолданылу аясы оның пайдалану сипатына тәуелді және сол арқылы тасымалдау шарттарының мазмұнына елеулі ықпал етеді.

Қазақстан Республикасының көлік жүйесі

Қазақстан Республикасының көлігі — оның аумағында тіркелген теміржол, автомобиль, теңіз, ішкі су, әуе және қалалық электр көліктері. Сонымен қатар, магистральдық құбыр көлігі де көлік түрлерінің бірі ретінде қарастырылады. Аталған түрлер Қазақстан Республикасының көлік жүйесін құрайды.

Құқықтық реттеудің қайнар көздері

Тасымалдау және өзге де көлік шарттарының жалпы ережелері Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексімен айқындалады. Атап айтқанда, бұл қатынастарға 14 және 35-тараулар (688–714-баптар) арналған. Дегенмен, басқа да заңдық және нормативтік актілердің маңызы ерекше.

Неге қосымша актілер маңызды?

Тасымалдау процесінде қауіпсіздік және технологиялық сипаттағы көптеген арнайы талаптар сақталуы тиіс. Мұндай талаптар көлік қатынастарының барлық қатысушылары үшін міндетті болып табылады. Сонымен қатар, қазіргі кезде көлік кәсіпорындарының шаруашылық қызметіне, соның ішінде шарттық тәжірибесіне, мемлекеттің араласпау шектері арнайы көлік заңнамасында белгіленеді.

Негізгі нормативтік база

  • 1994 жылғы 21 қыркүйек: “Қазақстан Республикасындағы көлік туралы” Заң
  • 1998 жылғы 9 шілде: “Табиғи монополиялар туралы” Заң (кейбір көлік түрлеріне қолданылады)
  • 2001 жылғы 8 желтоқсан: “Теміржол көлігі туралы” Заң
  • 2001 жылғы желтоқсан: “Азаматтық авиацияны мемлекеттік реттеу туралы” Заң
  • 2002 жылғы 17 қаңтар: “Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы” Заң

Қосымша қолданылатын ережелер

Тұрғындар үшін жүк тасымалдаумен айналысатын заңды тұлғалар мен азаматтардың қызметіне Қазақстан Республикасы Баға және антимонополиялық саясат жөніндегі мемлекеттік комитетінің 1996 жылғы 20 қыркүйектегі №97 қаулысымен бекітілген тұрғындарға тұрмыстық қызмет көрсету ережелері қолданылады.

Сонымен қатар, тарихи актілер ретінде: КСРО Министрлер Кеңесі 1975 жылғы 15 қазанда бекіткен ішкі су көлігінің жарғысы және 1970 жылғы 18 маусымда Қаз КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен бекітілген автомобиль көлігінің жарғысы Қазақстан Республикасының аумағында Азаматтық кодекстің 3-бабы 2-тармағындағы талаптарды ескере отырып қолданылуы мүмкін.

Халықаралық және транзиттік тасымал

Қазақстан Республикасының аумағы арқылы теміржол, әуе, автомобиль, теңіз және ішкі су көліктерімен мемлекетаралық байланыстар үшін ашық жолдар, трассалар мен су жолдары бойынша жүктер мен жолаушылардың транзиттік тасымалы жүзеге асырылуы мүмкін. Мұндай тасымал Қазақстан Республикасының заңнамасына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының халықаралық келісімдері мен шарттарына сәйкес орындалады.

Ескерту

Бұл мәтін курстық жұмыс форматына бейімделген мазмұнды сипаттайды (көлемі: 28 бет). Негізгі бөлімнің тақырыптары жоспар түрінде көрсетіліп, кіріспеде тасымалдау шарттарының құқықтық табиғаты мен реттеу көздері жинақталған түрде берілді.