Қайтарылатын қалдықтарды шығу нормасы бойынша пропорциональды бөліп - тарату есебі
Қалдықтардың құнын есепке алу логикасы
Шикізаттар мен материалдар шығындарын анықтағанда пайдаланылған қалдықтардың құны шегеріледі. Бұл өндірістегі нақты жұмсалған ресурстардың өзіндік құнға дұрыс әсер етуі үшін қажет.
Қалдық дегеніміз не?
Қалдықтар — өнім өндіру процесінде пайда болатын, бастапқы талап етілетін қасиеттерін толық немесе ішінара жоғалтатын және соның салдарынан шығынды көбейтетін, сондай-ақ бастапқы бағыт бойынша тікелей пайдаланылмайтын шикізат, материал, шалафабрикат, жылу тасымалдағыш және басқа да ресурстардың қалдықтары.
Қалдықтарды жіктеу және бағалау
Жинақтау және пайдалану мүмкіндігіне қарай қалдықтар екіге бөлінеді: қайтарылатын және қайтарылмайтын.
Қайтарылатын қалдықтар
- Кәсіпорында қайта қолданылуы немесе басқа жаққа сатылуы мүмкін.
- Бухгалтерлік есепте тек осылар көрсетіледі және пайдалану немесе сату мүмкін болатын бағамен бағаланады.
Қайтарылмайтын қалдықтар
- Қайта пайдалану немесе сатуға жарамсыз.
- Бағаланбайды және есепте құндық көрсеткіш ретінде көрсетілмейді.
Санын анықтау және бөлудің тәсілдері
Қайтарылатын қалдықтардың саны оларды қоймаға өткізуді растайтын накладнойлар негізінде анықталады.
Қайтарылатын қалдықтар өнім түрлері бойынша:
- тікелей есепке алынуы мүмкін; немесе
- қалдықтардың шығу нормасы бойынша шығарылған бұйымдар арасында пропорциональды бөлінеді.
Ескерту: Қалдықтарды шығу нормасы бойынша пропорциональды бөліп-тарату — өнім түрлері арасында қалдық құнын әділ таратуға арналған есептік тәсіл.
Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы: есептеу және тарату
Негізгі еңбекақы
Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы бабында өндіріс жұмысшыларының негізгі және қосымша еңбекақысы есептеледі.
Негізгі еңбекақы өнімді дайындаумен тікелей байланысты. Ол, әдетте, кесімді баға бойынша есептеліп, бастапқы құжаттардың негізінде белгілі бір өнім түрлерінің өзіндік құнына енгізіледі.
Егер шығынды тікелей жатқызу мүмкін болмаса, негізгі еңбекақы өнім түрлері арасында бір өнім бірлігіне белгіленген нормативтік ставка бойынша пропорциональды түрде бөлінеді.
Норматив арқылы пропорциональды бөлу тәртібі
- Әр өнім түрі бойынша нақты шығарылған көлем үшін нормативтік еңбекақы сомасы есептеледі: Нормативтік еңбекақы = (бірлікке белгіленген нормативтік еңбекақы) × (нақты шығарылған көлем)
- Нақты есептелген негізгі еңбекақы сомасы өнім түрлері арасында нормативтік еңбекақыға пропорциональды түрде бөліп-таратылады.
Тікелей өнімге қатыспайтын жұмысшылар еңбекақысы
Көмекші операциялар мен цехтардың қосымша жұмыстарына тартылған, нақты өнімнің белгілі бір түрін дайындауға тікелей қатыспайтын, күнбе-күн төленетін өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбекақысы, сыйақылары және басқа төлемдері шығарылған өнім түрлері арасында жұмысшылардың тікелей еңбекақы сомасына пропорциональды түрде бөлінеді.
Қосымша еңбекақы
Өндіріс жұмысшыларының қосымша еңбекақысына өндірісте жұмыс істемеген уақытқа төленетін төлемдер жатады, соның ішінде:
- кезекті және қосымша демалысқа төленетін ақы;
- кезекті демалысты пайдаланбағаны үшін өтемақы;
- баланы күтіп-бағу демалысына төленетін ақы;
- мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді орындауға байланысты уақытқа төленетін ақы;
- көп жылғы еңбегі үшін төленетін төлемдер және басқа да төлемдер.
Қосымша еңбекақы, негізінен, бұйымдар мен тапсырыстар арасында өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбекақы сомасына пропорциональды түрде бөлінеді.
Бухгалтерлік есепте көрсету және әлеуметтік аударымдар
Есеп регистрлері
Негізгі және қосымша еңбекақының есептелген сомалары бухгалтерлік есеп шоттарында кестелер мен ведомостардың негізінде көрсетіледі. Бұл құжаттарда, әдетте, төмендегідей деректер болады:
- цехтар мен бөлімшелердің коды;
- өндіріс шығындарының коды;
- негізгі және қосымша еңбекақы сомасы;
- өзге де қажетті көрсеткіштер.
Еңбекақыдан аударымдар
«Еңбекақыдан аударылатын сома» бабында өндіріс жұмысшыларының негізгі және қосымша еңбекақысынан белгіленген пайыз бойынша әлеуметтік қажеттілікке бөлінген сома көрсетіледі.
Әлеуметтік қажеттілікке аударылған сома заңнамада бекітілген пайыздық мөлшерлемелерге сәйкес есептеліп, өндіріс жұмысшыларының негізгі және қосымша еңбекақы сомасына байланысты нақты өнім бірлігінің өзіндік құнына енгізіледі.