Тест жүргізу
Дәстүрлі педагогикалық зерттеу әдістері
Дәстүрлі педагогикалық әдістерге бақылау, әңгіме, тәжірибе, сауалнама, тест жүргізу, сондай-ақ нәтижелерді статистикалық өңдеу, рейтинг және көрсеткіштендіру жатады. Төменде осы әдістердің негізгі мазмұны мен қолданылу ерекшеліктері қысқаша жүйеленеді.
Бақылау
Бақылау таным әдісі ретінде эмпириялық деңгейде табиғи жағдайда немесе арнайы ұйымдастырылған жағдайда жүргізіледі. Оның мәні — педагогикалық құбылысты мақсатты түрде қабылдау арқылы нақты деректер алу.
- табиғи ортада немесе жоспарланған жағдайда өткізіледі;
- құбылысты мақсатты және жүйелі түрде тіркеуге бағытталады;
- зерттеушіге үрдістегі қарама-қайшылықтарды нақты дерекпен айқындауға мүмкіндік береді.
Әңгіме
Әңгіме — қажетті ақпарат алу немесе түсініксіз жайттарды нақтылау мақсатында қолданылатын зерттеудің дербес не қосымша әдісі.
Әңгіме алдын ала белгіленген жоспар бойынша, түсіндіруді қажет ететін мәселелерді жекелей талдауға бағытталып жүргізіледі.
Педагогикалық тәжірибені зерделеу
Педагогикалық тәжірибені зерделеу білікті мұғалімдер мен қатардағы мұғалімдер тәжірибесін талдау арқылы озық тәжірибені анықтауға бағытталады.
Тәжірибеде кездесетін қиындықтар педагогикалық үдерістегі нақты қарама-қайшылықтарды, жетілген немесе күрделене түскен мәселелерді көрсетеді.
Сауалнама
Сауалнама — сауалдар арқылы бұқаралық материал жинақтаудың әдісі. Сауалнама кімге арналса, сол адам жазбаша түрде сұрақтарға жауап береді.
Педагогикалық тәжірибе (эксперимент)
Педагогикалық зерттеуде тәжірибе ерекше орын алады: педагогикалық ықпалдың тиімділігін анықтау үшін әртүрлі әдістер тексеріледі.
Педагогикалық тәжірибе — педагогикалық құбылыстардағы себеп-салдар байланыстарын зерттеуге бағытталған қызмет. Ол:
- құбылыс пен оның жағдайларының қозғалысын тәжірибелік модель түрінде ұсынуды;
- зерттеушінің педагогикалық құбылысқа белсенді ықпалын;
- ықпал мен өзара әрекеттестік нәтижелерін өлшеуді қамтиды.
Түрлері
- табиғи тәжірибе (қалыпты оқу үдерісі жағдайында);
- зертханалық тәжірибе (жасанды жағдай жасау арқылы).
Ұзақтығы және мақсаты
- қысқа немесе ұзақ мерзімді болуы мүмкін;
- анықтаушы (нақты жағдайды тіркейді) және түрлендіруші (жағдайды мақсатты түрде өзгертіп ұйымдастырады) болып бөлінеді.
Практикада көбіне табиғи тәжірибе қолданылады.
Тест жүргізу
Тест жүргізу — белгілі бір маңыздылық көрсеткіші бар, қалыптасқан сұрақтар мен тапсырмалардан тұратын психологиялық-диагностикалық әдіс. Ол жеке ерекшеліктерді анықтауға қолданылады.
Педагогикада тест оқу ұзақтығының артуы және оқу бағдарламасының күрделенуімен байланысты кеңінен қолданылады. Бұл әдіс тұлғаның даму деңгейін, дағдысын, білімін және ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді.
Тест түрлері
- жетістік тесттері;
- зерделеу тесттері;
- креативтік тесттер;
- жобалық (проектілік) тесттер және т.б.
Тұлғааралық тесттер
Тұлғааралық тесттер әртүрлі топтардағы адамдар арасындағы қатынасты анықтауға мүмкіндік береді: бір бөлігі топ ішіндегі дербес қатынастарды дараласа, енді бірі қалыптасқан қатынастар жүйесіндегі адамның орнын, ал үшіншісі тұлға кіретін әлеуметтік топтың психологиясын айқындайды.
Мысалы, социометриялық әдіс зерттелушінің өзі кіретін топтағы тұлғааралық қатынас жүйесінде алатын орнын анықтауға жағдай жасайды. Бұл әдіспен жүргізілетін зерттеуге әдетте кемінде 10 адам қатысып, жұмыс кемінде 1 жыл жүргізіледі.
Нәтижелерді статистикалық өңдеу
Зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу — математикалық тәсілдер, формулалар және мөлшерлік есептеу әдістері арқылы тәжірибе барысында алынған сандық көрсеткіштерді жинақтау мен жүйелеу.
Математикалық статистика әдістері (орта арифметикалық, дисперсия, мода, медиана және т.б.) айнымалылар арасындағы айырмашылықтарды талдауға және тәжірибеде зерттелетін статистикалық байланыстарды анықтауға мүмкіндік береді.
Рейтинг
Рейтинг — білікті тұлғалардың тұжырымына сүйенетін бағалау әдісі, яғни қосалқы бақылау тәсілі.
Рейтингтің мәні — зерттеушінің белгілі бір адамның кейбір қасиеттерін бағалау үшін мамандардың пікіріне жүгінуі.
Көрсеткіштендіру (сандыққа айналдыру)
Көрсеткіштендіру — сапалық белгілерді сандық өлшемге айналдыру тәсілі.
Бұл әдіс оқушылардың кәсіби сапаларын (қабілеттілігі, ұжымдағы қарым-қатынасы, кәсіби ерекшеліктері және т.б.) бағалауда, сондай-ақ мінездеме құрастыруда кеңінен қолданылады.