Тотықсыздандыру ерітіндісіне сәйкес келетін қара шірік салмағы
Қара шірікті И.В. Тюрин әдісі бойынша анықтау
Бұл рефератта топырақтағы қара шірік (гумус) мөлшерін И.В. Тюрин әдісімен анықтау тәртібі берілген. Әдіс қара шірікті K2Cr2O7 тұзы мен күкірт қышқылы қатысында тотықтырып, кейін алынған ерітіндіні колориметриялық тәсілмен салыстыруға негізделеді.
Әдістің мақсаты
Топырақтағы қара шірікті K2Cr2O7 және H2SO4 қатысында тотықтыру арқылы анықтап, нәтижені салыстырмалы түсті шкала бойынша бағалау.
Жұмыстың барысы
1) Үлгіні дайындау
- Даладан алынған топырақты кептіріп, тесікті електен өткізіңіз.
- Топырақты тамыр қалдықтарынан мұқият тазартыңыз.
- Орташа үлгіден 5 г мөлшерін 2–3 рет алып, жақсылап араластырыңыз.
- Өлшеулерді біркелкілік үшін әртүрлі 5 нүктеден алынған үлгілер бойынша жүргізіңіз.
2) Аналитикалық өлшеу (m)
Алдын ала дайындалған орташа үлгіден шыны ыдысқа топырақты аналитикалық таразымен 0,001 г дәлдікпен тартып алыңыз. Топырақ массасы қара шірік мөлшеріне байланысты таңдалады:
| Қара шірік мөлшері | Алынатын топырақ массасы |
|---|---|
| 7%-дан жоғары | 0,05–0,10 г |
| 4–7% | 0,10–0,20 г |
| 2–4% | 0,25–0,35 г |
| 2%-ға дейін | 0,50–0,70 г |
3) Ерітіндімен өңдеу және қайнату
- Тартып алынған топырақты өлшеу пробиркасына (немесе тиісті ыдысқа) салыңыз.
- Қоспаны 1 сағат қайнатыңыз.
- Қайнатқаннан кейін араластырып, суытыңыз.
- Үстіне 40 см3 дистилденген су қосыңыз.
Салыстырмалы шкала (Кесте 1)
Бұл шкалада ерітінді дайындаудағы су мөлшері мен тотықсыздандыру ерітіндісінің көлемі бойынша қара шірік массасы салыстырмалы түрде анықталады. 1 см3 тотықсыздандыру ерітіндісіне 0,517 мг қара шірік сәйкес келеді.
| № (ерітінді) | Су мөлшері, см3 | Тотықсыздандыру ерітіндісі, см3 | Қара шірік массасы, мг |
|---|---|---|---|
| 1 | 40 | 0 | 0 |
| 2 | 38 | 2 | 1,03 |
| 3 | 36 | 4 | 2,07 |
| 4 | 32 | 8 | 4,14 |
| 5 | 30 | 10 | 5,17 |
| 6 | 25 | 15 | 7,76 |
| 7 | 20 | 20 | 10,30 |
| 8 | 15 | 25 | 12,90 |
| 9 | 10 | 30 | 15,50 |
Есептеу формуласы
Негізгі тәуелділік
Mg = M · K · 100 / m
Мұнда M — қара шірік массасы; K — тотықсыздандыру ерітіндісінің түзетілу коэффициенті; m — алынған топырақ массасы; 100 — пайызға ауыстыру коэффициенті.
Ескерту
Шкала бойынша алынған тотықсыздандыру ерітіндісінің шығыны қара шірік массасына тікелей пропорционал: 1 см3 ↔ 0,517 мг.
Ерітінді дайындау
- 1 Хромды қоспа дайындау үшін майдаланған K2Cr2O7 тұзынан 40 г өлшеп алыңыз.
- 2 Тұзды фильтр қағазына салып, дистилденген сумен сүзіңіз.
- 3 Ыдысқа су құйып, жалпы көлемін 1 литрге дейін жеткізіңіз.
- 4 Ерітіндіден 3–5 дм3 алып, фарфор ыдысқа құйыңыз.
- 5 Үстіне 70–100 см3 көлемінде концентрленген күкірт қышқылын 10–15 минут бойы үздіксіз араластыра отырып, абайлап қосыңыз.
- 6 Қоспаны қайтадан фильтрлеп, шыны ыдысқа құйып сақтаңыз.