Кәсіпорынның айналым капиталын бағалау
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз етумен тікелей байланысты. Кәсіпорын тұрақты жұмыс істеуі үшін негізгі өндірістік қорлармен қатар еңбек заттары мен материалдық ресурстар (шикізат, материал, отын және т.б.) қажет. Олар еңбек құралдарымен бірге өндіріс үдерісіне қатысып, өнімнің материалдық негізін қалыптастырады және өзіндік құнның маңызды бөлігін құрайды.
Негізгі ұғым
Айналым капиталы (айналым қаражаты) — кәсіпорын капиталының ағымдағы активтерге салынған бөлігі. Ол жоғары айналымдылығымен ерекшеленеді және өндіріс процесінің үздіксіздігін қамтамасыз етеді.
Айналым капиталының құрамы
Материалдық-мүліктік белгі бойынша айналым капиталына мыналар кіреді: еңбек заттары (шикізат, материал, отын және т.б.), кәсіпорын қоймасындағы дайын өнім, қайта сатуға арналған тауарлар, ақшалай қаражат, сондай-ақ есеп айырысулардағы қаражат.
- Өндірістік қорлар (запастар)
- Аяқталмаған өндіріс/жұмыстар
- Қоймадағы дайын өнім
- Жөнелтілген өнім
- Дебиторлық берешек
- Ақшалай қаражат, бағалы қағаздар
Осыған байланысты кәсіпорынның айналым капиталының құрамы мен мөлшері тек өндірістік қажеттілікпен ғана емес, сондай-ақ айналыс қажеттілігімен де айқындалады. Сондықтан кәсіпорынға қажетті айналым капиталын дұрыс бағалау маңызды.
Ақша қаражатының ауыспалы айналымы
Кез келген бизнесті бастау үшін белгілі бір мөлшерде қолма-қол ақша қажет. Бұл сома өндіріс ресурстарына (немесе сатуға арналған тауарға) айналады. Өндіріс кезеңінде ресурс тауарға, жұмысқа немесе қызметке түрленеді. Нәтижесінде айналым капиталы өндірістік нысаннан тауарлық нысанға өтеді.
Қаржы өндірістік қорларға немесе тауарға жұмсалады.
Ресурс өнімге/жұмысқа/қызметке айналады.
Сату нәтижесінде тауарлық нысан қайтадан ақшалай нысанға өтеді.
Бастапқы ақша сомасы мен өнімді (жұмысты, қызметті) сатудан түсетін түсім әрдайым сәйкес келе бермейді. Бұл айырмашылық бизнестің нәтижесімен — пайда немесе залалмен — түсіндіріледі.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері
Өндіріс процесін үзіліссіз жалғастыруды қамтамасыз ететін айналым қаражатын тиімді ұйымдастырудың мәнін ашу және айналым қорларының ең аз мөлшерімен сатуға шығарылған өнімді қамтамасыз ету қағидаларын негіздеу.
- Айналым капиталының мәнін, құрамын және құрылымын сипаттау
- Айналым қаражатын қалыптастыру көздерін қарастыру
- Кәсіпорынның айналым капиталын және қажеттілігін бағалау тәсілдерін талдау
- Айналым қорларының айналысын жеделдету жолдарын көрсету
Жұмыстың құрылымы
Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бірінші бөлімде айналым капиталының әлеуметтік-экономикалық мәні, құрамы мен құрылымы, айналым қаражатын үнемдеу элементтері, сондай-ақ қаражаттың ауыспалы айналымы және оны қалыптастыру көздері қарастырылады. Екінші бөлімде кәсіпорынның айналым капиталын бағалау, айналым қаражатының қажеттілігін анықтау және айналымды жеделдету жолдары талданады. Жұмыстың көлемі — 28 бет.