Қазақстан Республикасының Салық кодексі
Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудағы жауапкершілік
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыруда және шаруашылық әрекеттерді орындау барысында заңдылықтардың сақталуын қадағалауда кәсіпорын басшысы жауапкершілік атқарады. Ол бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілуін қамтамасыз етуге, барлық бөлімшелер мен қызметтердің, сондай-ақ кәсіпорын қызметкерлерінің есеп талаптарын орындауына жағдай жасауға міндетті. Сонымен қатар есепті ұсыну үшін қажетті барлық құжаттар мен мәліметтерді ресімдеу және ұсыну тәртібінің сақталуын қамтамасыз етуі қажет.
Негізгі міндеттер
- Есептің дұрыс және уақтылы жүргізілуін қамтамасыз ету.
- Бөлімшелер мен қызметтердің есеп талаптарын орындауын үйлестіру.
- Құжаттар мен мәліметтерді ресімдеу және ұсыну тәртібінің сақталуын бақылау.
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепті басқару
Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепті жалпы құқықтық және әдістемелік басқару ҚР Үкіметі арқылы жүзеге асырылады. Уәкілетті орган ретінде Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі қызмет атқарады, ал бухгалтерлік есеп пен аудит әдістемесі бойынша жұмыстарды тиісті департамент жүргізеді.
Нормативтік реттеудің төрт деңгейлі жүйесі
Қазақстан Республикасында 1995 жылдан бастап бухгалтерлік есепті нормативтік реттеудің төрт деңгейлі жүйесіне негізделген реформалар жүргізілді. Бұл жүйе есепті ұйымдастырудың құқықтық базасын, стандарттарды, әдістемелік құжаттарды және ұйымның ішкі есеп ережелерін біріздендіруге бағытталған.
Бірінші деңгей: Қазақстан Республикасы заңдары
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру мен жүргізудің біртекті құқықтық және әдістемелік негіздерін бекітетін негізгі заңнамалық актілер:
- «Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» заң.
- Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі.
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі.
Екінші деңгей: стандарттар және үлгілік құжаттар
ҚР Қаржы министрлігінің уәкілетті органы (1998 жылға дейін — Бухгалтерлік есептің ұлттық комиссиясы, қазіргі кезде — Бухгалтерлік есеп және аудит әдістемесі департаменті) әзірлеп, бекітетін құжаттар:
- Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттары.
- Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгі жоспары.
- 2006 жылдан бастап — Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары (IFRS).
Үшінші деңгей: әдістемелік ұсынымдар мен нұсқаулықтар
Бухгалтерлік есеп стандарттарын қолдануға арналған әдістемелік ұсынымдар, сондай-ақ:
- Шоттардың үлгі және жұмыс жоспарын қолдану бойынша нұсқаулықтар.
- Есеп тіркелімдерін (регистрлерін) толтыру тәртібі туралы нұсқаулықтар.
- Өзге де әдістемелік құжаттар.
Бұл деңгейдегі нормативтік құжаттар Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігімен әзірленіп, бекітіледі.
Төртінші деңгей: ұйымның есеп саясаты
Бұл деңгей ұйымның өзімен әзірленіп, бекітілетін ішкі құжаттардан тұрады. Мұнда:
- Субъектінің есеп саясаты.
- Есеп жүргізу нысаны.
- Шоттардың жұмыс жоспары.
- Жекелеген объектілер бойынша есептің таңдалған әдістері.
Ескерту
Нормативтік құжаттардың төрт деңгейлі жүйесі шартты болып табылады және тәжірибеде кему немесе арту жағына қарай өзгертілуі мүмкін.