Қатысушылар жауаптылығының мәселелері
Жоспар
Кіріспе
3-бет
1. Қылмысқа қатысудың мәні, түрлері және нысандары
5-бет
- 1.1 Қылмыстық құқықтағы қылмысқа қатысудың түсінігі — 5-бет
- 1.2 Қылмыстық құқықтағы қылмысқа қатысудың түрлері және нысандары — 8-бет
2. Қылмыстық құқықтағы қылмысқа қатысушылардың түрлері және олардың жауапкершілігі
13-бет
- 2.1 Қатысушылардың түрлері — 13-бет
- 2.2 Қылмысқа бірге қатысушылар жауаптылығының негізі және шегі — 17-бет
3. Қатысушылар жауаптылығының мәселелері
20-бет
- 3.1 Қылмысқа қатысушылардың жауаптылығының арнаулы мәселелері — 20-бет
- 3.2 Қылмысқа жанасушылық — 22-бет
Қорытынды
25-бет
Пайдаланылған әдебиеттер
27-бет
Кіріспе
Қылмысқа қатысу қылмыстық құқықта қылмыс істеудің ерекше нысаны ретінде қарастырылады. Өйткені қылмысты жеке адамның жасауы мен бірнеше адамның күш біріктіріп жасауының қауіптілік дәрежесі мен келтіретін залалы бірдей емес: топ болып жасалған әрекет, әдетте, қоғамға анағұрлым үлкен қауіп төндіреді.
Неге қауіптілігі жоғары?
- Қатысушылардың өзара қолдауы қылмыс жасауды жеңілдетеді.
- Қылмыстық заң қорғайтын қоғамдық қатынастарға елеулі қауіп келтіреді немесе сондай қауіптің туындауына негіз болады.
- Кей жағдайларда бір адамның қолынан келмейтін қылмысты дайындауға немесе жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Қылмыс бір адам арқылы да, бірнеше адамның бірлесуі арқылы да жасалуы мүмкін. Алайда бірнеше адамның қатысуымен жасалған қылмыста келтірілген зиянның сипаты мен көлемі, сондай-ақ жауапты адамдар шеңберін дәл айқындау қажеттілігі айқын көрінеді. Мұндай жағдайларда сот үшін әрбір қатысушының рөлін анықтау — жауаптылықты дұрыс белгілеудің негізгі алғышарты.
Қылмысқа қатысуда әрекет пен зардап арасындағы байланыс та өзіндік ерекшелікке ие. Тікелей зиян, әдетте, орындаушының немесе бірге орындаушылардың әрекеттерімен байланысты болады. Ал айдап салушы, көмектесуші, кейде ұйымдастырушы тікелей зиян келтірмей, қылмыстың нәтижесінің тууына себепші болады. Бұл себепшілік көбіне орындаушының қылмыс жасауға деген шешімін қалыптастыруға ықпал ету арқылы жүзеге асады.
Субъективтік белгі
Субъективтік жағынан қылмысқа қатысу барлық қатысушылардың қылмысты қасақана жасағанын білдіреді. Әр қатысушы орындаушы жасайтын әрекеттің қоғамға қауіпті мәнін түсінуі және қылмыстың өз әрекетімен ғана емес, басқа адамдардың әрекеттерімен бірлесіп жасалатынын сезінуі тиіс.
Қатысудың нысандары мен түрлерін анықтау
Қылмысқа қатысудың нысандары және түрлері туралы мәселені шешу бірнеше факторға байланысты: қатысушылардың субъективтік байланысының сипаты мен дәрежесіне, олардың әрекеттерінің өзара келісімділік деңгейіне, объективтік байланыстарының мәніне, өзара әрекеттестігінің тәсіліне және қылмыс құрамының құрылу ерекшеліктеріне.
Ұйымдасқан топ: негізгі өлшемдер
Егер қылмысты бір немесе бірнеше қылмыс жасау үшін күні бұрын біріккен адамдардың тұрақты тобы жасаса, бұл — ұйымдасқан топ жасаған қылмыс деп танылады.
- Біріншіден: қылмысқа кемінде екі адам қатысады.
- Екіншіден: қатысу алдын ала қасақана түрде бір немесе бірнеше қылмыс жасау ниетімен құрылады.
Алдын ала ұйымдасқан тұрақты топ жағдайында қатысушылар әдетте қылмыс жасалғанға дейін өзара келісіп, жоспар құрады; рөлдерді бөледі; әрекетті жүзеге асыру тәсілін және орындалу жағдайларын айқындайды. Қылмысты ұйымдасқан топпен жасау топ мүшелерінің белгілі бір рөлдерді атқаруы арқылы да, сондай-ақ ұштасқан орындаушылық арқылы да жүзеге асуы мүмкін.
Жұмыстың өзектілігі
Бұл курстық жұмыс қылмысқа қатысушылар ұғымын және оларды ажыратудың практикалық маңызын қарастырады. Қатысушыларды дұрыс саралау соттың жазаны дараландыруына тікелей ықпал етеді: әрбір адамның қылмыс жасаудағы рөлі мен ниет-мақсаты анықталған сайын, сот әділ әрі жеткілікті жаза тағайындауға мүмкіндік алады.
Қоғамдық дағдарыс кезеңдерінде қылмыстылықтың, соның ішінде ұйымдасқан қылмыстылықтың күшеюі заңды құбылыс. Ұйымдасқан қылмыстылықтың әсіресе ақша қаражатының негізгі ағыны шоғырланған қызмет салаларында үдей түсетіні және экономикалық қатынастарға тереңдеп ене бастағаны қоғамға белгілі.
Зерттелу ахуалы
Қылмысқа қатысушылық институты 1998 жылы Қылмыстық кодексте қолданысқа енгізілгеннен кейін, әсіресе қатысушылардың жауаптылығына қатысты, зерттеушілер мен практик мамандар тарапынан сын пікірлер айтылды. 2000 жылдан бастап бұл мәселе жүйелі түрде зерттеліп, осындай қылмыстардың алдын алу және жолын кесу шараларын жетілдіру бағытында ізденістер күшейе түсті.
Курстық жұмыс көлемі: 32 бет.