Қазақша рефераттар

Директ - костинг бойынша өндірістік есепті ұйымдастыру

Жұмыстың құрылымы (жоспар)

Төменде курстық жұмыстың бөлімдері мен шамаланған бетаралықтары берілген.

Кіріспе

3–4-беттер

I бөлім. Директ-костинг жүйесінің теориялық негізі

  • 1.1. Директ-костинг жүйесінің пайда болуы, мәні, ерекшеліктері және дамуы (5–11-беттер)
  • 1.2. Директ-костинг жүйесі бойынша шығындарды жіктеу (11–17-беттер)

II бөлім. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау және шығын есебін ұйымдастыру

  • 2.1. Директ-костинг бойынша өндірістік есепті ұйымдастыру (18–21-беттер)
  • 2.2. Елдегі сыра өндіретін кәсіпорындарда өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау (21–25-беттер)
  • 2.3. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен шығын есебін жетілдіру (25–30-беттер)

III бөлім. Басқару шешімдерінде директ-костингтің аналитикалық мүмкіндіктерін пайдалану

  • 3.1. Кәсіпорынның зиянсыздық (break-even) талдауы (31–35-беттер)
  • 3.2. Директ-костинг негізінде басқару шешімін қабылдау (35–37-беттер)

Қорытынды және қосымша материалдар

  • Қорытынды: 38–40-беттер
  • Қосымшалар: 41–43-беттер
  • Қолданылған әдебиеттер: 44-бет

Курстық жұмыстың жалпы көлемі: 41 бет.

Кіріспе

Қазіргі нарықтық экономиканың қалыптасу жағдайында басқаруды жетілдіру және кәсіпорын дамуы үшін жаңа стратегиялар әзірлеуде бухгалтерлік есептің маңызы айқын күшейіп отыр. Бухгалтерлік есептің негізгі бағыттарының бірі — өндірілетін өнімнің, орындалатын жұмыстың немесе көрсетілетін қызметтің өзіндік құнын калькуляциялау және өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру.

Нарықтық экономикасы бар елдердегі кәсіпорындар мен фирмалар тәжірибесінде бұл міндеттер бухгалтерлік есеп жүйесінің құрамындағы өндірістік есеп арқылы жүзеге асырылады. Әсіресе елімізде нарықтық қатынастар орнығып келе жатқан кезеңде өндірістік шығындарды есепке алу мен өзіндік құнды калькуляциялау әдістемесін жетілдірудің өзектілігі жоғары.

Нарық талаптары және калькуляциялаудың өзгеруі

Нарықтық қатынастар дамыған сайын кәсіпорындардың дербестігі артып, сұраныс пен ұсынысты ескере отырып өз өнімдерінің бағасын өздері қалыптастырады. Соның нәтижесінде бухгалтерлік есеп жүйесіндегі калькуляциялауға қойылатын талаптар да өзгерді: негізгі мақсат — нарықта бәсекеге қабілетті бола отырып, кәсіпорынға тұрақты табыс әкелетін тиімді өзіндік құн деңгейін анықтау және оны жүйелі түрде төмендетудің мүмкіндіктерін табу.

Өзіндік құн деңгейін төмендету және оның тиімді шегін қамтамасыз ету үшін өндірісті ұтымды ұйымдастыру қажет. Дегенмен өндірістік есеп пен өзіндік құнға қатысты бірқатар теориялық мәселелер әлі де талқылау тудырады. Атап айтқанда, шығындарды элементтер бойынша және калькуляция баптары бойынша топтастыру тәсілдері туралы пікірталас толық тоқтаған жоқ.

Негізгі талқыланатын мәселе

Соңғы жылдары ерекше назар аудартқан тақырып — өзіндік құнды калькуляциялау әдістері. Толық емес өзіндік құнды есептеу тәсілі толық өзіндік құнды калькуляциялауға балама ретінде қарастырылады.

Әлемдік атаулар

  • АҚШ: direct-costing
  • Ұлыбритания: marginal cost
  • Германия: шектік шығындарды есепке алу жүйесі
  • Франция: маржиналдық бухгалтерия

Директ-костингтің ғылыми негізі

Директ-костинг жүйесінің негізгі идеялары шетелдік ғалымдар — Дж. Фостер, К. Друри, Дж. Риса, Р. Энтони және т.б. еңбектерінде кеңінен баяндалған. ТМД елдері ғалымдарының ішінде М.А. Вахрушкина, Қ.Ш. Дюсембаева, Т.П. Карпов, В.Э. Керимов еңбектерінде де бұл тәсіл жан-жақты қарастырылған.

Директ-костинг жүйесінің басты қағидасы — айнымалы шығындарды және тұрақты шығындарды бөлек есепке алу, ал тұрақты шығындарды есепті кезеңнің нәтижесіне (пайда/зиян) тікелей жатқызу. Бұл тәсіл өндіріс көлемі өзгерген жағдайда да тұрақты шығындарды өзгермейтін шама ретінде қарастырып, шешім қабылдауды жеделдетуге мүмкіндік береді.

Директ-костинг жүйесінің айрықша ерекшеліктері

  • Өндірістік шығындарды айнымалы және тұрақты деп бөлу.
  • Өнімнің өзіндік құнын шектелген (айнымалы) шығындар бойынша калькуляциялау.
  • Табыстар туралы есепті көп кезеңді форматта құру мүмкіндігі.

Өткізуге бағдарлануы

Жүйе өткізуге бағдарланған: өткізу көлемі артқан сайын, кәсіпорынның пайда алу әлеуеті де өседі. Дайын өнім мен аяқталмаған өндіріс айнымалы шығындар бойынша бағаланады.

Бағаға және басқаруға ықпалы

Айнымалы шығындар бойынша калькуляциялау өнім бағасының қалыптасуына едәуір әсер етіп, өндірістің өзге сегменттерін басқаруда да ынталандырушы фактор бола алады. Осы тұрғыдан алғанда, директ-костинг — айнымалы шығындар санатына сүйенетін басқару есебінің жүйесі.

Қорытынды ой

Директ-костингтің белгілі бір шектеулері бар болғанымен, шығындарды бөлу және толық есепке алу жүйелерімен салыстырғанда, ол талдау мүмкіндіктері мен жедел басқару шешімдерін қолдау тұрғысынан бірқатар артықшылық береді.